Όταν μιλάμε για την ειρήνη, θα πρέπει πρώτα να την ορίσουμε. Ειρήνευση δεν σημαίνει ειρήνη. Το να τελειώσει ο πόλεμος δεν συνεπάγεται αυτόματα ειρήνη. Παραδείγματα υπάρχουν πολλά. Η Ε.Ε. μιλάει αυτάρεσκα για τις δεκαετίες που εξασφάλισε την ειρήνη. Πόσο αληθινό είναι αυτό; Δεν είχε ανάμειξη άμεση ή έμμεση σε μια σειρά πολέμους ανά τον πλανήτη;
Αυτοαναφορικότητα και μυωπία χαρακτηρίζουν την ηγεσία της, που εσχάτως έχει απαρνηθεί πλήρως τη διπλωματία και δηλώνει ότι «ο πόλεμος πρέπει να κερδηθεί».
Συνεπώς, ένα αντιπολεμικό κίνημα δεν είναι αυτομάτως φιλειρηνικό.
Φυσικά και είναι σημαντικό να σταματήσει ο πόλεμος άμεσα. Ειδικά μετά τις φρικαλεότητες που βλέπουμε εσχάτως, οφείλουμε να απαιτούμε κάτι τέτοιο. Η συναυλία στα Προπύλαια ήταν ένα ηχηρό μήνυμα ότι η κοινωνία έχει αντανακλαστικά.
Τώρα ζητούμενο είναι η διάρκεια, η ανθεκτικότητα, η στόχευση. Μια διαδικασία συνθετική και σύνθετη.
Στις σημερινές συνθήκες υπάρχει η δυνατότητα για ένα ισχυρό κίνημα που θα έχει παρέμβαση και θα παράγει αποτέλεσμα; Έχει ο κόσμος «όρεξη» για κάτι τέτοιο; Μιλάμε για κοινωνίες όπου κυριάρχησε επί δεκαετίες ο ατομικισμός, όπου ο αγώνας για την ειρήνη θεωρείτο πολυτέλεια ορισμένων γραφικών που ασχολούνται με κάποιες μακρινές γωνιές του πλανήτη. Κοινωνίες εξουθενωμένες από οικονομικές κρίσεις, από την πανδημία, που αισθάνονται ανασφαλείς και έχουν θέματα καθημερινής επιβίωσης.
Τι είδους ειρήνη μπορούμε να έχουμε με ένα ΝΑΤΟ που «αρματώνει» την ανατολική Ευρώπη, ενώ ζούμε σε μια χώρα που υπερεξοπλίζεται, σε μια Ε.Ε. που στρατιωτικοποιείται και στρατεύεται στη λογική «όπλα για την ειρήνη»;
Ένα μεγάλο ζήτημα είναι η σχέση της επόμενης μέρας με τη Ρωσία. Θα υψωθούν νέα τείχη; Θα υπάρξει μια τιμωρητική λογική, όπως αυτή εναντίον της Γερμανίας μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο; Τότε είναι θέμα χρόνου να έρθει η επόμενη σύγκρουση. Θα κινηθεί η Δύση σ’ αυτή τη λογική; Ποιο είναι το σχέδιό της;
Τέλος, κάτι σημαντικό: ένα διεθνές φιλειρηνικό κίνημα, θα πρέπει να είναι και οικολογικό, και κοινωνικό. Σήμερα κόβονται πόροι από άλλους τομείς για να διατεθούν στην «άμυνα».
Η διασφάλιση της ειρήνης απαιτεί άλλες διεργασίες, άλλες δομές, άλλη αντίληψη του κόσμου και του ρόλου της Ευρώπης.
Σε έναν κόσμο που το Διεθνές Δίκαιο λειτουργεί μόνο στα χαρτιά, που το Συμβούλιο Ασφαλείας αδυνατεί να πάρει αποφάσεις εναντίον των «ισχυρών», που η στρατιωτική βιομηχανία καθορίζει πολιτικές, ένας απολίτικος πασιφισμός δεν θα ανατρέψει τα δεδομένα.
Το συναίσθημα ότι τίποτα δεν αλλάζει, ότι οι ισχυροί έχουν τη δυνατότητα να μοιράζουν τον κόσμο, να επιβάλλουν τη θέλησή τους ακόμα και με τη βία των όπλων είναι το πρώτο που πρέπει να ξεριζωθεί. Δεν είναι απλό, αλλά δεν σημαίνει ότι δεν αξίζει να το προσπαθήσουμε.
*Κώστας Αργυρού, δημοσιογράφος
