"Αγαπητέ μου αναγνώστη, μετά από πολλές μέρες που ακούγαμε ολοένα και περισσότερα άσχημα νέα, καταστάσεων που χειροτέρεψαν όλο και πιο πολύ, επιτέλους είμαι χαρούμενη, γιατί μπορώ να σου δώσω νέα με λίγη ελπίδα". Με αυτά τα λόγια προλόγισε το ημερολόγιό της για την ενδέκατη και δωδέκατη μέρα της στη Λέσβο, στο κέντρο της Μόριας, η Merel Graeve.
Στις 28.10 η Ολλανδέζα εθελόντρια αναφέρεται στην ολοένα αυξανόμενη προσοχή των μέσων ενημέρωσης στην προσπάθεια που γίνεται στα ελληνικά νησιά. Και πράγματι, ίσως η παρουσία των εθελοντών και των διασωστών που βοηθούν τους χιλιάδες πρόσφυγες να είναι το στοιχείο εκείνο που αποτυπώνει την πραγματική όψη της καθημερινότητας.
Οι εθελοντές που στέκονται δίπλα στον αγώνα των προσφύγων για ζωή και αξιοπρέπεια είναι που φέρνουν τον κόσμο της αλληλεγγύης καθημερινά σε αντιπαράθεση με τα σχέδια μιας συντηρητικής Ευρώπης, μιας Ευρώπης όπου οι ανθρώπινες ζωές συνεχίζουν να λογίζονται ως αριθμοί...
Η Merel εδώ και δύο εβδομάδες βρίσκεται στη Λέσβο. Την πρώτη μέρα αποτύπωσε όσα είδε με μια παρομοίωση: "Ακόμη δεν ξέρω πώς να περιγράψω αυτά που αντίκρισα, αλλά το μόνο που θύμισαν είναι οι σκηνές που βλέπει κανείς στις ταινίες για τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου χιλιάδες Εβραίοι περιμένουν στις αποβάθρες για να επιβιβαστούν στα τρένα: το αίσθημα της αρρώστιας στον αέρα, η απόγνωση, χιλιάδες τραυματισμένοι και πληγωμένοι από τον πόλεμο άνθρωποι που δεν έχουν τίποτα και η αβεβαιότητα για το πού πάνε και τι θα απογίνουν οι οικογένειές τους".
Το ημερολόγιο της Merel αποτυπώνει με λόγια όσα βλέπουμε καθημερινά στις φωτογραφίες που δείχνουν τις συνθήκες στις οποίες διασώζονται οι πρόσφυγες από τα ναυάγια της Μεσογείου. Από τη μία οι εμφύλιοι πόλεμοι, ο φονταμενταλισμός, οι επεμβάσεις των ισχυρών αυτού του πλανήτη. Και από την άλλη ο αγώνας για ζωή και η ελπίδα για ένα μέλλον για τα παιδιά τους.
"Όλοι θέλουμε και ελπίζουμε σε ένα καλύτερο μέλλον. Μπορεί να μη ζήσω για να το δω, αλλά δεν μπορώ να επιτρέψω τα παιδιά μου, τα εγγόνια μου και τα δισέγγονά μου να μην το αποκτήσουν". Αυτά ήταν τα λόγια της Αφγανής Bibihal Uzbeki, 105 ετών, που για 20 μέρες ταξίδευε με τα πόδια για να φτάσει από το Αφγανιστάν στην Κροατία. Το δικό της ταξίδι είναι και ταξίδι των σχεδόν 10.000 προσφυγόπουλων που φτάνουν στις ακτές του Αιγαίου κάθε μέρα.
Πάνω από 3.000 άνθρωποι έχουν χαθεί ή έχουν χάσει τη ζωή τους στις θάλασσες της Ευρώπης, σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού για τη Μετανάστευση (ΙΟΜ). Όμως είναι και πολλοί εκείνοι που στα χέρια των αλληλέγγυων αυτής της Ευρώπης βρήκαν την ελπίδα που τους ήταν απαραίτητη για να συνεχίσουν. Ένας τέτοιος άνθρωπος, ανάμεσα στους πολλούς αφανείς ήρωες, είναι ο Oscar Camps, Ισπανός διασώστης της ΜΚΟ Proactiva Open Arms.
Την Τετάρτη 242 πρόσφυγες διασώθηκαν στο φουρτουνιασμένο Αιγαίο. Όμως πέθαναν 10 παιδιά, επτά παιδιά ανάμεσα σε 15 ανθρώπους που βρήκαν το τέλος στα νερά μας, στο ναυάγιο της Εφταλούς. "Έπρεπε να διαλέξω ποιους θα σώσω, εκείνη τη μητέρα που πνιγόταν ή τα παιδιά που δεν ήξεραν να κολυμπούν ή τον πατέρα που πνιγόταν γιατί όλη του η οικογένεια κρεμόταν από πάνω του". Τα λόγια του Oscar δεν εκφράζουν κανένα δίλημμα, παρά μόνο ντροπή. "Ντρέπομαι για την Ευρώπη" λέει.
Η Ευρώπη συνεχίζει σήμερα να κρατάει τα τείχη της υψωμένα, να οχυρώνεται απέναντι στην πραγματική ζωή. Η Ευρώπη θεωρεί τους πρόσφυγες πρόβλημα. Οι πολίτες όμως όχι. Η εικόνα μιας Μυτιληνιάς που κλαίει κρατώντας στα χέρια της ένα νεκρό βρέφος προσφύγων δείχνει έναν άλλο κόσμο. Τον ίδιο κόσμο με εκείνον που αποτυπώνει η φωτογραφία ενός Ιρακινού πρόσφυγα που σκίζει τη βάρκα του θανάτου με την οποία έφτασε στη Λέσβο.
Σήμερα τα ελληνικά νησιά έχουν γίνει αποθήκες ανθρώπινων ψυχών και οι ελληνικοί βυθοί αποθήκες ανθρώπινων σωμάτων. Όσο ο χειμώνας προχωράει, σχεδόν αποκλειστικά ΜΚΟ και εθελοντές είναι εκεί για να βοηθήσουν. "Σειρές τα σχεδόν νεκρά παιδιά που περιμένουν να κρεμάσουμε ανάποδα για να φύγει το νερό από τα μικρά πνευμόνια τους. Ζούμε μια αποστροφή εναντίον της ανθρωπότητας" γράφει η Trace Myers, εθελόντρια της βρετανικής Refugees Start.
Την ίδια ώρα η ουγγρική κυβέρνηση ζητά να απελαύνονται όλοι οι πρόσφυγες και μετανάστες στην Ελλάδα. Χιλιάδες πρόσφυγες εγκλωβίζονται στα σύνορα των χωρών της κεντρικής και δυτικής Ευρώπης, σε εκείνο το ανάμεσα που δεν έχει συγκεκριμένο προορισμό και σε θερμοκρασίες υπό το μηδέν. Χιλιάδες παιδιά περιμένουν να δουν αν αύριο θα μπορούν να συνεχίσουν έχοντας χάσει τους γονείς τους.
Μίνα Κωστοπούλου
