ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΚΩΤΟΥΛΑ*
«Το κομμουνιστικό κόμμα στο καπιταλιστικό σύστημα έχει άκρως σπουδαία και διαφορετικής μορφής καθήκοντα. Πρέπει να οδηγεί το προλεταριάτο στον αγώνα μέσα από οποιεσδήποτε δυσκολίες. Να το οδηγεί στην επίθεση όταν η κατάσταση το απαιτεί. Να το ανακαλεί όμως και να το οδηγεί σε συντεταγμένη οπισθοχώρηση όταν κινδυνεύει από συντριπτικά χτυπήματα του αντιπάλου που το απειλούν να το εκμηδενίσουν»1, Αντόνιο Γκράμσι
Πόσο συντριπτικά ήταν αλήθεια τα χτυπήματα των αντιπάλων εκείνες τις ατέλειωτες 17 ώρες συνεδρίασης της συνόδου κορυφής, τη νύχτα της 12ης προς τη 13η Ιουλίου, στον Έλληνα πρωθυπουργό, ώστε να αναγκαστεί να κάνει μια επώδυνη «οπισθοχώρηση» για να μείνει ζωντανός, όπως λέει και η Λουτσιάνα Καστελίνα; Εκείνο το βράδυ δεν υπήρχαν ούτε «ευρωπαϊκοί κανόνες» ούτε «αξίες του Διαφωτισμού». Μόνο πραξικοπηματικές πράξεις.
Με χτυπήματα και κάτω από τη μέση θα έπρεπε να αποφασίσεις μόνος σου και ο Έλληνας πρωθυπουργός αποφάσισε να «σώσει ό,τι σώζεται». Μόνο που με την επιστροφή στη χώρα του το... ξύλο συνεχίστηκε από συντρόφους από τους οποίους προσδοκούσε στήριξη. Η μοίρα της Αριστεράς, και εν προκειμένω της κομμουνιστικής Αριστεράς, που, αντί να αναρωτηθεί και να αναστοχαστεί γιατί η στρατηγική της στόμωσε, καταφεύγει στα γνωστά και εύκολα περί προδοσίας και αποστασίας που στο παρελθόν σπίλωσαν αδίκως αγωνιστές του διαμετρήματος του Άρη, του Πλουμπίδη του Μπελογιάννη! Του Τρότσκι, του Κάμενεφ, του Κύρωφ... Πώς μπορούν να εκστομίζονται αυτές οι κουβέντες σήμερα; Και εάν υποθέσουμε ότι ο Τσίπρας, ο Δραγασάκης, ο Τσακαλώτος πρόδωσαν τα ιδανικά μας και έκαναν «κουρελόχαρτο» το πρόγραμμά μας, ποιος εγγυάται ότι ο Λαφαζάνης, ο Στρατούλης, ο Λαπαβίτσας, που πολιτεύονται σήμερα απλώς με το αντιμνημονιακό αφήγημα και την επιστροφή στη δραχμή, δεν θα κάνουν τα ίδια και χειρότερα, αφού η δική τους επίθεση εναντίον ενός υπέρτατου αντιπάλου θα είναι... σφοδρότερη και οι απώλειες, κατά συνέπεια, μεγαλύτερες; Από πού συνάγεται ότι η ηγετική ομάδα τής Λαϊκής Ενότητας (ΛΑΕ) είναι πιο... αριστερή, πιο ικανή, πιο... επαναστατική από την ηγετική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ; Από τα λόγια;
Το πρόγραμμά μας ήταν ένα πρόγραμμα περισσότερο εργαστηρίου και επιθυμιών με μεγάλες προσδοκίες, παρά αποτέλεσμα ανάλυσης της συγκεκριμένης πραγματικότητας στον συγκεκριμένο χρόνο. Όταν τα ξημερώματα της 13ης Ιουλίου μεταδόθηκε σε όλα τα διεθνή δίκτυα η πρόταση του Σόιμπλε για το πεντάχρονο Grexit και με το άνοιγμα των διεθνών χρηματιστήριων παρατηρήθηκε μια μικρή τρικυμία και όχι ο σεισμός των 8 Ρίχτερ, φάνηκε ότι η βασική μας θέση ήταν απλώς μια επινόηση. Όχι μόνο οι ευρωπαϊκές χώρες είχαν προετοιμαστεί, αλλά και οι αγορές είχαν εξοικειωθεί με αυτό το ενδεχόμενο. Απροετοίμαστοι ήμασταν μόνο εμείς! Εκεί τελειώσαν όλα.
