του Πάνου Τριγάζη*
Όσα βιβλία ή άρθρα κι αν διαβάσουμε, δεν ξέρουμε αρκετά για το Κυπριακό. Δεν ξέρουμε π.χ. στην Ελλάδα ότι η τουρκοκυπριακή κοινότητα έχει δημοκρατικές κοσμικές παραδόσεις και ότι δεν έχουν βρει έδαφος σε αυτήν ισλαμικά κινήματα. Το κυβερνών κόμμα της Τουρκίας, το ΑΚΡ, προσπάθησε να δημιουργήσει παράρτημα στην Κύπρο, αλλά δεν βρήκε οπαδούς και τώρα έχει «κατεβάσει ρολά».
Άρα είναι εξαιρετικά σημαντικό -και ήδη αποδίδει- το γεγονός ότι η τουρκοκυπριακή κοινότητα εξέλεξε ως ηγέτη της έναν αγωνιστή της ειρήνης και της δημοκρατίας, τον Μουσταφά Ακιντζί, ο οποίος προτάσσει τα συμφέροντα του νησιού και του κυπριακού λαού ως συνόλου. Θυμίζω στο σημείο αυτό ότι, όταν ο Μουσταφά Ακιντζί στις εκλογές του περασμένου Απριλίου πήγε στον δεύτερο γύρο έναντι των συντηρητικών συνυποψηφίων του, μια εφημερίδα της Τουρκίας είχε δώσει στη σχετική είδηση τον τίτλο «Αέρας Τσίπρα στην Κύπρο».
Οι διεθνείς εξελίξεις είναι τόσο καταιγιστικές και τόσο δραματικές, ώστε λίγο χώρο αφήνουν για να στρέψει την προσοχή της στο Κυπριακό η διεθνής κοινή γνώμη. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που, όταν τους μιλάμε για το Κυπριακό, επικαλούνται τους πολέμους στη Μ. Ανατολή, τους κινδύνους από το λεγόμενο Ισλαμικό Κράτος, την προσφυγική κρίση και άλλα μεγάλα προβλήματα.
Έχοντας θητεύσει από τότε στη Διεθνή Επιτροπή Αλληλεγγύης με τον Κυπριακό Λαό, το μυαλό μου γυρίζει διαρκώς σε ένα σύνθημα που είχαμε τότε ως Επιτροπή: «Αλληλεγγύη με τους Κύπριους ανεξαρτήτως εθνικής καταγωγής - Η Κύπρος αγωνίζεται για τον Κόσμο». Με τα σημερινά δεδομένα, θα έλεγα: «Η Κύπρος αγωνίζεται για τη Μεσόγειο, την Ευρώπη και τον Κόσμο».
Με αυτό το πνεύμα, το Παρατηρητήριο Διεθνών Οργανισμών και Παγκοσμιοποίησης - ΠΑΔΟΠ και το τιμημένο με Νόμπελ Διεθνές Γραφείο Ειρήνης (ΙΡΒ) οργάνωσαν κοινή αποστολή ειρήνης στην Κύπρο, 15 - 16 Δεκεμβρίου 2015. Εμπνεόμενοι από τη ρήση του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ ότι «όταν ο ουρανός είναι πολύ σκοτεινός, τότε μπορούμε να δούμε τα άστρα», εκτιμήσαμε ότι οι πρόσφατες διεθνείς εξελίξεις μπορεί να κινητοποιήσουν διεθνώς νέες δυνάμεις υπέρ της ειρήνης. Να γεννήσουν ισχυρότατα αισθήματα εγρήγορσης στην παγκόσμια κοινότητα.
Για παράδειγμα βλέπουμε ότι μετά το Παρίσι επιταχύνονται και εντείνονται οι διεθνείς προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου στη Συρία, από τον οποίον έχουν πηγάσει πολλά προβλήματα, όπως η ενίσχυση του ΙSIS και η πρωτοφανής έξοδος προσφύγων.
