Για τον τελευταίο εντατικό κύκλο συνομιλιών για το Κυπριακό και την κινητικότητα που παρατηρείται για πρώτη φορά μιλήσαμε με τον υπουργό Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας που βρέθηκε στη Ρόδο για τη Διάσκεψη για την Ασφάλεια και τη Σταθερότητα, όπου συμμετείχαν 11 χώρες από την Ευρώπη και τον αραβικό κόσμο. Ο επικεφαλής της κυπριακής διπλωματίας μίλησε για τα “αγκάθια” της διαπραγμάτευσης, που δεν είναι άλλα από το θέμα των εγγυήσεων και το εδαφικό, και εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος. Ακόμη αναφέρθηκε στον δυσανάλογο καταμερισμό των βαρών μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. αναφορικά με το προσφυγικό αλλά και στις προοπτικές της συνόδου των χωρών του Νότου που λάμβανε χώρα την ίδια στιγμή στην Αθήνα.
* Για πρώτη φορά έχουμε μπει σε έναν κύκλο εντατικών συνομιλιών και για πρώτη φορά μοιάζει να υπάρχει και ένα χρονοδιάγραμμα για την επίλυση του Κυπριακού. Τι έχει αλλάξει;
Υπάρχει ένα υποβόσκον χρονοδιάγραμμα. Θέλω να είμαι πολύ προσεκτικός στο τι θα σας πω, διότι οι δύο ηγέτες, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης και ο Τουρκοκύπριος Μουσταφά Ακιντζί, συμφώνησαν να αποφύγουν δηλώσεις μέχρι τις 14 Σεπτεμβρίου, όταν θα κάνουν την τελική ανασκόπηση της προόδου, την οποία μάλλον θα παρουσιάσουν και στην κοινή γνώμη. Εκείνο που θα σας πω είναι ότι αυτή τη φορά οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο κοινοτήτων έγιναν με βάση την αρχή ότι είναι κυπριακής ιδιοκτησίας η διαπραγμάτευση.
Αν τα Ηνωμένα Έθνη ήταν μπροστά, ήταν μπροστά μόνο σαν διευκολυντές και σχεδόν δεν παρενέβαιναν καθόλου και σίγουρα απ έξω κανείς δεν έχει μέχρι στιγμής επιχειρήσει να παρέμβει. Το δεύτερο είναι ότι οι διαπραγματεύσεις αυτές προχώρησαν πέρα από κάθε παρόμοιο σημείο στο παρελθόν με τη μέθοδο ότι είναι μόνοι τους, αλλά υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά να γίνει, ιδιαίτερα σε δύο τομείς - κλειδιά: στον τομέα της ασφάλειας και στον καθορισμό του εδαφικού, που αφορά την έκταση των δύο συστατικών πολιτειών.
* Θεωρείτε ότι το εδαφικό και η ασφάλεια θα μπορούσαν να τινάξουν στον αέρα τις συνομιλίες;
Πιστεύω ότι και τα δύο κεφάλαια -το εδαφικό και η ασφάλεια- θα μπορούσαν είτε να οδηγήσουν στη λύση είτε να τερματίσουν τις προσπάθειες.
* Το θέμα των εγγυήσεων και της άρσης τους είναι ένα θέμα που Αθήνα και Λευκωσία σηκώνουν τονίζοντας πως πρόκειται για απαρχαιωμένο σύστημα. Θεωρείτε ότι υπάρχουν περιθώρια μετακίνησης των άλλων πλευρών -κυρίως της Τουρκίας- προς τη δική σας κατεύθυνση;
Noμίζω πως ναι. Όχι υπό την έννοια του να προβλέψω ή να μαντέψω τι θέλει να κάνει η τουρκική πλευρά, αλλά υπό την έννοια του ότι έτσι πρέπει να γίνει. Και οι δύο πλευρές θα πρέπει να αναζητήσουν να βρουν μια τέτοια λύση για το θέμα της ασφάλειας που θα κάνει και Ελληνοκυπρίους και Τουρκοκυπρίους να νιώθουν εξίσου ασφαλείς και να μην είναι ετεροβαρής η όποια συμφωνία έναντι της μίας πλευράς ή της άλλης, διότι αυτό θα σημαίνει πολλά στη συνέχεια. Αν για παράδειγμα αύριο έχουμε κάποιες εσωτερικές διαφωνίες μέσα στο πλαίσιο της ομοσπονδίας, όταν κάποιος ξέρει ότι έχει ισχυρότερες πλάτες από τον άλλο θα δημιουργηθούν ανισορροπίες οι οποίες θα οδηγήσουν σε εξελίξεις όπως έγιναν το 1963, το 1974. Πρέπει να νιώθουν εξίσου ασφαλείς και οι δύο πλευρές.
