Του Νίκου Χατζηνικολάου*
Ποιος έχει ξεχάσει ότι η αντιπολίτευση (εξαιρείται βέβαια το ΚΚΕ) στήριξε όλη της την εκστρατεία υπέρ του «Ναι» στο δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015 στο επιχείρημα ότι η κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός ήθελαν να βγάλουν τη χώρα όχι μόνο από την Ευρωζώνη αλλά ακόμα κι απ' αυτή την Ευρωπαϊκή Ένωση;
Όσο η κυβέρνηση διαπραγματευόταν χωρίς απτά αποτελέσματα, τόσο η αντιπολίτευση επαναλάμβανε το γνωστό πια «φέρτε εσείς μια συμφωνία κι εμείς την υπογράφουμε». Η ταύτιση με τις Βρυξέλλες ήταν απόλυτη. Ο πρωθυπουργός κατέληξε στη γνωστή συμφωνία το πρωί της 13ης Ιουλίου και τα πολιτικά κόμματα που φώναζαν «Μένουμε Ευρώπη» την υπερψήφισαν στη Βουλή στις 14 Αυγούστου.
Αμέσως μετά, η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, κρίνοντας ότι όφειλε να ζητήσει την έγκριση του λαού για τη μεγάλη στροφή που είχε κάνει σε βασικά σημεία τής μέχρι τότε πολιτικής της και, με δεδομένη πλέον την έλλειψη δεδηλωμένης μετά τη δημιουργία νέου κόμματος από τους 43 βουλευτές που αρνήθηκαν να εγκρίνουν τη νέα συμφωνία, ζήτησε να προκηρυχθούν εκλογές. Στις 20 Σεπτεμβρίου έλαβε σχεδόν το ίδιο ποσοστό και συγκρότησε εκ νέου κυβέρνηση με τους ΑΝ.ΕΛΛ.
Πού βρισκόμαστε σήμερα; Η κυβέρνηση υλοποιεί με συνέπεια τα συμφωνηθέντα με τους δανειστές, διαπραγματευόμενη όμως μαζί τους επιμέρους σημεία των όσων γενικά συμφωνήθηκαν. Στόχος στην εφαρμογή των συχνά επώδυνων, αλλά αναπόφευκτων μέτρων (άλλα γιατί είναι απαραίτητα και άλλα γιατί θέλουν να τα επιβάλουν οι δανειστές) είναι να υπάρχει ένας όσο το δυνατόν καλύτερος καταμερισμός των βαρών, με την έννοια οι αδύναμοι να πληρώσουν όσο το δυνατόν λιγότερο ή καθόλου και οι ισχυρότεροι να σηκώσουν το μεγαλύτερο βάρος του κόστους των μεταρρυθμίσεων.
Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα στην κυβέρνηση που ήλεγχε η Νέα Δημοκρατία ή το ΠΑΣΟΚ και στην κυβέρνηση που ελέγχει ο ΣΥΡΙΖΑ. Λίγο σας φαίνεται; Σε μια χρεοκοπημένη Ελλάδα που δεν μπορεί ακόμα να στηριχτεί στα πόδια της, τι άλλο θα μπορούσε να γίνει; Η πραγματικότητα δεν μπορεί ν' αλλάξει αν δεν την κοιτάξουμε κατάματα. Η φράση «η Αριστερά θα βγάλει τα κάστανα απ' τη φωτιά» αυτό σημαίνει. Ότι ξεκινάει απ' τον συσχετισμό δυνάμεων που υπάρχει για να καλυτερεύσει όσο το δυνατόν πιο γρήγορα η κατάσταση της χώρας και ιδιαίτερα των λαϊκών στρωμάτων. Γνωρίζοντας καλά το πολιτικό κόστος που πληρώνει, αλλά αναλαμβάνοντας πλήρως την ευθύνη γι' αυτό και προχωρώντας προς τα μπρος, ώστε μέσα στο 2016 η χώρα ν' αρχίσει να βγαίνει από το τούνελ.
«Ποτέ δεν συνεργαστήκαμε τόσο καλά με την ελληνική κυβέρνηση» ειπώθηκε κατ' επανάληψη τους τελευταίους μήνες από υπεύθυνα χείλη ανώτατων στελεχών στις Βρυξέλλες. Αυτή είναι η γενική αντίδραση χωρίς εξαιρέσεις.