Ο πρωθυπουργός, από τις τρεις επιλογές που είχε, Grexit Σόιμπλε, άτακτη χρεοκοπία και Μνημόνιο, προτίμησε το τελευταίο, γιατί οι άλλες δύο ήταν πολύ χειρότερες, ιδιαίτερα για τα λαϊκά στρώματα. Αυτή είναι η ιστορία και όχι επιφανειακές απλουστεύσεις περί προδοσίας, αποστασίας, συμφωνίας «λαιμητόμου» και άλλες φρικιαστικές εκφράσεις, παρωχημένες από τον σύγχρονο πολιτικό λόγο της ανανεωτικής και ριζοσπαστικής Αριστεράς και ιδιαίτερα της νεολαίας.
Οι σκληρές διαπραγματεύσεις έδειξαν το αυταρχικό πρόσωπο αυτής της Ενωμένης Ευρώπης που καθόλου δεν είναι ενωμένη. Συνειρμικά, με παραπέμπουν στις διπλές εθνικές εκλογές του 1989, υποψήφιος τότε με το ΚΚΕ Εσωτερικού στον Νομό Καρδίτσας, όπου στις προεκλογικές μας συγκεντρώσεις και περιοδείες στα διάφορα χωριά ένα από τα βασικά προβλήματα συζήτησης ήταν η ένταξη της χώρας στην ΕΟΚ. Η δική μας θέση ήταν τότε υπέρ της ένταξης αλλά και κοινός αγώνας με όλους τους λαούς της Ευρώπης, ώστε να μετατρέψουμε την Ευρώπη των μονοπωλίων σε Ευρώπη των εργαζομένων.
Σήμερα αμφιβάλω εάν θα έπρεπε να μπούμε στην ΕΟΚ και ιδιαίτερα στην Ευρωζώνη. Είμαι όμως πεπεισμένος ότι, παρ' ότι ούτε Ευρώπη των εργαζομένων και των λαών έχουμε, και σε δραματική οικονομική κατάσταση βρισκόμαστε μέσα σε αυτή την Ευρώπη του άκρατου νεοφιλελευθερισμού και της γερμανικής πρωτοκαθεδρίας, εάν στις παρούσες συνθήκες βγαίναμε εκτός, η κατάσταση θα ήταν πολύ χειρότερη. Και αυτό για δύο λόγους:
Α) Για την οικονομική κατάσταση που βρισκόμαστε, πρωτίστως, φταίνε οι εγχώριες πολιτικές δυνάμεις της διαπλοκής, της διαφθοράς, του πελατειακού κράτους και των μεγάλων συμφερόντων που εφάρμοσαν τα κόμματα της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ τα τελευταία 40 χρόνια της κυριαρχίας τους. Και για να τα πούμε με τον Σαίξπηρ «Εκείνοι δεν θα ήταν λύκοι εάν εμείς δεν ήμασταν αρνιά».
Β) Σε ένα παγκοσμιοποιημένο καπιταλιστικό περιβάλλον, όπου κυριαρχούν οι αγορές και τα χρηματοπιστωτικά κοράκια καραδοκούν, πιστεύω ότι με την εθνική περιχαράκωση δεν μπορεί να υπάρξει αποτελεσματική αντίσταση.