* Τα γεγονότα στην Τουρκία, το αποτυχημένο πραξικόπημα, η αύξηση του αυταρχισμού, θεωρείτε πως επηρεάζουν τις συνομιλίες;
Αν επικρατούσε μια στρατιωτική χούντα στην Τουρκία, θα ήταν το τέλος του Κυπριακού. Το δόγμα του τουρκικού στρατου ήταν πάντα ότι δεν υπάρχει τίποτα να λυθεί γιατί το έλυσαν αυτοί το 1974 επί του εδάφους. Δεύτερον, μετά την απόπειρα πραξικοπήματος, οι συνομιλίες συνεχίστηκαν κανονικά χωρίς να δείξει η τουρκική πλευρά καμία αλλαγή στάσης, πράγμα που σημαίνει ότι προχωράμε κανονικά και θα εξαρτηθεί η πολιτική διάθεση του κ. Ερντογάν από το πώς προχωρά το θέμα της ασφάλειας.
* Θα σας πάω στο προσφυγικό. Στη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου μετά τη Διάσκεψη της Ρόδου, ο Ν. Κοτζιάς μας μίλησε για την ανάλυσή σας για το προσφυγικό και μας είπε ακόμη ότι έχουν αυξηθεί οι ροές προσφύγων στην Κύπρο. Τι ακριβώς συμβαίνει;
Tις τελευταίες εβδομάδες έχουμε καράβια των 50 ατόμων κατά μέσον όρο που φτάνουν στα βόρεια, βορειοδυτικά ελεύθερα παράλια της Κύπρου από την Τουρκία με Σύρους πρόσφυγες, Δεν είναι πάρα πολλοί, αλλά είναι βεβαίως ανησυχητικό γιατί δεν υπήρχε προηγουμένως αυτή η τάση. Για το προσφυγικό έχουμε θέσεις και τις εκφράζουμε. Βλέπω μία ανισορροπία εντός της Ε.Ε.: αλλού υπάρχει επίκληση της αρχής της αλληλεγγύης και της ενότητας μεταξύ των κρατών και αλλού δεν υπάρχει. Λέω ανοιχτά ότι όλοι ζητούν από χώρες που έχουν υποστεί το κόστος για τις κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας για το θέμα της Ουκρανίας αλληλεγγύη και ενότητα, αλλά, όταν έρχεται η σειρά του Νότου, η σειρά της Ελλάδας και της Ιταλίας, να ζητήσουν αλληλεγγύη, οι ίδιοι που ζητούσαν ενότητα απαντούν αρνητικά, κλείνουν σύνορα και υψώνουν φράχτες.
* Και ο Πρόεδρος Αναστασιάδης βρέθηκε στην Αθήνα για τη σύνοδο των χωρών του Νότου. Θεωρείτε εσείς οι Κύπριοι, που έχετε πληγεί από τη λιτότητα και έχετε υποστεί μέχρι και κούρεμα καταθέσεων, ότι υπάρχουν περιθώρια αλλαγής κατεύθυνσης;
Θεωρώ ότι είναι ανάγκη οι χώρες που έχουν το βάρος της χρηματοδότησης να ακούσουν τη φωνή των χωρών που βιώνουν το βάρος της λιτότητας. Ομολογουμένως, σύμφωνα με τους οικονομολόγους, μια σκληρή λιτότητα σκοτώνει τις προοπτικές ανάπτυξης και μπαίνουμε σε έναν φαύλο κύκλο του ποιος έρχεται πρώτα, η κότα ή το αυγό.