Η αντιπολίτευση, αξιωματική και μη, δεν θα έπρεπε να χαίρεται γι' αυτή την εξέλιξη; Σίγουρα ναι, αν είχε στο μυαλό της πάνω και, πρώτ' απ' όλα, το «να μείνουμε στην Ευρώπη». Αν δεν δρούσε με αποκλειστικό στόχο να έρθει στην εξουσία, αδιαφορώντας για όλα τα άλλα. Έτσι, ανακάλυψε ξανά τις αντιμνημονιακές της ρίζες.
Δεν έχει καταλάβει, δεν θέλει να καταλάβει ότι η παρούσα κυβέρνηση, με την πολιτική που ασκεί, είναι το τελευταίο χαρτί που μας μένει αν θέλουμε να μείνουμε στην Ευρωζώνη; Οι κινητοποιήσεις των οπαδών του κ. Κουτσούμπα (γνωστού υπέρμαχου της Ευρωπαϊκής Ένωσης) ή μεγαλοδικηγόρων και μεγαλογιατρών που παρελαύνουν μπροστά από τους νέους και ευάλωτους ποιο στόχο έχουν; Να αποσυρθεί το πρώτο εξισορροπημένο σχέδιο ασφαλιστικής μεταρρύθμισης που έχει ποτέ κατατεθεί; Να πέσει η κυβέρνηση που μόλις συγκροτήθηκε; Προς τι τόση δημαγωγία λοιπόν; Υπάρχει κανείς που να υποστηρίζει ότι το ασφαλιστικό μπορεί να λυθεί χωρίς επώδυνα μέτρα στο αδιέξοδο στο οποίο φτάσαμε μετά τις τελευταίες δεκαετίες που αρνηθήκαμε να το αντιμετωπίσουμε;
Όλοι παραδέχονται 1) ότι μια ριζική μεταρρύθμιση, που θα εξασφαλίζει συντάξεις στις επόμενες γενιές, είναι απαραίτητη και 2) ότι η μεταρρύθμιση αυτή, στις παρούσες συνθήκες, πρέπει να εγκριθεί και από τους δανειστές. Σ' αυτή τη βάση έγινε η επεξεργασία ενός πρώτου σχεδίου, ανοιχτού σε διορθωτικές προτάσεις και προσθήκες.
Έχει ζήσει ποτέ η χώρα το φαινόμενο υπουργοί που επιδιώκουν μία εκ βάθρων μεταρρύθμιση σ' έναν τομέα (ασφαλιστικό, Παιδεία, ΜΜΕ), να επιζητούν τόσο πιεστικά τον διάλογο και να ενσωματώνουν σε τόσο μεγάλο ποσοστό τις αντιπροτάσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης και των κοινωνικών φορέων, στον βαθμό, φυσικά, που δεν τινάζουν στον αέρα την εσωτερική συνοχή του προβλεπόμενου νομοθετήματος; Η άρνηση διαλόγου ποια πολιτική φιλοσοφία εκφράζει; Καλά να αρνείσαι να συμμετάσχεις σ' έναν διάλογο. Δικαίωμά σου στο κάτω - κάτω. Αλλά να εμποδίζεις με τη βία και τους άλλους; Ή να λες «πάρε το νομοσχέδιο πίσω γιατί συζητάμε μόνο από μηδενική βάση»; Πού βρισκόμαστε; Αυτή είναι η Ευρώπη στην οποία θέλουν να μείνουν; Υπάρχει πιο στείρα αντιπολίτευση απ' αυτή που ακολουθείται τη στιγμή ετούτη; Δύο πρόσφατα παραδείγματα αρκούν.
Ενώ έγραφαν με τα πιο υβριστικά λόγια κατά του Γιάνη Βαρουφάκη και της Ζωής Κωνσταντοπούλου, τώρα τους καλούν σε συνεντεύξεις εφ' όλης της ύλης, ελπίζοντας να τους αποσπάσουν κάποιες δηλώσεις που θα χρησιμοποιήσουν κατά του πρωθυπουργού και του ΣΥΡΙΖΑ. Ακόμη και τον Π. Λαφαζάνη είδαμε στη μικρή οθόνη, προσκεκλημένο ενός μεγάλου καναλιού! Όλοι είναι καλοί, ανεξάρτητα απ' το τι υποστηρίζουν, αρκεί να βρίζουν τον Τσίπρα.
