Ποιος θα περίμενε πριν από τέσσερα χρόνια ότι η θητεία του Ντόναλντ Τραμπ θα έληγε με αυτόν τον τρόπο; Με μια απόπειρα πραξικοπήματος από έναν ακροδεξιό, συνωμοσιολογικό και γεμάτο μίσος όχλο. Φυσικά, οι συγκλονιστικές σκηνές που είδαμε να διαδραματίζονται στο Καπιτώλιο, στην καρδιά του αμερικανικού κράτους, στο σύμβολο της πάλαι ποτέ κραταιής και πανίσχυρης αμερικανικής Δημοκρατίας, είχαν προαναγγελθεί. Τόσο από τον ίδιο, που, λίγες ώρες πριν, κάλεσε τους οπαδούς του να πορευθούν στο Καπιτώλιο εξαπολύοντας μύδρους κατά των “αδύναμων και δειλών” Ρεπουμπλικανών στο Κογκρέσο που δεν υποστήριξαν μέχρι τέλους τη φαντασίωσή του περί “κλεμμένων εκλογών”. Όσο και από τα social media εδώ και αρκετές ημέρες, από τους χιλιάδες λογαριασμούς, τα τρολ του μίσους, των ψεμάτων, της συνωμοσιολογίας. Το σύστημα δηλαδή πάνω στο οποίο στηρίχτηκε ο Ντόναλντ Τραμπ, πριν βρεθεί στον Λευκό Οίκο, στη διάρκεια της διακυβέρνησης και στις εκλογές του 2020.
Σε κάθε περίπτωση, ο Τραμπ θα παραμείνει για μόλις δέκα μέρες ακόμη. Ενδεχομένως και λιγότερο, ανάλογα με τις αποφάσεις για το αν θα προχωρήσει ή όχι η διαδικασία του impeachment. Θα ήταν τουλάχιστον αφελές ωστόσο αν υποστηρίξει κανείς ότι τελείωσε και ο τραμπισμός. Το αντίθετο. Τα όσα συνέβησαν την Τετάρτη στην Ουάσιγκτον δεν ενέχουν μόνο τον υψηλό συμβολισμό για το κύρος και τη δυνατότητα της δημοκρατίας να αυτοπροστατεύεται. Έχουν τεράστιο ιστορικό βάθος. Είναι μια εικόνα από το κοντινό, διαρκές μέλλον. Όχι μόνο για τις ΗΠΑ, όπου οι μισοί ψηφοφόροι στήριξαν τον Τραμπ, διαμορφώνοντας ένα ισχυρό κοινωνικό και ιδεολογικό ρεύμα στην αχανή έκταση της χώρας. Αλλά για όλο τον κόσμο.
Η κρίση του κορωνοϊού εξελίσσεται παγκοσμίως σε μια κρίση του ίδιου του καπιταλισμού, του οικονομικού και του πολιτικού υποδείγματος. Μια κρίση που ήρθε πάνω στα συντρίμμια της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και ως εκ τούτου επιταχύνει τις κοινωνικές μετατοπίσεις και σε μεγάλο βαθμό μορφοποιεί τα κοινωνικά ρεύματα που προέκυψαν ως αποτέλεσμα της κρίσης εκπροσώπησης και της όξυνσης των ανισοτήτων όπως αυτά συντελέστηκαν τα τελευταία δέκα χρόνια. Οι διαδοχικές κρίσεις, οι πληγές που προκάλεσαν και συνεχίζουν να επιφέρουν στο σώμα της κοινωνίας, η αδυναμία των κυβερνήσεων και του νεοφιλελευθερισμού να δώσουν απαντήσεις ή έστω να μην επαναλαμβάνουν τις ίδιες συνταγές -το παράδειγμα της διαχείρισης της πανδημίας είναι χαρακτηριστικό-, εκ των πραγμάτων οδηγούν σε βίαιες και ραγδαίες ιδεολογικές και πολιτικές μετατοπίσεις.
Τέκνο αυτής της διαδικασίας είναι η Ακροδεξιά και ο νεοφασισμός ή μεταφασισμός, με όλες τις εκφάνσεις τους. Δυνάμεις και κοσμοθεωρίες που βρίσκονταν στο περιθώριο γίνονται πλέον κυρίαρχη έκφραση των κρίσεων. Ο ρατσισμός, η ξενοφοβία, οι θεωρίες συνωμοσίας δεν αποτελούν πλέον... παρατράγουδα της Ιστορίας αλλά βγαίνουν στο προσκήνιο και διεκδικούν κεντρική, ενίοτε πλειοψηφική έκφραση. Η δημοκρατία και οι θεσμοί της, ως αρμοί των σύγχρονων δυτικών κοινωνιών τα τελευταία 70 χρόνια, μοιάζουν να μην είναι πλέον δεδομένοι. Όλο και περισσότεροι πολίτες χάνουν την εμπιστοσύνη τους φτάνοντας σε σημείο να επιδιώκουν την ανατροπή τους. Η απόπειρα πραξικοπήματος από αυτές τις δυνάμεις στην Ουάσιγκτον είναι το πιο κραυγαλέο παράδειγμα. Έως τώρα.
Η τάση αυτή ενισχύεται στην Ευρώπη και, φυσικά, στη χώρα μας. Η απόπειρα του Μπάνον -πρωτεργάτη της εκλογικής νίκης Τραμπ το 2016- για τη δημιουργίας μιας “μαύρης διεθνούς” είχε επίκεντρο την Ευρώπη. Η Alt Right, η Εναλλακτική Δεξιά, αποτελεί την ιδεολογική και πολιτική έκφραση ενός “θεσμικού” φασισμού με μαζικά χαρακτηριστικά. Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Μ. Βρετανία, Ουγγαρία, Αυστρία, ακόμα και η Γερμανία, βλέπουν να παίρνουν κεφάλι και να βγαίνουν στο προσκήνιο, κερδίζοντας ακόμα και τις εκλογές, αυτές οι δυνάμεις.
Είναι βέβαιο ότι οι προϋποθέσεις και οι όροι για τη μεγάλη πολιτική και ιδεολογική μάχη της νέας εποχής είναι πλέον καθαροί. Μια ιστορική μάχη, που θα κρίνει τις ζωές των ανθρώπων τις επόμενες δεκαετίες. Οι κοινωνίες θα βγουν από την κρίση μέσα από τη διέξοδο του μίσους και της νέας Ακροδεξιάς ή θα ακολουθήσουν έναν προοδευτικό δρόμο, αυτόν της κοινωνικής απελευθέρωσης, της κοινωνικής δικαιοσύνης, της ουσιαστικής δημοκρατίας.
