Ρεπορτάζ: Θάνος Παναγόπουλος, Φοίβος Κλαυδιανός
Με τη θετική αποτίμηση του τριημέρου στο Νταβός, αλλά και με την επίγνωση ότι θα ακολουθήσει μια πολύ σκληρή μάχη με τα κλιμάκια των θεσμών -κυρίως λόγω της ακαμψίας του ΔΝΤ-, μπαίνει την ερχόμενη εβδομάδα η κυβέρνηση στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης με τους θεσμούς. Και αυτό, γιατί αναγνωρίστηκε από όλες τις πλευρές η σημασία που έχει για την Ελλάδα, αλλά και για το ίδιο το πρόγραμμα (γεγονός πιο σημαντικό για μερικούς), να κλείσει γρήγορα η αξιολόγηση και να ανοίξει η συζήτηση για το χρέος. Εξίσου, όμως, ξεκαθαρίστηκε σε όλους τους τόνους ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να φέρει ολοκληρωμένη στο τραπέζι μια βιώσιμη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού.
Ο ίδιος ο πρωθυπουργός εξέφρασε την κρισιμότητα της κατάστασης δηλώνοντας στη "Huffington Post" ότι δεν θα πρέπει "να χάσουμε αυτή την, ίσως τελευταία, ευκαιρία για την Ελλάδα". Μάλιστα, επισήμανε ότι οι Ευρωπαίοι εταίροι της χώρας "δείχνουν να το κατανοούν", διατυπώνοντας όμως επιφυλάξεις για τη στάση του ΔΝΤ, το οποίο "δεν φαίνεται να έχει τις ίδιες προσλαμβάνουσες σε σχέση με τις ευρωπαϊκές ιδιαιτερότητες".
Σύμφωνα με ανώτερα κυβερνητικά στελέχη, από τις πρώτες επαφές με τα κλιμάκια των θεσμών δεν έχουν προκύψει ιδιαίτερα συμπεράσματα, πέρα από την επιφύλαξη που διατύπωσαν για το υψηλό ποσοστό αναπλήρωσης στην πρόταση για τις συντάξεις. Σημείο - κλειδί στην πρώτη αξιολόγηση, πέρα από το ασφαλιστικό, φαίνεται πως θα αποτελέσουν τα οριστικά στοιχεία για τα έσοδα και την πορεία της οικονομίας το 2015, τα οποία θα καθορίσουν την ύπαρξη ή όχι δημοσιονομικού κενού για το 2016 και επακόλουθα την ανάγκη ή μη για επιπλέον μέτρα. Επίσης, εκκρεμούν η συγκρότηση μεσοπρόθεσμου προγράμματος, οι λύσεις για τα κόκκινα δάνεια και το ταμείο αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας, άλλα μέτρα για τα οποία έχει δεσμευτεί η ελληνική πλευρά και δεν έχουν ψηφιστεί (περικοπή αμυντικών δαπανών, φορολόγηση παιγνίων ΟΠΑΠ), ενώ δεν αποκλείεται να επανέλθουν στο τραπέζι από το ΔΝΤ και άλλα θέματα που έχουν παγώσει εδώ και καιρό.
Με πληθώρα επιχειρημάτων η Αθήνα απέναντι στους δανειστές
Πληθώρα επιχειρημάτων που δικαιώνουν τις ελληνικές θέσεις στις νέες διαπραγματεύσεις με το κουαρτέτο διαθέτει η κυβέρνηση. Στις συνομιλίες που θα ξαναρχίσουν (με πιθανότερη την άφιξη των επικεφαλής ελεγκτών στο τέλος του μήνα), κρίσιμα κεφάλαια είναι τα δημόσια οικονομικά και το ασφαλιστικό. Ειδικά στο πρώτο κεφάλαιο, η καλύτερη του αναμενομένου εξέλιξη των κρατικών εσόδων το 2015 είναι το αντεπιχείρημα στις διαφαινόμενες προθέσεις του ΔΝΤ για διαπίστωση δημοσιονομικού κενού στην τριετία.
Το ελληνικό επιχείρημα είναι η εξέλιξη των κρατικών εσόδων. Αυτά ανήλθαν πέρυσι στα 51.421 εκατ. ευρώ. Παρ' ότι καταγράφουν υστέρηση 1.670 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου, αυτή οφείλεται στα μη εισπραχθέντα έσοδα από διακράτηση ελληνικών ομολόγων στα χαρτοφυλάκια των κεντρικών τραπεζών (ANFA's και SMP's) 3.591 εκατ. ευρώ, τα οποία ούτως ή άλλως δεν υπολογίζονται στο δημοσιονομικό αποτέλεσμα, σύμφωνα με τον ορισμό του Προγράμματος. Κάτι που πρακτικά σημαίνει ότι εάν δεν συνυπολογισθούν, επετεύχθη υπερεκτέλεση εσόδων σε ταμειακή βάση 1.921 εκατ. ευρώ.
Τα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών δείχνουν είσπραξη επιπλέον 499 εκατ. ευρώ από δύο πηγές τη συμβολή των οποίων αμφισβητούσαν πέρυσι οι δανειστές: ΕΝΦΙΑ και φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων.
Με βάση τα στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού, το 2015 παρουσιάστηκε έλλειμμα 3.530 εκατ. ευρώ έναντι ελλείμματος 3.697 εκατ. ευρώ το 2014 και αναθεωρημένου στόχου για έλλειμμα 2.573 εκατ. ευρώ. Το πρωτογενές αποτέλεσμα αντιστοιχούσε σε πλεόνασμα ύψους 2.270 εκατ. ευρώ, έναντι πρωτογενούς πλεονάσματος 1.872 εκατ. ευρώ το 2014 και αναθεωρημένου στόχου για πρωτογενές πλεόνασμα 3.257 εκατ. ευρώ. Όπως γίνεται αντιληπτό, τα χρήματα που εδικαιούτο η χώρα από ANFA's και SMP's αλλά κατακρατούνται μονομερώς από τους εταίρους υπερκαλύπτουν τις υστερήσεις και μεγεθύνουν την αύξηση του πρωτογενού πλενάσματος ως προς το 2014.
Δημοσιονομικό όφελος από το πλαστικό χρήμα
Στα δημοσιονομικά και φορολογικά θέματα, η ελληνική πλευρά έχει στην διάθεσή της την πρόσφατη μελέτη του ΙΟΒΕ για τη χρήση του πλαστικού χρήματος, που διευρύνθηκε με τα capital controls και αναμένεται να επεκταθεί με τον νέο τρόπο "χτισίματος" του αφορολογήτου στις δηλώσεις που θα υποβληθούν για τα εφετινά εισοδήματα. Σύμφωνα με αυτήν, μπορεί να υπάρξει καθαρό δημοσιονομικό όφελος έως και 1.594 εκατ. ευρώ από τη διείσδυση και χρήση ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής. Βέβαια, για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος και ενώ, σύμφωνα με το κεντρικό σενάριο, εφικτός στόχος είναι τα 700 εκατ. ευρώ, θα πρέπει να υλοποιηθεί σειρά μέτρων και να δοθούν κίνητρα αύξησης των ηλεκτρονικών συναλλαγών.
Αναφορικά με τα σημάδια ανάκαμψης, η ελληνική πλευρά αναμένεται να επαναλάβει τα στοιχεία που παρουσίασε στο Νταβός ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, τα οποία κάνουν λόγο για βάσιμες προσδοκίες για ανάπτυξη το 2016, όπως είναι:
* Πρώτον, η αύξηση του δείκτη βιομηχανικής παραγωγής, καθώς, με βάση τα στοιχεία της Eurostat, η Ελλάδα σημείωσε αύξηση, ρεκόρ τον Νοέμβριο, της τάξεως του 3,3%, η μεγαλύτερη στην Ευρωζώνη.
* Δεύτερον, η αύξηση των εξαγωγών, καθώς, με βάση τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, στο 11μηνο του 2015 οι εξαγωγές έφθασαν σε καθαρή αξία τα 16,66 δισ. ευρώ, επίδοση - ρεκόρ από τότε που η χώρα μπήκε στο ευρώ.
* Τρίτον, αναφορικά με την ύφεση, Ε.Ε. και ΕΚΤ εκτιμούσαν ότι θα κυμαινόνταν στο 2 με 4%. Τα διαθέσιμα στοιχεία σήμερα δείχνουν ότι το 2015 θα κλείσει χωρίς ύφεση, επομένως είναι βάσιμη η προσδοκία ότι το 2016 θα κλείσει με ανάπτυξη και μάλιστα όχι οριακή.
Τα επιχειρήματα στο συνταξιοδοτικό
Στο σκέλος του συνταξιοδοτικού, επί του οποίου αναμένονται πιέσεις εκ μέρους του ΔΝΤ, η κυβέρνηση θα προβάλει τη δομική μεταρρύθμιση που προωθεί προκειμένου να φέρει το σύστημα σε βιωσιμότητα μεσοπρόθεσμα. Ήδη ο υπουργός Οικονομικών Ευκλείδης Τσακαλώτος έχει ενημερώσει ομολόγους του για τις κινήσεις που συντελούνται ζητώντας τους να υπάρξει κάποια ελαστικότητα για τα ισοδύναμα, όχι τόσο για τις δομικές αλλαγές, αλλά για το 1% του ΑΕΠ που πρέπει να βρεθεί το 2016 από το ασφαλιστικό σύστημα. Τους έθεσε το ζήτημα ότι έχουμε στην Ελλάδα 11 διαδοχικές μειώσεις συντάξεων, όπως επίσης και το ότι οι συντάξεις στην Ελλάδα επέχουν και τον ρόλο του οικογενειακού εισοδήματος, καθώς πολλοί συνταξιούχοι συντηρούν άνεργα τέκνα ή συμβάλλουν στο να σπουδάσουν τα εγγόνια τους. Άρα, όπως τόνισε, είναι δύσκολο να κοπούν οι συντάξεις εφέτος και το 2017, επειδή οι συντάξεις καλούνται στη χώρα μας να παίξουν ρόλο που το συνταξιοδοτικό σύστημα δεν θα έπρεπε να παίζει, καθώς είναι θέματα του εκπαιδευτικού συστήματος και του συστήματος της πολιτικής απασχόλησης για την ανεργία.
Και βεβαίως, η κυβέρνηση καλείται να πείσει τους δανειστές ότι οι σφοδρές αντιδράσεις για το ασφαλιστικό δείχνουν και τα όρια αντοχών της κοινωνίας.