Μετράνε τους μετακλητούς στην κυβέρνηση για να υποστηρίξουν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει «ηθικό πλεονέκτημα» απέναντί τους αυτοί που έχουν διορίσει τη μισή Ελλάδα στο Δημόσιο. Μόλις μάθαμε με ποια αξιοκρατικά κριτήρια διόριζαν και τους διευθυντές των νοσοκομείων. Είναι χαρακτηριστικό βέβαια ότι περιορίζονται στο να συμπεράνουν πως «είμαστε όλοι ίδιοι». «Κάτι είναι κι αυτό αν καταφέρουμε να το πιστέψει ο κόσμος» θα σκέφτονται οι επικοινωνιολόγοι της διαπλοκής. Είναι αντιπολίτευση ευρωπαϊκής χώρας όμως αυτή;
Η μέθοδος φθοράς που εφαρμόζουν είναι απλή. Ξεκινάμε μ' έναν δικό μας δημοσιογράφο που γράφει, π.χ., ότι δύο υπουργοί άνοιξαν ένα γραφείο στη Συγγρού όπου εξυπηρετούν πολίτες με ρουσφέτια. Την «είδηση» επαναλαμβάνουν μετά άλλοι. Ύστερα γνωστά στελέχη της παράταξης δηλώνουν στο περιστύλιο της Βουλής ή στα κανάλια ότι ο πρωθυπουργός πρέπει να τοποθετηθεί προσωπικά επί του θέματος. Δεν είναι δυνατόν να σιωπά μπροστά σ' ένα τόσο σοβαρό θέμα που έχει προκύψει.
Βέβαια, οι καταγγελίες και η λάσπη πρέπει να οδηγήσουν κάπου. Πρέπει να έχουν αποτέλεσμα. Τη στιγμή αυτή ένα είναι το ζητούμενο: η κυβέρνηση πρέπει να φύγει απ' τη μέση πριν εφαρμοστεί ο νέος νόμος για τις τηλεοπτικές άδειες και πριν φτάσει στην αξιολόγηση. Το ασφαλιστικό είναι η καλύτερη ευκαιρία για τη συσπείρωση δυνάμεων.
Κι επειδή γνωρίζουν ότι αν ζητήσουν εκλογές, παρ' όλα τα κανάλια, τις εφημερίδες, τα ραδιόφωνα και τις δημοσκοπήσεις, δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι τα λαϊκά στηρίγματα της παρούσας κυβέρνησης θα τους αφήσουν να επιστρέψουν στην εξουσία, προτείνουν κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Αυτό τέσσερις μήνες μετά τις εκλογές! Κι αν, ας πούμε, γινόταν δεκτό το αίτημα και οι νικητές των εκλογών της 20ής Σεπτεμβρίου αποφάσιζαν να αυτοκτονήσουν πολιτικά, βάζοντας τέρμα στην προσπάθεια εξυγίανσης και ανασυγκρότησης της χώρας, παραχωρώντας κυβερνητικές θέσεις σ' εκείνους που μας έφεραν ώς εδώ, ποιες θα ήταν άραγε οι συνέπειες για τη στάση της νυν αξιωματικής αντιπολίτευσης απέναντι στη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού; Μπορείτε να το μαντέψετε;
O πολιτικαντισμός, δυστυχώς, δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο των παλιών πολιτικών αρχηγών. Ο εύκολος δρόμος είναι η νέα ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας να συνεχίσει στο γνωστό μονοπάτι. Για παράδειγμα, να σιωπά μπροστά στο αίτημα να καταργηθούν τα τεκμήρια διαβίωσης για τους αγρότες, το οποίο συνοδεύεται από τη διεκδίκηση αφορολόγητου 30.000 από κείνους που δηλώνουν εισόδημα 5.000 ευρώ τον χρόνο.
Η νέα ηγεσία τώρα δοκιμάζεται. Θα έχει το σθένος να υποστηρίξει θέσεις που μπορεί να μη φέρνουν τη στιγμή αυτή ψήφους, αλλά θα συμβάλουν στη θέσπιση ενός μακροπρόθεσμα αποδοτικού ασφαλιστικού συστήματος για όλους τους Έλληνες; Ήρθε η ώρα της αλήθειας. Ο κ. Μητσοτάκης πρέπει να το καταλάβει αντί να κρύβεται πίσω από τα τρακτέρ.
* Ο Νίκος Χατζηνικολάου είναι ιστορικός της τέχνης, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης
