«Είναι απόλυτη ανάγκη να πηγαίνουμε στους ανθρώπους πριν αυτοί έρθουν σε εμάς» έλεγε πριν από περίπου δύο χρόνια ο μέχρι σήμερα πρόεδρος της Υπηρεσίας Αρωγής και Έργων του ΟΗΕ για τους Παλαιστίνιους Πρόσφυγες στην Εγγύς Ανατολή, Ιταλός διπλωμάτης Φιλίπο Γκράντι. Πρόκειται για τον άνθρωπο που από 1ης Ιανουαρίου του 2016 αναλαμβάνει επισήμως τα καθήκοντα του επικεφαλή της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες. Σε μια περίοδο που η προσφυγική κρίση έχει πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις και ο αριθμός των επισήμως καταγεγραμμένων προσφύγων αγγίζει σε παγκόσμιο επίπεδο τα 60 εκατομμύρια, το έργο και ο ρόλος του Φιλίπο Γκράντι αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα.
Σύμφωνα με σχετικό ρεπορτάζ της "DW", o διάδοχος του Πορτογάλου Αντόνιο Γκουτέρες «θεωρείται τεχνοκράτης αλλά και ανθρωπιστής, σπούδασε Σύγχρονη Ιστορία και Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Μιλάνου και ένα από τα κύρια πιστεύω του είναι πως η αλληλεγγύη είναι το μόνο πρόσφορο μέσο για την αντιμετώπιση των προσφυγικών κρίσεων». Την ώρα που η Ευρώπη αντιμετωπίζει το μεγαλύτερο προσφυγικό κύμα μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο χωρίς να διαθέτει μια ενιαία στάση για την αντιμετώπιση του προβλήματος και ακραίοι συντηρητικοί κύκλοι της Γηραιάς Ηπείρου χρησιμοποιούν την κρίση αυτή επιδιώκοντας μια άτακτη υποχώρηση από τις θεμελιώδεις αρχές του ανθρωπισμού και της αλληλεγγύης, η αλλαγή σκυτάλης στη θέση του ύπατου αρμοστή έχει ένα επιπλέον νόημα, πέραν του συμβολικού. Ο Φιλίπο Γκράντι, με το πλούσιο βιογραφικό του και την παρουσία του σχεδόν σε όλες τις εμπόλεμες περιοχές των τελευταίων είκοσι χρόνων σε Σουδάν, Ιράκ, Αφγανιστάν, Λιβερία, Ρουάντα και Μπουρούντι αλλά και τη σταθερή του θέση υπέρ των δικαιωμάτων του παλαιστινιακού λαού, διαθέτει όλα τα βασικά έχεγγυα για μία θητεία με ουσιαστικό και παρεμβατικό ρόλο σε ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα του σύγχρονου κόσμου. Ο Ιταλός διπλωμάτης και η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ, με τους 9.300 συνεργάτες σε 123 χώρες του κόσμου, θα μπορέσουν να κάνουν αισθητή την παρουσία τους στην αντιμετώπιση του προβλήματος αν καταφέρουν να ξεφύγουν από τη λογική της διαχείρισης των προσφυγικών ροών και επιτύχουν έστω και στο ελάχιστο αυτό που ο Φιλίπο Γκράντι υποστήριζε με δηλώσεις του σε έναν προσφυγικό καταυλισμό της Δαμασκού «να πηγαίνουμε στους ανθρώπους πριν αυτοί έρθουν σε εμάς».
Με το Ταμείο Αρωγής Προσφύγων του ΟΗΕ να διαθέτει για το 2015 μόνο 7 δισ. δολάρια, κάτι τέτοιο είναι ανθρωπίνως αδύνατον να επιτευχθεί. Αν το 2016 το ποσό αυτό δεν αυξηθεί, είναι απολύτως σίγουρο πως τα Ηνωμένα Έθνη όχι μόνο δεν θα μπορέσουν να «πάνε στους ανθρώπους αυτούς», αλλά αντιθέτως οι πρόσφυγες θα συνεχίσουν να συρρέουν στα εξωτερικά και εσωτερικά σύνορα της Δύσης και η συζήτηση -μαζί με διάφορα κονδύλια- θα μεταφέρεται σε επίπεδο φύλαξης, αστυνόμευσης και αποκλεισμών, δικαιώνοντας τους ακραίους συντηρητικούς κύκλους της Ευρώπης και όχι μόνο αυτής.
Με την ξενοφοβία να κερδίζει συνεχώς έδαφος και την οικονομική εσωστρέφεια των κοινωνιών να λειτουργεί σε πλήθος περιπτώσεων παραλυτικά ως προς τα ανθρωπιστικά αντανακλαστικά, ο θεσμικός ρόλος των Η.Ε. αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα όχι τόσο για την επίλυση του προβλήματος, αλλά κυρίως ως προς τη μεταστροφή ενός αρνητικού κλίματος που μετατρέπει την προσφυγική κρίση σε απειλή.
Πέτρος Κατσάκος
