Το καλοκαίρι η ατμόσφαιρα είναι πνιγηρή στα κτήρια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, καθώς τα παράθυρα δεν ανοίγουν και ο συνεχής κλιματισμός κάνει το κεφάλι βαρύ. Και η ειδυλλιακή περιρρέουσα ατμόσφαιρα, οι κορδέλες που κάνει το ποτάμι, τα ολάνθιστα παρτέρια, τα φουντωτά καταπράσινα δένδρα, τα κομψά κτήρια της πρωτεύουσας της Αλσατίας προκαλούν τους πάντες να παρατήσουν τα συχνά βαρετά τεχνικά λογύδρια της Ολομέλειας και να βγουν να λιαστούν. Την εβδομάδα που πέρασε, ωστόσο, υποτίθεται ότι όλα θα ήταν διαφορετικά, αφού οι 751 πατέρες και μητέρες της Ευρώπης θα είχαν προλάβει να χωνέψουν το πρώτο σοκ από το βρετανικό δημοψήφισμα και τουλάχιστον θα είχαν την αγωνία να ανταλλάξουν τον προβληματισμό τους για το τι γίνεται από δω και πέρα.
Πράγματι, μια ανησυχία πλανιόταν στην ατμόσφαιρα. Και υπήρχε λίγη περισσότερη ένταση από το συνηθισμένο, ειδικά την ημέρα που έκανε την περίπου θριαμβευτική εμφάνισή του, όχι στο ημικύκλιο της Ολομέλειας αλλά στην αίθουσα Τύπου, ο Νάιτζελ -“θα σας διαλύσω το μαγαζί”- Φάρατζ. Ο Βρετανός ευρωβουλευτής που είχε κάνει σκοπό της ζωής του το Brexit δεν είχε κανέναν ενδοιασμό να εμφανιστεί στο Στρασβούργο, να καλέσει στην πιο... περιζήτητη συνέντευξη Τύπου, να καυχηθεί ότι κέρδισε τη μάχη για την ανεξαρτησία του Ηνωμένου Βασιλείου, και να... απειλήσει ότι θα βοηθήσει όλα τα αντίστοιχα κινήματα ανεξαρτησίας - αρχής γενομένης από τη Δανία, την Τσεχία, την Ολλανδία - να πετύχουν το ίδιο.
Ωστόσο, μάταια αναζητούσε κανείς πηγαδάκια με έντονες συζητήσεις για το πώς θα αλλάξει η Ευρώπη - θα “επανιδρυθεί”, θα “γίνει καλύτερη”, θα γίνει “πιο ελκυστική” για τους λαούς της, θα “πουλήσει” καλύτερα τα επιτεύγματά της, θα, θα, θα, ανάλογα με το ποια εθνικότητα και ποια πολιτική ταυτότητα έχει ο κάθε ευρωβουλευτής ή η κάθε ευρωβουλευτίνα. Λες και είναι όλοι εγκλωβισμένοι μέσα σε μια γυάλα, και δεν μπορούν να αισθανθούν στο πετσί τους, τις ανησυχίες, τις αγωνίες, τους φόβους αυτών που τους ψήφισαν.
Η παράλυση της αναμονής
Μια ισχυρή δικαιολογία που έχουν γι' αυτή τη μάλλον παραλυτική κατάσταση που απέπνεαν είναι η... ομηρεία που υφίστανται από την εκκρεμότητα της βρετανικής εξόδου. Τουλάχιστον μέχρι να οργανώσουν και να ολοκληρώσουν το συνέδριό τους οι Βρετανοί Τόρηδες, αν όχι πολύ αργότερα, το Λονδίνο δεν πρόκειται να ενεργοποιήσει το άρθρο 50 της Συνθήκης της Λισσαβώνας. Και καθώς το εν λόγω άρθρο απλώς διασφαλίζει ότι μια χώρα μπορεί να ζητήσει την έξοδο από την Ε.Ε. κι ότι οι σχετικές διαπραγματεύσεις μπορεί να κρατήσουν δύο χρόνια, επί της ουσίας η διαδικασία που θα ακολουθηθεί είναι άγνωστη. Κι η αβεβαιότητα για το τι θα γίνει μεγάλη. Το κακό σενάριο, μάλιστα, που το ψιθύριζε στο Στρασβούργο ένας πολύπειρος συνάδελφος, είναι οι μάστορες στο “διαίρει και βασίλευε” Βρετανοί να κάνουν τους πάντες μαλλιά κουβάρια, πριν αποχωρήσουν και επισήμως. Το καλό σενάριο, αντιθέτως, είναι να ακούσουν, επιτέλους, τον συναγερμό οι υπνοβάτες και να ανασκουμπωθούν για να κάνουν την Ε.Ε. “πιο δημοκρατική, πιο αποτελεσματική, πιο ικανή να βρίσκει λύσεις στα προβλήματα των πολιτών της”, όπως το διατύπωσε ο εκνευρισμένος κι όχι ιδιαίτερα αισιόδοξος πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μάρτιν Σουλτς.
