Με πυξίδα τη Διακήρυξη των Αθηνών θα συμμετέχει σήμερα στην άτυπη σύνοδο κορυφής στην Μπρατισλάβα ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα θέσει στο τραπέζι και εθνικές θέσεις. Στην ατζέντα της Συνόδου βρίσκονται τρία θέματα, η ασφάλεια, το προσφυγικό και η οικονομία. Κυβερνητικές πηγές υπογράμμιζαν χθες πως, σε ό,τι αφορά το θέμα της ασφάλειας, το επόμενο βήμα θα πρέπει να συνοδεύεται “από μια ουσιαστική αναβάθμιση της εξωτερικής πολιτικής και του διεθνούς ρόλου της Ε.Ε.”. Όπως εξηγούσαν, χρειάζεται “να λειτουργήσει, δηλαδή, η Ε.Ε. ως παράγοντας ειρήνης και σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή, και ειδικά στην περιοχή της Μεσογείου, και να συμβάλει θετικά στη διευθέτηση των περιφερειακών κρίσεων”.
Βάση, η Διακήρυξη των Αθηνών
Αναφορικά με το προσφυγικό, η ελληνική πλευρά θα κινηθεί στην κατεύθυνση της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, κάτι που σημαίνει δίκαιη κατανομή των βαρών. Σε ό,τι αφορά την Οικονομία, μετά τη Διακήρυξη των Αθηνών, υπήρξε μπαράζ δηλώσεων υπέρ της χαλάρωσης του δημοσιονομικού προγράμματος, του διπλασιασμού του πακέτου Γιούνκερ, του αθέμιτου φορολογικού ανταγωνισμού. Η αίσθηση που υπάρχει είναι πως αρκετοί ηγέτες θα έχουν ως βάση των παρεμβάσεών τους τη Διακήρυξη των Αθηνών. “Επιμένουμε ότι πρόθεσή όσων συναντήθηκαν στην Αθήνα, είναι να λειτουργήσει η ατζέντα αυτή θετικά και όχι διχαστικά στην Ευρώπη” σημειώνουν κυβερνητικές πηγές. Εξάλλου αυτό επανέλαβε και ο Αλέξης Τσίπρας στην Άνγκελα Μέρκελ χθες.
Σύμφωνα με το πρόγραμμα της Συνόδου, έχουν προγραμματιστεί δύο συνεδρίες, ενώ ως είθισται οι ηγέτες αναμένεται να έχουν μια ανοιχτή συζήτηση στο ανεπίσημο γεύμα. Το μεσημέρι οι ηγέτες θα επισκεφτούν την Πινακοθήκη Σύγχρονης Τέχνης, ενώ η καθιερωμένη συνέντευξη Τύπου θα πραγματοποιηθεί στις 18:30 τοπική ώρα.
Νέες και παλιές ισορροπίες
Έναν οδικό χάρτη που θα οδηγήσει σε ένα κοινό συμπέρασμα στην επέτειο για τα 60 χρόνια από τη Συνθήκη της Ρώμης σε περίπου έξι μήνες, αναμένεται να καταρτίσουν σήμερα οι ηγέτες των χωρών - μελών της Ε.Ε. στην άτυπη συνεδρίαση της συνόδου κορυφής στην Μπρατισλάβα. “Η Διαδικασία της Μπρατισλάβα”, όπως θα ονομαστεί ο οδικός αυτός χάρτης - εκτός άλλης εξέλιξης - αναμένεται να φτάσει μέχρι τον Μάρτιο στη σύνοδο κορυφής στη Ρώμη. Από εκεί και πέρα δεν αναμένονται ανατροπές, καθώς οι ηγέτες εισέρχονται στο στάδιο της ανίχνευσης σε ένα υπό διαμόρφωση νέο περιβάλλον.
Έτσι στο ενδιάμεσο χρονικό διάστημα πρόκειται να οριστούν αρκετές άτυπες σύνοδοι με τη συμμετοχή των ηγετών και των αρμόδιων υπουργών που ασχολούνται με νευραλγικά θέματα. “Η κρίση στην Ε.Ε. δεν προέρχεται από κάποια φυσική καταστροφή. Οι αιτίες της είναι πολιτικές και κατά συνέπεια η λύση της εναπόκειται στην πολιτική. Η Ευρώπη πρέπει να ενωθεί στη βάση της αλληλεγγύης και της ανάπτυξης. Η στιγμή είναι κατάλληλη” ανέφερε χθες ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Νίκος Ξυδάκης σε δήλωσή του στο ΑΠΕ - ΜΠΕ.
Στα τρία ζητήματα που θα συζητηθούν, έχουν ήδη ακουστεί κοινές ή διαφορετικές απόψεις, ενώ μέχρι και την περασμένη εβδομάδα είχαν εμφανιστεί συνασπισμοί κρατών κάτω από την ομπρέλα κοινών προτάσεων, είτε σε μεμονωμένα ζητήματα (χώρες Βίσεγκραντ - προσφυγικό) είτε στο σύνολο των θεμάτων που έχουν ανακινηθεί μετά το Brexit (Σύνοδος των Αθηνών).
Κοινή παραδοχή στο εσωτερικό της Ένωσης αποτελεί πλέον ότι έχουν αλλάξει οι συσχετισμοί δυνάμεων μετά την αποχώρηση της Βρετανίας. Αν και υπάρχουν διαφορετικές οπτικές ως προς την ισχυροποίηση ή μη του Βερολίνου από το Brexit, οι ηγέτες των μεσογειακών χωρών, μετά τη Διακήρυξη των Αθηνών, δείχνουν πρόθυμοι να συνεννοηθούν συντεταγμένα, για πρώτη φορά στην ιστορία της Ε.Ε., ώστε να επηρεάσουν τις εξελίξεις. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του Ιταλού πρωθυπουργού Ματέο Ρέντζι χθες στη RAI: “Στην ευρωπαϊκή σύνοδο της Μπρατισλάβα θα φέρω τη φωνή μιας χώρας η οποία κουράστηκε να λαμβάνει κατάλογο με υποχρεώσεις στις οποίες πρέπει να ανταποκριθεί”.
Ο πρωθυπουργός ανέλυσε τα αποτελέσματα της ευρωμεσογειακής συνόδου
Το τηλεφώνημα Τσίπρα - Μέρκελ
Συμφώνησαν ότι η Σύνοδος αποτελεί ευκαιρία ώστε να αναδειχθεί μια θετική ατζέντα για την προοπτική και τους στόχους της Ε.Ε.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας συνομίλησε χθες τηλεφωνικά με τη Γερμανίδα καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ. Σύμφωνα με την ανακοίνωση που εκδόθηκε από το γραφείο του πρωθυπουργού, “μεταξύ τους υπήρξε εκτενής συζήτηση, η οποία επικεντρώθηκε στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη και ειδικότερα στην ασφάλεια, την οικονομία και την προσφυγική κρίση”. Σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, από την πλευρά του, “ο πρωθυπουργός ανέλυσε τα αποτελέσματα της πρόσφατης συνόδου των μεσογειακών χωρών της Ε.Ε., τονίζοντας τη θετική συμβολή της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας στον διάλογο για το μέλλον της Ε.Ε.”. Οι δύο πλευρές “συμφώνησαν ότι η επικείμενη σύνοδος της Μπρατισλάβας αποτελεί ευκαιρία ώστε να αναδειχθεί μια θετική ατζέντα για την προοπτική και τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης”.
Διελκυστίνδα με αιχμή το Σύμφωνο Σταθερότητας
Μέχρι και πρόσφατα οι αποφάσεις τα τελευταία χρόνια λαμβάνονταν έπειτα από διαβούλευση στο παρά πέντε της έκδοσης των συμπερασμάτων των συνόδων κορυφής, από τον Γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ, τη Γερμανίδα καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ και τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν - Κλοντ Γιούνκερ. Ωστόσο, μετά τη Σύνοδο των Αθηνών με τη συμμετοχή του Γάλλου προέδρου, και μετά την εκφώνηση της ετήσιας ομιλίας του προέδρου της Ε.Ε. την Τετάρτη, φαίνεται πως υπάρχει ρωγμή στο ανωτέρω.