Η σκληρή διαπραγμάτευση δημιούργησε νέα δεδομένα. Διεθνοποίησε το ελληνικό πρόβλημα. Ονόματα διανοουμένων και πολιτικών διεθνούς κύρους στήριζαν τον αγώνα μας. Εκτός από την ευρωπαϊκή Αριστερά, σοσιαλδημοκρατικά κόμματα άρχισαν να διαφοροποιούν τις θέσεις τους, μέχρι που ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού κοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς δήλωσε ότι το «πρόβλημα της Ελλάδας είναι βασικά πρόβλημα της Ευρώπης». Εμφανίζονται κινήματα πολιτών αλληλέγγυα με την Ελλάδα. Όλα αυτά μαζί άνοιξαν ρωγμές στο νεοφιλελεύθερο ευρωπαϊκό οικοδόμημα και μπορούν να διευρυνθούν με την κινητοποίηση και την παρεμβολή τού λαϊκού παράγοντα.
Οι πολιτικές του διεθνοποιημένου πια νεοφιλελευθερισμού μπορούν να ηττηθούν μόνο με τον διεθνοποιημένο αγώνα των λαών. Πού είναι, αλήθεια, το περίφημο «προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε;». Η ενδεχόμενη παλινόρθωση του παλιού νεοφιλελεύθερου πολιτικού καθεστώτος στην Ελλάδα θα ανακόψει αυτόν τον αγώνα και θα μας γυρίσει πολλά χρόνια πίσω, επιδεινώνοντας περαιτέρω τη ζωή των λαϊκών στρωμάτων, κλείνοντας ταυτόχρονα και την αριστερή παρένθεση. Αυτό είναι το κύριο διακύβευμα των εκλογών.
Ισχυρή λαϊκή εντολή στον ΣΥΡΙΖΑ σημαίνει να κρατήσουμε την ελπίδα ζωντανή. Σημαίνει να αποδείξει ο ΣΥΡΙΖΑ στην πράξη ότι είναι ικανός να αντιμετωπίσει θετικά βασικές και πρωτόγνωρες αντιφάσεις που εμπεριέχει το πολιτικό παράδοξο που θα κληθεί να αντιμετωπίσει. Από τη μια πλευρά να διαχειριστεί και να υλοποιήσει ένα Μνημόνιο που του επιβλήθηκε και από την άλλη να μην αρνηθεί τη φύση του ως πολιτικός εκφραστής των συμφερόντων των εργαζομένων.
Είναι δυνατόν αυτό να γίνει; Άλλες δυνάμεις της Αριστεράς, και κυρίως η ΛΑΕ, υποστηρίζουν όχι. Ο ΣΥΡΙΖΑ, λένε, μέσα σε μια νύχτα μεταλλάχτηκε σε μνημονιακό κόμμα, η ηγεσία του, και κατά κύριο λόγο ο πρόεδρός του, πρόδωσε τις αρχές και τις αξίες του, έκανε «κουρελόχαρτο» το πρόγραμμά του, πέρασε στην αντίπερα όχθη και ταυτίστηκε με όλες τις άλλες μνημονιακές δυνάμεις με τις οποίες, συμπεριλαμβανομένης της Ν.Δ., θα κυβερνήσουν μετά τις εκλογές! Τόσο απλά, τόσο εύκολα και τόσο… μαρξιστικά.
Εγώ πιστεύω ότι είναι δυνατό, με ορισμένες όμως προϋποθέσεις:
α) Να ερευνήσουμε και να εμβαθύνουμε και θεωρητικά (όχι μόνο οικονομικά) το στάδιο του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού του 21ου αιώνα και ιδιαίτερα των πολιτικών της δημοσιονομικής λιτότητας.
β) Να μην αναλωθεί η πολιτική μας δράση αυτιστικά στην υλοποίηση του Μνημονίου, αλλά πρωτίστως να εξαντλήσουμε όλα τα περιθώρια εκτός αυτού και να εφεύρουμε καινούργια, ώστε να εφαρμόσουμε μια αριστερή πολιτική.
γ) Να διαχειριστούμε με διαφάνεια το πακέτο Γιούνκερ των 35 δισ. για επενδύσεις σε καινοτόμες πρωτοβουλίες με εμμονή σε μικρά έργα, στους δήμους, στην Περιφέρεια, στον αγροτικό πληθυσμό αλλά και ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
δ) Να μην εξοικειωθούμε με το Μνημόνιο γιατί τότε, ναι, κινδυνεύουμε με μετάλλαξη. Το αντίβαρο στη μετάλλαξη είναι η παρεμβολή του λαϊκού κινήματος και ένα σχέδιο απεμπλοκής.
