ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ. ΧΡ. ΒΑΣΙΛΑΚΗ
Εν μέσω πανηγυρικού κλίματος ενέκριναν χθες οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης την αποδέσμευση της δόσης των 7,5 δισ. ευρώ για την Ελλάδα μετά την επιτυχή ολοκλήρωση της πρώτης αξιολόγησης του προγράμματος. Οι υπουργοί συνεδρίασαν χθες το πρωί, πριν από το Eurogroup, με το «καπέλο» των διοικητών του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕSM), ενώ σήμερα αναμένεται να μπει η τελική υπογραφή του Δ.Σ. του Μηχανισμού ώστε τα εν λόγω κεφάλαια να εκταμιευθούν στις αρχές της επόμενης εβδομάδας.
«Είμαι ευτυχής, αυτή είναι μία σημαντική στιγμή για την Ελλάδα και την Ευρωζώνη» δήλωσε ο επίτροπος Οικονομικών Υποθέσεων Πιερ Μοσκοβισί κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε μαζί με τον Ευκλείδη Τσακαλώτο. Ο Γάλλος επίτροπος υπογράμμισε πως πριν από ένα χρόνο οι συζητήσεις ήταν «έντονες», καθώς κάποιοι μιλούσαν «ακόμα και για Grexit», αλλά ένα χρόνο μετά «σημαντικό κομμάτι του εδάφους έχει καλυφθεί» και έχει επιτευχθεί «τεράστια πρόοδος».
Ο υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας Μισέλ Σαπέν έκανε λόγο για «επιτυχία» της Ευρώπης, καθώς απέδειξε πως είναι ικανή να ξεπεράσει τις δυσκολίες, να επιδείξει αλληλεγγύη αλλά και ευθύνη για κάθε ένα από τα μέλη της. «Φτάσαμε στο τέλος μιας μακράς εργασίας και δύσκολης τόσο για την Ελλάδα, που έπρεπε να λάβει τα μέτρα, αλλά και για τις άλλες χώρες, που έπρεπε να επιδείξουν αλληλεγγύη» σημείωσε ο Γάλλος υπουργός. Από την πλευρά του, και ο Αυστριακός υπουργός Οικονομικών Χανς Γιερκ Σέλινγκ υπογράμμισε την «πρόοδο» που έχει σημειώσει η Ελλάδα.
Κατά την κοινή συνέντευξη Τύπου Μοσκοβισί - Τσακαλώτου ο Ευρωπαίος επίτροπος συνεχάρη την ελληνική κυβέρνηση, τον ελληνικό λαό και προσωπικά τον Έλληνα υπουργό Οικονομικών και ανέφερε ότι ήταν πραγματικά πολύ ευχάριστο να συνεργάζεται κάποιος με τον Ευκλείδη Τσακαλώτο επισημαίνοντας πως αυτή δεν είναι μόνο η προσωπική του άποψη αλλά η άποψη όλων των μελών του Eurogroup.
Επιστροφή στην ανάπτυξη φέτος, ρυθμοί άνω του 3% το 2017
«Τα 7,5 αυτά δισ. θα είναι πραγματικό οξυγόνο για την ελληνική οικονομία» τόνισε ο επίτροπος, επισημαίνοντας πως τα προγράμματα προσαρμογής δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά υπάρχουν για να δημιουργούν συνθήκες ανάπτυξης της οικονομίας. Ο Πιερ Μοσκοβισί ανέφερε ακόμη ότι το Δ.Σ. του ΕSΜ αποφάσισε χθες την έγκριση της αναθεώρησης του Μνημονίου και πως η Ελλάδα και η Ευρωζώνη βρίσκονται στη σωστή τροχιά, ενώ παρέπεμψε και πάλι στις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με τις οποίες η χώρα θα επιστρέψει στην ανάπτυξη φέτος και θα επιτύχει ρυθμούς άνω του 3% του χρόνου.
Από την πλευρά του ο Έλληνας υπουργός δήλωσε πως ήταν μια «δύσκολη» χρονιά όχι μόνο για την Κομισιόν και τους θεσμούς, αλλά και για τον ελληνικό λαό και την Ελλάδα», συμπληρώνοντας πως η ελληνική κυβέρνηση πέτυχε να κατακτήσει έναν «οδικό χάρτη» τον οποίο ακολούθησε. Αυτός ο οδικός χάρτης, συνέχισε, περιλάμβανε την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, την ολοκλήρωση της αξιολόγησης και την απόφαση για το χρέος. «Ένα χρόνο μετά έχουμε καταφέρει πολλά. Θέλω να ευχαριστήσω την Κομισιόν και τον Πιερ Μοσκοβισί προσωπικά διότι, ενώ τα κράτη - μέλη κοιτάζουν το προσωπικό τους συμφέρον, η Κομισιόν οδηγεί την ευρωπαϊκή διαδικασία. Χωρίς την Κομισιόν δεν θα μπορούσαμε να βρούμε λύσεις σε ορισμένα ζητήματα όπως το ασφαλιστικό και το φορολογικό» τόνισε ο Ευ. Τσακαλώτος.