Γερμανικά ΜΜΕ, μάλιστα, την προηγούμενη εβδομάδα έκαναν λόγο για τριγμούς στον γαλλογερμανικό άξονα, στον οποίο που παραδοσιακά στηρίζεται η έννοια της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Παρ' όλα αυτά χθες ο Φρανσουά Ολάντ και η Άνγκελα Μέρκελ συναντήθηκαν στο Παρίσι, προκειμένου να προετοιμαστούν για την άτυπη σύνοδο. «Έχουμε καταλάβει ότι το να εφαρμόσουμε μια ατζέντα για την Μπρατισλάβα είναι αυτό που θα καταστήσει σαφές ότι είμαστε αποφασισμένοι να αντιδράσουμε από κοινού στις αδυναμίες, στο έργο που αντιμετωπίζουμε» σημείωσε η Γερμανίδα καγκελάριος, ενώ ο Φρανσουά Ολάντ ανέφερε πως ο ίδιος ασκεί πιέσεις προς την Ευρώπη με στόχο την ανάκτηση ενός ξεκάθαρου οράματος για το μέλλον.
Χαρακτηριστικές προτάσεις που έχουν κατατεθεί στη Διακήρυξη των Αθηνών ή από τον πρόεδρο της Ε.Ε. με τις οποίες διαφαίνονται οι αποστάσεις Νοτίων και Γιούνκερ από την “γερμανική” γραμμή που εφαρμόζεται μέχρι σήμερα, είναι ο διπλασιασμός του πακέτου Γιούνκερ ή ο μη υπολογισμός στο έλλειμμα των δαπανών για την Παιδεία ή την Άμυνα ή τη διαχείριση του προσφυγικού ή άλλες επενδυτικές και έκτακτες δαπάνες λόγω φυσικών καταστροφών. Από την άλλη πλευρά, βέβαια, στην Διακήρυξη των Αθηνών υπάρχουν σημεία όπου το Βερολίνο συγκλίνει, όπως η διαχείριση των προσφυγικού, ενώ δεν θα πρέπει να παραβλέπεται πως ύστερα από κοινή πρόταση Γάλλων και Γερμανών ανοίγει η συζήτηση περί Ευρωπαϊκού Στρατού.
Σε κάθε περίπτωση η αιχμή της αναταραχής βρίσκεται στην χαλάρωση του Συμφώνου Σταθερότητας, αν και στην Διακήρυξη των Αθηνών ήταν πολύ προσεκτικά διατυπωμένες οι σχετικές προτάσεις. Αντίθετα, στα θέματα προσφυγικού και ασφάλειας υπήρχε σαφήνεια σε προτάσεις, με τις οποίες μπορεί να συνταχθεί η γερμανική πλευρά, αλλά όχι και οι χώρες Βίσεγκραντ, που θέλουν τη λεγόμενη μεταβλητή γεωμετρία ως προς τις απαιτήσεις για τις επαναπροωθήσεις. Η απόσταση που χωρίζει τις χώρες του Βίσεγκραντ από την κυρίαρχη γραμμή για το προσφυγικό οδήγησε για πρώτη φορά έναν υπουργό Εξωτερικών κράτους - μέλους της Ε.Ε., αυτόν του Λουξεμβούργου, να ζητήσει ευθέως την αποπομπή μιας χώρας, της Ουγγαρίας, για τη στάση της στο θέμα αυτό.
Από όλους τους παίκτες αναμένεται να τεθεί δυνατά το θέμα της ενότητας, όπως ήδη έχει γίνει - από διαφορετική όμως σκοπιά για την κάθε περίπτωση. Το σκεπτικό των υπέρμαχων της συνέχισης της ήδη εφαρμοζόμενης πολιτικής “ακουμπάει” στην τήρηση των συμφωνηθέντων ως βασικό στάδιο για τα περαιτέρω βήματα ενοποίησης. Όσοι, όμως, υποστηρίζουν την αλλαγή πολιτικής, οι οποίοι επικαλούνται επίσης το διακύβευμα της ενότητας, επισημαίνουν τον κίνδυνο πολιτικών ατυχημάτων τύπου Brexit, που θα περιορίσουν ακόμα περισσότερο την Ε.Ε. - δεδομένου ότι σε Γαλλία και Ιταλία καιροφυλακτούν Μαρίν Λεπέν και Πέπε Γκρίλο, αντίστοιχα.
