Έπειτα από 46 ημέρες ρωσοουκρανικού πολέμου, το θέμα της ειρήνευσης παραμένει αμφίβολο. Η βάρβαρη ρωσική επίθεση έχει ανυπολόγιστες συνέπειες και τρομερές απώλειες για τους Ουκρανούς. Όλοι οφείλουμε να καταδικάσουμε απερίφραστα την αντίθετη στο Διεθνές Δίκαιο ρωσική εισβολή. Μπορεί ωστόσο να αποκλιμακωθεί η ένταση; Η απάντηση, πιστεύω, συναρτάται από το πώς κατανοούμε τη φύση του πολέμου, στον οποίο αντιμέτωποι είναι ο αυταρχικός και ο φιλελεύθερος καπιταλισμός. Οι αναγωγές στον Ψυχρό Πόλεμο, αν και εύκολες, δεν είναι χρήσιμες. Αδύναμες είναι και οι εκτιμήσεις περί παγκόσμιας απομόνωσης του Πούτιν. Η ενότητα της Δύσης στην πολιτική κυρώσεων ενάντια στη Ρωσία δεν ταυτίζεται με μια παγκόσμια συναίνεση. Εξάλλου, από καιρό έχει αμφισβητηθεί η πεποίθηση ότι οι δυτικές αξίες είναι οικουμενικές. Επίσης, πολλοί πιστεύουν ότι η δυτική εμμονή να διεκδικεί την ηθική ηγεμονία παγκοσμίως αποτελεί κίνδυνο και δεν συμβάλλει στον τερματισμό του άδικου πολέμου.
Η διακήρυξη του Μπάιντεν ότι οι ΗΠΑ «θα σώσουν τη δημοκρατία» μπορεί να προσφέρει τη θαλπωρή οικείων εμπειριών αποκτημένων κατά τη διπολική εποχή του Ψυχρού Πολέμου, ωστόσο μετά το 1991 ο κόσμος έχει αλλάξει δραματικά. Για παράδειγμα, οι χώρες του Παγκόσμιου Νότου δυσπιστούν απέναντι στον μονοπολικό κόσμο που επιβάλλει η αμερικανική πολιτική. Ένας πολυπολικός κόσμος αναδύεται και μεταβάλλει τις παγκόσμιες ισορροπίες. Οι χώρες αυτές παίρνουν θέση ενάντια στον πόλεμο∙ γνωρίζουν ωστόσο ότι ο Πούτιν με τη βάρβαρη εισβολή του στο ανεξάρτητο κράτος της Ουκρανίας δεν είναι ο πρώτος που έφερε τον πόλεμο στον μεταδιπολικό κόσμο. Τα τελευταία τριάντα χρόνια οι επεμβάσεις των ΗΠΑ και της Βρετανίας σε ανεξάρτητες χώρες υπήρξαν πολλές. Συνεπώς, τα δύο μέτρα και τα δύο σταθμά δεν αποτελούν ασφαλές έδαφος για να σκεφτεί και να εργαστεί κανείς υπέρ της ειρήνης.
Η ρωσοουκρανική σύγκρουση είναι τοπική, συνάμα περιφερειακή και παγκόσμια. Οφείλεται στη ρωσική επιθετικότητα, την οποία ωστόσο εξέθρεψαν και υποδαύλισαν η πολιτική της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ και η ρητορική περί του ρωσικού κινδύνου. Ο Πούτιν είναι αναμφισβήτητα επικίνδυνος. Εξίσου επικίνδυνη για την ειρήνη είναι η αύξηση των στρατιωτικών δαπανών στην Ευρώπη και η δυτική παροχή στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία. Επικίνδυνη είναι και η νεοφιλελεύθερη δυστοπία που έχει εγκατασταθεί για τα καλά στις δυτικές κοινωνίες. Επικίνδυνη είναι η απίσχναση της δημοκρατίας και η άνοδος των ακραίων δεξιών τάσεων. Μπορεί ο Πούτιν να χρηματοδοτεί ακραία ευρωπαϊκά κόμματα, η λιτότητα όμως τα τρέφει. Είναι καιρός με γνώσεις και αποφασιστικότητα να παλέψουμε υπέρ της ειρήνης και να δράσουμε σε πολλαπλά μέτωπα.
*Άντα Διάλλα, καθηγήτριας Ευρωπαϊκής Ιστορίας ΑΣΚΤ
