Στη σκιά του ελληνικού θρίλερ, το οποίο θεωρητικά δεν ήταν στην ατζέντα της συνόδου κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παίχτηκε άλλο ένα ντροπιαστικό έργο την εβδομάδα που πέρασε στις Βρυξέλλες.
Της Νίκης Θεσσαλού
Όσο σκληραίνει το παιχνίδι στην Ευρώπη, όσο επικίνδυνα κινούνται οι τεκτονικές πλάκες κάτω από τη Γηραιά Ήπειρο -για να εμπνευστούμε από τον πρωτοσέλιδο «Σεισμό» του γερμανικού περιοδικού "Spiegel"- τόσο χάνουν οι λέξεις το νόημά τους. «Ένα βήμα προς τα εμπρός» στο θέμα της μεταναστευτικής πολιτικής ανακοίνωσαν οι 28 μετά την τελευταία σύνοδο κορυφής τους, για έναν «συμβιβασμό», που τους χωράει όλους, μίλησαν για μια «ισορροπημένη» προσέγγιση του ζητήματος, που στηρίζεται «στην αλληλεγγύη και την ευθύνη».
Τι κρύβεται πίσω από αυτές τις λέξεις, η συγγραφή των οποίων απαίτησε ατέλειωτες συνεδριάσεις των διπλωματών στις Βρυξέλλες και στη συνέχεια μια σκληρή νυχτερινή σύνοδο;
Κρύβεται η γενικόλογη υπόσχεση ότι η Ευρώπη των 28 θα δώσει μέσα στα επόμενα δύο χρόνια καταφύγιο σε 60.000 πρόσφυγες. Για να έχει κανείς μια ιδέα των μεγεθών, μόνο από τη Συρία έχουν πάρει τον δρόμο της προσφυγιάς 4 εκατομμύρια άνθρωποι, χωρίς να μπορεί να μετρήσει κανείς εκείνους που τρέχουν να γλιτώσουν από τις άλλες εστίες κρίσης της ευρωπαϊκής γειτονιάς - κι εκείνους που δεν απειλούνται από τις βόμβες, αλλά από την πείνα.
Μάλιστα, ακόμη κι αυτός ο υπεσχημένος αριθμός είναι «μαγειρεμένος». Η Ευρώπη δεν σκοπεύει να ανοίξει τις πόρτες της σε 60.000 καινούργιους φυγάδες, αλλά μόνο σε 20.000. Οι υπόλοιποι 40.000 «τυχεροί» που θα βιώσουν την αλληλεγγύη της Ευρώπης του ουμανισμού έχουν πατήσει από καιρό ευρωπαϊκό έδαφος, ελληνικό και ιταλικό, και απλά θα μοιραστούν «ακριβοδίκαια» σε όλες τις χώρες. Το πώς εννοούσε η Κομισιόν το «ακριβοδίκαια» το ακούσαμε τις προηγούμενες εβδομάδες, για να το ξεχάσουμε οριστικά τα ξημερώματα της Παρασκευής.
Η ιδέα ήταν να συμφωνήσουν όλοι σε μια δεσμευτική ποσόστωση, ώστε κάθε χώρα να «ελαφρώσει» κάπως την Ελλάδα και την Ιταλία, υποδεχόμενη συγκεκριμένο αριθμό προσφύγων ανάλογα με τον πληθυσμό της, την ευημερία της, την ανεργία της και την ήδη αποδεδειγμένη... φιλόξενη διάθεσή της. Αυτό πρακτικά σήμαινε ότι δέχονταν να αναλάβουν πρόσφυγες και εκείνες οι χώρες που ούτε πύλες εισόδου είναι, όπως η Ελλάδα ή η Ιταλία, ούτε πραγματικοί προορισμοί, όπως η Γερμανία ή η Σουηδία. Η ποσόστωση θα φόρτωνε ελάχιστες χιλιάδες πρόσφυγες, π.χ., στη μεγάλη Πολωνία και ελάχιστες εκατοντάδες στη μικρή Λιθουανία. Κι εδώ το «φόρτωνε» χρησιμοποιείται με την κυριολεκτική του έννοια, αφού πέρα από υποκριτικές δηλώσεις οδύνης και συμβολικές χειρονομίες που δεν κοστίζουν τίποτε - υπενθυμίζεται ότι η έκτακτη σύνοδος κορυφής της Ε.Ε. για τη μετανάστευση προ διμήνου ξεκίνησε με την τήρηση ενός λεπτού σιγής για τους 800 πνιγμένους στα ανοιχτά της Λαμπεντούζα-, άπαντες αντιλαμβάνονται τους πρόσφυγες ως βάρος.
Πλην όμως, ούτε καν η ποσόστωση δεν έγινε αποδεκτή, κυρίως από τους Ανατολικοευρωπαίους που δεν σηκώνουν μύγα στο σπαθί τους, αλλά και από τους Βρετανούς, που δεν δέχονται τις υπαγορεύσεις των Βρυξελλών για λόγους... αρχής.
Ποιος ήταν λοιπόν αυτός ο «προωθητικός συμβιβασμός»; Τα κράτη - μέλη, με εξαίρεση τη Βρετανία, που έχει εξασφαλίσει πώς να βγάζει την ουρά της απ' έξω (opt out το λένε) και τη Βουλγαρία και την Ουγγαρία, που είναι «βαρυφορτωμένες» από τους «παράτυπους» μετανάστες των Δυτικών Βαλκανίων, είπαν ότι θα δεχθούν πρόσφυγες στο έδαφός τους σε εθελοντική βάση κι ότι το νωρίτερο στο τέλος του καλοκαιριού θα αρχίσει η μετεγκατάσταση 40.000 προσφύγων που ήδη είναι στην Ελλάδα και την Ιταλία. Στο μεταξύ, κάθε μέρα που περνάει φτάνουν κι άλλοι απελπισμένοι στις ακτές του ελληνικών νησιών και τη Λαμπεντούζα για να προστεθούν στις 100.000 και πλέον που έφτασαν από την αρχή της χρονιάς μέχρι τον Μάιο.
Και πώς αντέδρασαν οι πρωταγωνιστές της συνόδου κορυφής στον «προωθητικό συμβιβασμό»; Ο θυμωμένος Ιταλός πρωθυπουργός Ματέο Ρέντζι, που είχε βάλει τις φωνές μέσα στη σύνοδο λέγοντας «εάν αυτή είναι η Ευρώπη σας, χάρισμά σας», την επομένη ψέλλισε κάτι για ένα «μικρό βήμα» στη σωστή κατεύθυνση. Η ψύχραιμη Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ, που χαρακτήρισε τη μετανάστευση ως τη «μείζονα ευρωπαϊκή πρόκληση» της θητείας της, άφησε να εννοηθεί πως πιστεύει ότι η εθελοντική μετεγκατάσταση θα λειτουργήσει. Ο -«απογοητευμένος» για τις περιορισμένες φιλοδοξίες των ηγετών- πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ δεν έκρυψε τις αμφιβολίες του για το αν το σύστημα θα λειτουργήσει. Και ο συντονιστής του όλου πρόεδρος του συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ -και πρώην πρωθυπουργός. της απρόθυμης Πολωνίας- κάλεσε τα κράτη - μέλη μέχρι το τέλος Ιουλίου να κάνουν τις προσφορές τους. Για ντροπή δεν μίλησε κανείς...
