ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΦΟΙΒΟΣ ΚΛΑΥΔΙΑΝΟΣ
Σε νομοθέτηση επιπλέον δικλίδων ασφαλείας στη διαδικασία έκδοσης των διαβατηρίων σκοπεύει να προχωρήσει η ελληνική κυβέρνηση, προκειμένου να αποφύγει την άμεση αντικατάσταση των αστυνομικών ταυτοτήτων με ηλεκτρονικές, οι οποίες αποτελούν ένα στοιχείο ταυτοποίησης για την έκδοση διαβατηρίου, αλλά όχι το μοναδικό. Μολονότι το τελευταίο διάστημα έχουν πολλαπλασιαστεί τα δημοσιεύματα που ισχυρίζονται ότι η κυβέρνηση βρίσκεται ένα βήμα πριν την έκδοση νέων ταυτοτήτων, στην πραγματικότητα θέλει να αποφεύγει αυτό το ενδεχόμενο, καθώς θα μπορούσε να φτάσει σε κόστος τα 250 εκατ. Εξάλλου, αυτός είναι ο λόγος που κάποιοι ασκούν πιέσεις υπέρ των ηλεκτρονικών ταυτοτήτων μέσω δημοσιευμάτων, αλλά και μέσω υπηρεσιακών παραγόντων στα υπουργεία, δηλαδή το ότι αποσκοπούν να κερδίσουν μερίδιο τις πίτας των αντίστοιχων προμηθειών.
Οι όροι των ΗΠΑ για το VWP
Αυτοί που επιθυμούν την έκδοση αστυνομικής ταυτότητας, χρησιμοποιούν ως επιχείρημα τη συμμετοχή της Ελλάδας στο Visa Waiver Program (Πρόγραμμα Απαλλαγής από Βίζα - VWP) των ΗΠΑ, το οποίο συνάπτεται από αυτές διμερώς με δεκάδες άλλες χώρες, προκειμένου να παρακάμπτεται η διαδικασία έκδοσης ταξιδιωτικής βίζας. Ωστόσο, για την συμμετοχή σε αυτό το πρόγραμμα οι ΗΠΑ έχουν θέσει 8 προϋποθέσεις, χωρίς να περιλαμβάνεται σε αυτές η έκδοση ηλεκτρονικών ταυτοτήτων:
1) Ανταλλαγή συναφών πληροφοριών (που σχετίζονται με την ασφάλεια).
2) Αξιοποίηση των πληροφοριών που δίνουν οι ΗΠΑ.
3) Άμεση δήλωση στη βάση δεδομένων της Interpol για κλαπέντα και απολεσθέντα διαβατήρια.
4) Ειδική μέριμνα για την ταυτοποίηση προσφύγων και μεταναστών.
5) Χρήση αυτόματου συστήματος screening - targeting (π.χ. στην έκδοση διαβατηρίου και στην έξοδο από τη χώρα), δηλαδή συστήματος που «αναγνωρίζει» πρόσωπα.
6) Πλήρη εφαρμογή της οδηγίας της Ε.Ε. "Passenger Name Record Directive".
7) Εφαρμογή αντίστοιχων μέτρων στα ταξίδια με πλοίο.
8) E-Pasport: Διαβατήριο που να έχει τσιπάκι (στο οποίο είναι αποθηκευμένα όλα τα στοιχεία του διαβατηρίου) και βιομετρικά στοιχεία (κατάλληλα ψηφιοποιημένη φωτογραφία και δακτυλικό αποτύπωμα).
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι ΗΠΑ μπορούν παρόλα αυτά να ζητήσουν την έκδοση βίζας από πολίτη χώρας που συμμετέχει στο VWP , ενώ συζητείται στο εσωτερικό τους ακόμη και κατάργηση του.
Μετά την επίθεση στους δίδυμους πύργους, αυστηροποιήθηκαν οι όροι για τους εισερχόμενους στη χώρα, προκειμένου να αντιμετωπίζονται πλαστογραφημένα έγγραφα ή στοιχεία. Ωστόσο, στην επίθεση στο Παρίσι στις 13.11.15 διαπιστώθηκε ότι οι τρομοκράτες κατείχαν απολύτως νόμιμα διαβατήρια και ήταν πολίτες χωρών που ανήκουν στο VWP. Το παράδειγμα αυτό ερμηνεύει γιατί οι ΗΠΑ ζητάνε και τους υπόλοιπους επτά όρους πέραν του e-passport.