Ο δημοσιονομικός κορσές...
Η υφέρπουσα απαισιοδοξία του Γερμανού σοσιαλδημοκράτη έχει τους λόγους της: Τα βασικά βήματα που έχουν ανάγκη κυρίως οι λαοί του Νότου, αλλά όχι μόνο, είναι δεδομένα, όμως εξίσου δεδομένα είναι και τα εμπόδια για να μη γίνουν. Ποιες πολιτικές μπορούν, για παράδειγμα, να σχεδιαστούν και να εφαρμοστούν άμεσα για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων, όταν ο δημοσιονομικός κορσές παραμένει ασφυκτικός; Όταν η δαμόκλειος σπάθη των κυρώσεων για υπέρβαση των “νομίμων” ελλειμμάτων επικρέμεται πάνω από τις χώρες με τη μεγαλύτερη ανεργία των νέων; Ή πώς θα προχωρήσει, επιτέλους, η τραπεζική ένωση και προς όφελος των κοινών θνητών, οι οποίοι μέχρι τώρα έχουν σώσει με τον οβολό τους τις τράπεζες, εάν η Γερμανία -και όχι μόνο- δεν λύσει το χειρόφρενο και δεν αποδεχτεί επιτέλους την πανευρωπαϊκή εγγύηση καταθέσεων;
...και το “κοινότοπο” της ανάπτυξης
Όσο για το στοίχημα της ανάπτυξης -“κοινότοπο” το χαρακτήρισε ο Σλοβάκος πρωθυπουργός Ρομπέρτο Φίτσο, που ανέλαβε την περασμένη εβδομάδα την προεδρία της Ε.Ε. για αυτό το καυτό τρέχον εξάμηνο- δεν μπορεί να κερδηθεί μόνο με δηλώσεις καλών προθέσεων.
Άλλωστε, στο μέτρο που παίζουν ρόλο οι προτεραιότητες που θέτει κάθε προεδρία, η κυβέρνηση της Μπρατισλάβας είναι αποφασισμένη να προωθήσει το ζήτημα της ασφάλειας αυτό το εξάμηνο. Ασφάλεια, όπως τουλάχιστον την καταλαβαίνουν οι χώρες του Βίσεγκραντ, που θεωρούν μείζονα κίνδυνο το να τους πλημμυρίσουν οι μουσουλμάνοι, είναι να μείνουν ερμητικά κλεισμένα τα σύνορα στους μετανάστες και τους πρόσφυγες. Γι' αυτό και ο Φίτσο χαιρέτισε σχεδόν με ενθουσιασμό την απόφαση που πήρε την περασμένη Τετάρτη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - μετά το Συμβούλιο και την Κομισιόν- για την αναβάθμιση της Frontex σε Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή. Μια αναβάθμιση που δεν την ψήφισαν οι ευρωβουλευτές της Αριστεράς και των Πρασίνων.
Η νέα Frontex
Ποια είναι η διαφορά αυτού του νέου οργανισμού από την Frontex; Θα μπορεί να επεμβαίνει στα εξωτερικά σύνορα του χώρου Σένγκεν, σε ελάχιστο χρόνο -το πολύ επτά μέρες- αφού το ζητήσει το κράτος - μέλος, που αντιμετωπίζει αυξημένες πιέσεις στα σύνορά του και χρειάζεται βοήθεια. Θα έχει έτοιμους να δράσουν 1.500 εφέδρους συνοριοφύλακες από όλα τα κράτη - μέλη. Θα έχει αυξημένο προϋπολογισμό -σχεδόν κατά 50%- από τον σημερινό της Frontex. Και επιπλέον, εάν το πιεζόμενο κράτος - μέλος δεν επιθυμεί τη συνδρομή του νέου οργανισμού, τα άλλα κράτη μέλη θα μπορούν να παγώσουν την ισχύ της Συνθήκης Σένγκεν -να του κλείνουν τα σύνορα, δηλαδή- έως και για δύο χρόνια. Εμμέσως, λοιπόν, και εκ των υστέρων δικαιώνονται οι χώρες που έκλεισαν παράνομα τα σύνορα -με μπροστάρη την Ουγγαρία- στην κορύφωση της προσφυγικής κρίσης πριν από μερικούς μήνες. Την ίδια ώρα, δε, δεν υποχρεώνονται να εφαρμόσουν την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για μετεγκατάσταση βάσει ποσοστώσεων 160.000 προσφύγων στο έδαφός τους, χωρίς αυτή η συγκεκριμένη μη τήρηση των κανόνων να επιφέρει κυρώσεις.