Τέλος, οι ηγέτες της Ε.Ε. συμφωνούν πως η διαδικασία εξόδου του Ηνωμένου Βασιλείου θα πρέπει να αρχίσει το συντομότερο δυνατόν και να καταλήξει σε ένα “βελούδινο” διαζύγιο. Βέβαια το Λονδίνο φαίνεται να μη βιάζεται και γι' αυτό θα πρέπει να αναμένεται ότι θα πληθύνουν οι πιέσεις. Να σημειωθεί, δε, ότι η σύνοδος στην Μπρατισλάβα έχει χαρακτηριστικά άτυπης συνεδρίασης λόγω μη συμμετοχής εκπροσώπου της Βρετανίας.
Πρόβα συνόδου η Διακοινοβουλευτική Συνέλευση
Μια επιβεβαίωση των συσχετισμών δυνάμεων που διαμορφώνονται στην Ε.Ε. εκδηλώθηκε πριν από δύο εβδομάδες στην Μπρατισλάβα κατά τη Διακοινοβουλευτική Συνέλευση των Επιτροπών Εξωτερικών Υποθέσεων και Άμυνας. Οι ευρωμεσογειακές χώρες, πέντε ημέρες πριν από τη δύνοδο των Αθηνών συνασπίστηκαν και με την υποστήριξη της Γερμανίας, κατόρθωσαν να επιβάλουν την ελληνική τροπολογία στα τελικά συμπεράσματα για την επιβολή προστίμου 250.000 ευρώ ανά πρόσφυγα που δεν γίνεται αποδεκτός σε χώρες της ΕΕ. Η τροπολογία, που προωθήθηκε από τον πρόεδρο της επιτροπής Εξωτερικών και Άμυνας Κώστα Δουζίνα, εντάχθηκε παρά τις διαφωνίες των χωρών του Βίσεγκραντ, και ως εκ τούτου και της σλοβακικής προεδρίας. Παράλληλα, έπειτα από συνεννόηση οι ευρωμεσογειακές χώρες προώθησαν και πέτυχαν την ενσωμάτωση στα συμπεράσματα της ιταλικής τροπολογίας που έθιγε θέματα οικονομικής ύφεσης.
Η συνεννόηση των κοινοβουλευτικών επιτροπών Εξωτερικών και Άμυνας από χώρες της ευρωπαϊκής Μεσογείου έγινε έπειτα από πρωτοβουλία του Κώστα Δουζίνα εδώ και αρκετούς μήνες. Η πρώτη συνάντηση πραγματοποιήθηκε στη Χάγη τον περασμένο Φεβρουάριο, ενώ εκπρόσωποι των επιτροπών υπέγραψαν Διακήρυξη στις 9 Απριλίου στην Αθήνα.
Δ. Παπαδημούλης: Η ομιλία Γιούνκερ έχει θετικά σημεία
“Το ζητούμενο τώρα για τους πολίτες είναι τα λόγια να γίνουν πράξεις” υπογράμμισε ο αντιπρόεδρος του ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Δημήτρης Παπαδημούλης, σχολιάζοντας την ομιλία Γιούνκερ. Ο Δημήτρης Παπαδημούλης μιλώντας στον ρ/σ Στο Κόκκινο τόνισε πως η ομιλία του προέδρου της Ε.Ε. “είχε κάποια θετικά σημεία” και πρόσθεσε πως “αν συγκρίνει κανείς την ομιλία Γιούνκερ με την κοινή Διακήρυξη της Αθήνας, θα βρει κοινά σημεία”.
Υπογράμμισε, δε, πως “για να γίνουν πράξεις όσα είπε ο Γιούνκερ, πρέπει να αποτυπωθούν και στην Μπρατισλάβα, όπου θα συναντηθούν οι ηγέτες, διότι στο ευρωπαϊκό "τρίγωνο εξουσίας" το πρώτο βιολί δεν είναι η Κομισιόν, ούτε -δυστυχώς- το Ευρωκοινοβούλιο, αλλά το Συμβούλιο, δηλαδή οι κυβερνήσεις”. Τέλος στάθηκε στους τρεις “δείκτες” όπως είπε, που θα κρίνουν τη στροφή προς την κατεύθυνση που περιέγραψε ο κ. Γιούνκερ: ο διπλασιασμός των πόρων του ταμείου Γιούνκερ, η ολοκλήρωση της πανευρωπαϊκής εγγύησης καταθέσεων και το αν θα προχωρήσει ένα πανευρωπαϊκό σύστημα συμπληρωματικής στήριξης των ανέργων από την Ευρώπη δίπλα στα εθνικά συστήματα.