Πώς όμως μπορεί να παρεμβληθεί το λαϊκό κίνημα; Με δύο τρόπους: Ο πρώτος με αυθόρμητο λαϊκό ξέσπασμα των πιο αδύναμων κοινωνικών τάξεων και ο δεύτερος κατόπιν στοχευμένων, ώριμων, λαϊκών αναγκών που προβάλλει η οργανωμένη συλλογική βούληση ενός αριστερού ριζοσπαστικού δημοκρατικού κόμματος άνευ του οποίου κοινωνικός μετασχηματισμός με ορίζοντα τον σοσιαλισμό δεν μπορεί να υπάρξει.
Τέτοιο κόμμα ΔΕΝ είχαμε και ΔΕΝ έχουμε. Και ένας από τους βασικούς λόγους που κατά την επτάμηνη διακυβέρνηση της χώρας ούτε την εξουσία είχαμε ούτε κυρίαρχη τάξη στην κοινωνία γίναμε είναι και αυτός. Και ένας από τους βασικούς λόγους που διασπάστηκε ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν και αυτός. Και οι ευθύνες δεν είναι μόνο της Αριστερής Πλατφόρμας, αλλά συνολικά του κόμματος. Αυτού του μικρού κόμματος που δεν κατάφερε ποτέ να γίνει «κόμμα των μελών» και να συσχετίσει την οργανωτική του δύναμη με εκείνη της εκλογικής του επιρροής. Χρειαζόμαστε λοιπόν, αμέσως μετά τις 20 Σεπτεμβρίου, επανίδρυση του κόμματος.
Τελειώνοντας, δεν μπορώ να μην αναφερθώ στη γενναιότητα του Αλέξη Τσίπρα να προχωρήσει σε εκλογές υπό δυσμενείς για τον ίδιο και τον ΣΥΡΙΖΑ συνθήκες, όταν μέρος του παλιού πολιτικού συστήματος το 2010 και το 2011 για να εφαρμοστεί το Μνημόνιο απεργαζόταν λύσεις κήρυξης της χώρας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και εφαρμογής του άρθρου 48 του Συντάγματος (στρατιωτικός νόμος). Και μη ξεχνάμε τις μηχανορραφίες του κ. Μπαλτάκου, κολλητού του κ. Σαμαρά με τη Χρυσή Αυγή. Στο βάθος, λοιπόν, ενεδρεύουν οι πιο ακραίες επιλογές, αρκεί να εξασφαλίζουν την απρόσκοπτη λειτουργία του συστήματος και την κερδοφορία του μεγάλου κεφαλαίου.
Δεν είμαστε όλοι ίδιοι. Δεν είναι ίδιοι και δεν μπορούν να μπουν στον «μεγάλο συνασπισμό» και να κυβερνήσουν μαζί εκείνοι που υπερασπίζονται τη Δημοκρατία και εκείνοι που στα δύσκολα τους διακατέχει ο πειρασμός να την καταλύσουν!
Εκείνοι που έχουν διαμετρικά αντίθετα κυβερνητικά προγράμματα.
Οι επερχόμενες εκλογές της 20ής Σεπτεμβρίου θα είναι ιστορικές. Ο ελληνικός λαός θα πρέπει να αποφασίσει εάν επιθυμεί την παλινόρθωση του αμαρτωλού παλιού πολιτικού συστήματος, κλείνοντας την αριστερή παρένθεση, ή θα δώσει μια ισχυρή εντολή στον ΣΥΡΙΖΑ για επανεκκίνηση με επιπλέον εμπειρία και γνώση.
1 Antonio Gramsci, "La Costruzione Del Partito Comunista", ed. EINAUDI., σελ. 205
* Ο Χρήστος Κωτούλας είναι μηχανολόγος μηχανικός, μηχ. υγειονολόγος Msc. ([email protected])