Ο υπουργός επισήμανε τέλος πως η διαδικασία της δεύτερης αξιολόγησης και η συζήτηση για το χρέος είναι «παράλληλες», αλλά εξήγησε πως και η κυβέρνηση αυτή, ως «αριστερή κυβέρνηση», έχει στόχο να αλλάξει το παραγωγικό μοντέλο που επικρατούσε πριν από το 2008 προχωρώντας την εφαρμογή του προγράμματος με σεβασμό στα κοινωνικά δικαιώματα, τους εργαζομένους και το περιβάλλον.
Την πρόοδο που έχει σημειώσει η Ελλάδα τον τελευταίο χρόνο αναγνώρισε και ο πρόεδρος του Eurogroup Γερούν Ντάισελμπλουμ, ο οποίος δήλωσε χθες πως «έχουν ολοκληρωθεί όλα τα απαραίτητα βήματα» σε ό,τι αφορά τα προαπαιτούμενα. Σημείωσε ωστόσο πως υπάρχουν «τέσσερα πολύ μικρά θέματα που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν «αργότερα» αναφέροντας πως αφορούν κυρίως τον τομέα των ιδιωτικοποιήσεων. Εξάλλου, ερωτηθείς σχετικά με το καθεστώς των μελών του ταμείου ιδιωτικοποιήσεων, ο Γ. Ντάισελμπλουμ απέφυγε να σχολιάσει λέγοντας ότι αφορά εθνικές νομοθετικές διαδικασίες.
Σημειώνεται πως χθες εγκρίθηκε και το επικαιροποιημένο Μνημόνιο, που περιλαμβάνει όλες τις μεταρρυθμίσεις που συμφωνήθηκε να υλοποιηθούν, καθώς και τον Μηχανισμό Αυτόματης Δημοσιονομικής Προσαρμογής, όπως ανέφερε ο πρόεδρος του Eurogroup.
Με αιχμές η έκθεση του ESM για την Ελλάδα
Στο πλαίσιο της χθεσινής ετήσιας συνεδρίασης των διοικητών του ESM παρουσιάστηκε και εγκρίθηκε η έκθεση του ESM για το 2015. Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, η έκθεση επισημαίνει πως η Ελλάδα δεν μπορεί να αντέξει άλλες καθυστερήσεις στην εφαρμογή του τρίτου προγράμματος, αλλά ούτε και μια νέα περίοδο «υπερβολικής πολιτικής αβεβαιότητας».
Όπως υπογραμμίζει ο ESM, η πλήρης και έγκαιρη εφαρμογή του τρίτου προγράμματος θα βοηθήσει τη χώρα να επιστρέψει στην οικονομική ανάπτυξη. «Η ελληνική κυβέρνηση και οι επίσημοι πιστωτές πρέπει να συνεχίσουν να χτίζουν τη σχέση εμπιστοσύνης και η ελληνική κυβέρνηση πρέπει να αναλάβει την πλήρη κυριότητα του προγράμματος» αναφέρει η έκθεση.
Ειδικότερα σημειώνεται ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις. Αναγκαία μέτρα είναι, μεταξύ άλλων, η αναθεώρηση του φόρου εισοδήματος και η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, η μείωση του όγκου των μη εξυπηρετούμενων δανείων, καθώς και ο εκσυγχρονισμός του τραπεζικού τομέα. Όσον αφορά το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων, επισημαίνεται ότι θα πρέπει να προχωρήσει «χωρίς αδικαιολόγητες πολιτικές παρεμβάσεις».
Στο εισαγωγικό σημείωμα της έκθεσης ο διευθυντής του ΕSM Κλάους Ρέγκλινγκ τονίζει ότι το 2015 ήταν μια δύσκολη αλλά και επιτυχημένη χρονιά για τον ESM, με την Ελλάδα να αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση. Συνεχίζοντας, ο διευθυντής του ΕSM υπενθυμίζει ότι τον Ιανουάριο του 2015 η νέα ελληνική κυβέρνηση εξελέγη με την εντολή να βρει έναν εναλλακτικό τρόπο αντιμετώπισης των χρηματοοικονομικών προβλημάτων της χώρας, προσπάθεια που «κατέρρευσε», όπως αναφέρει, «τον Ιούνιο με τη λήξη του δεύτερου προγράμματος, χωρίς να πραγματοποιηθεί η τελική εκταμίευση και χωρίς να ακολουθήσει αμέσως ένα άλλο πρόγραμμα».
«Αυτή η άκαρπη επιδίωξη να αναζητηθούν άλλες επιλογές κατά το πρώτο εξάμηνο του 2015 ήταν μια σοβαρή οπισθοδρόμηση για την ελληνική οικονομία, που οδήγησε στο κλείσιμο των τραπεζών και στους ελέγχους κεφαλαίων, αλλά και στην ανατροπή πολλών από αυτά που είχαν επιτευχθεί με τις προηγούμενες μεταρρυθμίσεις» προσθέτει ο Κ. Ρέγκλινγκ, συμπληρώνοντας πως «όλα αυτά απαίτησαν αργότερα νέα επώδυνα βήματα. Επιπλέον οι ληξιπρόθεσμες οφειλές της Γενικής Κυβέρνησης αυξήθηκαν πάνω από 50% μεταξύ Δεκεμβρίου 2014 και Ιουλίου 2015, επιβαρύνοντας περαιτέρω την ελληνική οικονομία».
Σε ό,τι αφορά τη χρηματοδότηση της Ελλάδας από τον ESM η έκθεση αναφέρει πως τους τελευταίους τέσσερις μήνες του 2015, ο ΕSΜ εκταμίευσε 21,4 δισ. ευρώ για την Ελλάδα από το νέο πρόγραμμα, συμπεριλαμβανομένων των 5,4 δισ. ευρώ για την κάλυψη του κόστους ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών. Συνολικά τα ανεξόφλητα δάνεια που έχει συνάψει η Ελλάδα με το EFSF και ον ΕSΜ ανέρχονται σε 152,3 δισ. ευρώ. «Πρόκειται για το μεγαλύτερο δάνειο που έχει δοθεί ποτέ σε χώρα» επισημαίνει η έκθεση, ενώ ο Κ. Ρέγκλινγκ στο εισαγωγικό του σημείωμα τονίζει ότι το ΕFSF και ο ΕSM κατέχουν σήμερα το 48,9% του ελληνικού δημόσιου χρέους.
Καταλήγοντας ο Κ. Ρέγκλινγκ επισημαίνει ότι σε όλα τα προγράμματά του ο ΕSM επιδιώκει να ελαφρύνει το βάρος αποπληρωμής για τις χώρες του προγράμματος. Έχει χαμηλό κόστος χρηματοδότησης και σπρώχνει τις αποπληρωμές πολύ πιο μακριά σε σχέση με άλλους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, όπως π.χ. το ΔΝΤ. Οι όροι που προσφέρθηκαν στην Ελλάδα το 2012 ισοδυναμούν με μείωση κατά 40% του ελληνικού δημόσιου χρέους που διακρατείται από τους Ευρωπαίους εταίρους της (το 2015 αριθμητικά) σε αυτό που οι οικονομολόγοι αποκαλούν «όρους καθαρής παρούσας αξίας» (ένας υπολογισμός που μεταφράζει τις μελλοντικές οικονομικές ροές σε σημερινά χρήματα). «Αν και δεν αποτελεί ονομαστικό κούρεμα για τους πιστωτές, και δεν έχει κανένα άμεσο κόστος για τους Ευρωπαίους φορολογούμενους, αντιπροσωπεύει σημαντική εξοικονόμηση πόρων για την Ελλάδα» τονίζει ο διευθυντής του ΕSM.
Τέλος, αναφορικά με τα μέτρα ελάφρυνσης του χρέους που έλαβαν οι Ευρωπαίοι πιστωτές της Ελλάδας, η έκθεση τονίζει ότι αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό όφελος για τη χώρα. Οι υποχρεώσεις πληρωμών είναι ελάχιστες μέχρι το 2023 και στη συνέχεια οι επιστροφές εξαπλώνονται στις επόμενες δεκαετίες. Τα ευνοϊκά επιτόκια δανεισμού και οι μακρές περίοδοι αποπληρωμής θεωρήθηκαν επαρκή για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους, υπό την προϋπόθεση ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει το μεταρρυθμιστικό της πρόγραμμα.