Ασφαλές με τα πιο αυστηρά πρότυπα το ελληνικό διαβατήριο
Το ελληνικό διαβατήριο έχει τις ασφαλέστερες προδιαγραφές σε ό,τι αφορά την τεχνολογία του. Επιπλέον, η διαδικασία έκδοσης του γίνεται από τις αστυνομικές αρχές με σύνθετη διαδικασία που περιλαμβάνει αυτεπάγγελτη αναζήτηση πληροφοριών από τα επίσημα μητρώα, η οποία διενεργείται από εντεταλμένους αστυνομικούς και εκτυπώνεται κεντρικά. Εφόσον το έγγραφο καλύπτει τεχνολογικά τις διεθνής προδιαγραφές, αυτό που μπορεί να βελτιωθεί είναι η διαδικασία έκδοσης. Αυτό, λοιπόν, σκοπεύει να κάνει η κυβέρνηση, ώστε να καλύπτονται οποιεσδήποτε απαιτήσεις των ΗΠΑ ή άλλων χωρών.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το τελευταίο διάστημα έχουν γίνει συσκέψεις των αρμόδιων στελεχών της κυβέρνησης και εξετάζεται να προστεθεί στη διαδικασία έκδοσης διαβατηρίου: α) η παρουσία μαρτύρων και β) η διασταύρωση στοιχείων από άλλα μητρώα (ΑΜΚΑ, ΑΦΜ, βάσεις επαγγελματικών φορέων) με αυτεπάγγελτη αναζήτηση της αστυνομίας.
Ανώτερα κυβερνητικά στελέχη ανέφεραν στην "Αυγή" ότι η ελληνική κυβέρνηση αντιλαμβάνεται τα ζητήματα που σχετίζονται με τα ταξιδιωτικά έγγραφα και έχει επιθυμία και στόχευση να βελτιώσει τη διαδικασία έκδοσής τους, ώστε να ελαχιστοποιηθεί η πιθανότητα αναγραφής ανακριβών στοιχείων.
Αργότερα η αντικατάσταση των ταυτοτήτων
Σχετικά με την κριτική που ασκείται στον ισχύοντα τύπο ταυτότητας ότι είναι από απλό χαρτί, οι ίδιες πηγές απαντούσαν ότι και άλλες χώρες της Ευρώπης έχουν τέτοιον τύπο ταυτότητας (π.χ. Ιταλία). Επίσης, επισήμαιναν πως οι Έλληνες ταξιδεύουμε εντός ζώνης Σένγκεν με αυτήν την ταυτότητα, χωρίς να έχει δημιουργηθεί κάποιο πρόβλημα, εδώ και χρόνια. Ακόμη, θα πρέπει να σημειωθεί ότι, όσο ασφαλές κι αν είναι τεχνολογικά ένα επίσημο έγγραφο, μεγάλη σημασία εξακολουθεί να έχει η διαδικασία έκδοσης του.
Επιπλέον, το κόστος αντικατάστασης 11 εκατ. ταυτοτήτων υπολογίζεται σε 100 εκατ. έως 250 εκατ. ευρώ, ανάλογα με τη διαδικασία έκδοσης και τον τύπο ταυτότητας, γεγονός που καθιστά το εγχείρημα απαγορευτικό στις υπάρχουσες συνθήκες. Επίσης, μόνο οι διαγωνιστικές διαδικασίες, θα έπαιρναν τουλάχιστον 18 μήνες. Επομένως, δεν θα λύνονταν κανένα πρόβλημα άμεσα.
Θα πρέπει, ακόμη, να σημειωθεί ότι το VWP αφορά περίπου 45.000 άτομα ετησίως (πολλά από τα οποία επαναλαμβάνονται τις επόμενες χρονιές) και όχι το σύνολο του πληθυσμού της χώρας.
Βεβαίως, αρμόδιες υπηρεσίες διερευνούν το πέρασμα σε ηλεκτρονική ταυτότητα. Αλλά, όπως επισημαίνουν ανώτερα κυβερνητικά στελέχη, μια τέτοια κίνηση οφείλει να ενταχθεί σε ένα γενικότερο σχεδιασμό ηλεκτρονικής διακυβέρνησης της χώρας, περιλαμβανομένης της βελτίωση των μητρώων και των προσφερόμενων εφαρμογών προς τον πολίτη, αλλιώς η αστυνομική ταυτότητα (μολονότι σε άλλη μορφή) θα συνεχίσει να αποτελεί μόνο έγγραφο περιορισμένης ταυτοποίησης του πολίτη. Χρειάζεται να γίνουν πολλά ακόμη και η έκδοση ηλεκτρονικών ταυτοτήτων δεν περιλαμβάνεται στις άμεσες προτεραιότητες, εξηγούν.
Άλλωστε, δημοσιεύματα περί δήθεν επικείμενης αλλαγής των ταυτοτήτων εμφανίζονται συχνά τα... τελευταία δέκα τουλάχιστον χρόνια!