Κατά τη γνώμη του ΠΑΔΟΠ και του ΙΡΒ, οι εξελίξεις απαιτούν την ανάδειξη του Κυπριακού ως κεντρικού προβλήματος διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας. Στη βάση αυτή επιβάλλεται να στηριχθούν αποφασιστικά οι διακοινοτικές συνομιλίες που βρίσκονται σε εξέλιξη για την επίλυση του προβλήματος.
Θετικά εκτιμά την πορεία των διακοινοτικών συνομιλιών το μεγάλο κόμμα της κυπριακής Αριστεράς, το ΑΚΕΛ, του οποίου τον ηγέτη Άντρο Κυπριανού συναντήσαμε την πρώτη ημέρα της επίσκεψής μας. Παρόμοια είναι η θέση του κυβερνώντος κόμματος, του ΔΗΣΥ. Συναντήσαμε και τον κυβερνητικό εκπρόσωπο της Κύπρου Νίκο Χριστοδουλίδη, ο οποίος είχε ενημερωθεί για τις θέσεις και προτάσεις μας και υποσχέθηκε να τις μεταφέρει στον Πρόεδρο. Ο ίδιος εκτίμησε ότι οι δύο κοινότητες, Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι, είναι έτοιμες να υιοθετήσουν ένα σχέδιο ειρήνης που θα προκύψει από τις διακοινοτικές συνομιλίες και θα έχει την έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ιδιαίτερα των μονίμων μελών του.
Συναντήσαμε στη Λευκωσία και ηγέτες τουρκοκυπριακών προοδευτικών κομμάτων. Πρώτα τον Ιζέτ Ιτσκάν, πρόεδρο κόμματος με τον χαρακτηριστικό τίτλο Ενωμένη Κύπρος, καθώς και τον πρώην ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας Μεχμέτ Αλι Ταλάτ, πρόεδρο του Ρεπουμπλικανικού Τουρκικού Κόμματος, το οποίο διατηρεί άριστες σχέσεις τόσο με το ΑΚΕΛ όσο και με τον ΔΗΣΥ. Σχεδόν ταυτόσημο, το μήνυμα ήταν ότι σημειώνεται πρόοδος στις συνομιλίες, ενώ για το μείζον θέμα της ασφάλειας και των διεθνών εγγυήσεων υποστηρίζουν την ιδέα μιας διεθνούς διάσκεψης υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Εκτίμησαν ως θετική τη θέση της κυβέρνησης της Ελλάδας υπέρ του τερματισμού ή τουλάχιστον της τροποποίησης του συστήματος εγγυήσεων του 1960, αλλά θεωρούν ότι δύσκολα η Τουρκία θα αρνηθεί τον ρόλο της εγγυήτριας δύναμης.
Επιστρέψαμε από την Κύπρο με τη δέσμευση να μεταφέρουμε και στην Άγκυρα απ' ευθείας τις θέσεις και προτάσεις μας. Προέχει ωστόσο να ειπωθεί και προς τις ηγεσίες της Ευρώπης, με τον εντονότερο δυνατό τρόπο, ότι η επανένωση της Κύπρου στη βάση των αποφάσεων του ΟΗΕ και η δημιουργία μιας δικοινοτικής - διζωνικής ομοσπονδίας Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων θα μετατρέψει την Κύπρο σε παράδειγμα δημοκρατικής συμβίωσης μιας χριστιανικής και μιας μουσουλμανικής κοινότητας. Τι πιο ισχυρό μήνυμα κατά του ισλαμικού φονταμενταλισμού αλλά και κατά της περιβόητης «σύγκρουσης των πολιτισμών»; Αν έτσι εξελιχθούν τα πράγματα, η ενωμένη Κύπρος μπορεί να μετατραπεί σε σημαντική γέφυρα ειρήνης της Ευρώπης προς τη Μ. Ανατολή και τη Β. Αφρική.
* Ο Πάνος Τριγάζης είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ
