Του Γιάννη Σιώτου
Αν θελήσει κανείς να παρατηρήσει την πορεία των νομισμάτων στην παγκόσμια οικονομική σκακιέρα, θα νιώσει ότι γίνεται μάρτυρας ενός ιδιότυπου πολέμου. Δολάριο, ευρώ, γουάν, στερλίνα, ρούβλι έχουν μετατραπεί σε θανατηφόρα όπλα, σε έναν πόλεμο με στόχο τοn σοβαρό τραυματισμό του αντιπάλου και σκοπό την... κατάκτηση της αγοράς του από τον νικητή.
Ο νομισματικός αυτός πόλεμος, στην πραγματικότητα γίνεται με κανόνες ανάλογους και αντίστοιχους με εκείνους των πολεμικών συρράξεων. Αυτό που αλλάζει είναι η ορολογία και το... έπαθλο. Για παράδειγμα: Η υποχώρηση ταυτίζεται με τη διολίσθηση της ισοτιμίας, η άτακτη υποχώρηση με υποτίμηση του εθνικού νομίσματος, η εκεχειρία λαμβάνεται ως σταθεροποίηση της ισοτιμίας, η κατάκτηση μίας περιοχής ως μερίδιο αγοράς, ο στρατηγικός ελιγμός ως διατήρησης της ανταγωνιστικότητας μέσω της προσαρμογής της ισοτιμίας, η συνθηκολόγηση ως η αποδοχή των όρων του νικητή στην εσωτερική αγορά του αντιπάλου. Φυσικά, η χρήση στρατιωτικών όρων στην περιγραφή του νομισματικού πολέμου επιδέχεται διορθώσεων, αλλά σε κάθε περίπτωση αυτό δεν αναιρεί την ουσία του θέματος.
Τυπικό παράδειγμα, το ρούβλι. Οι πιέσεις που δέχθηκε το ρωσικό νόμισμα οδήγησαν την οικονομία της χώρας σε αδιέξοδο, καθώς τα συναλλαγματικά της διαθέσιμα υπέστησαν ένα συντριπτικό πλήγμα. Το ρωσικό νόμισμα, αν και το τελευταίο δίμηνο έχει καταγράψει κέρδη περί το 22,3%, βρέθηκε τον προηγούμενο Δεκέμβριο να έχει χάσει το ήμισυ της αξίας του έναντι του δολαρίου και του ευρώ. Και φυσικά θα εξακολουθήσει να δέχεται πιέσεις για όσο διάστημα η τιμή του πετρελαίου βρίσκεται στα σημερινά χαμηλά επίπεδα. Δεν είναι τυχαίο ότι η ανατίμηση του ρουβλιού προκλήθηκε από την άνοδο της τιμής του πετρελαίου κατά 9,8%, (από τα 53 δολάρια στα 58,2 δολάρια) που σημειώθηκε το ίδιο διάστημα. Κανείς πλέον δεν αμφισβητεί ότι η περιπέτειά του συνδέεται με την προσπάθεια των ΗΠΑ και της Ε.Ε. να επιβάλουν τους κανόνες τους στην ουκρανική διένεξη και όχι μόνο...
Αν η ρωσική εμπειρία έχει τον χαρακτήρα της μετωπικής αντιπαράθεσης, η περιπέτεια του κινεζικού γουάν μπορεί να χαρακτηριστεί ως "σποραδικό επεισόδιο". Το κινεζικό νόμισμα έχει ανατιμηθεί σε σχέση με το ευρώ (10% περίπου) και αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι κινεζικές εξαγωγές στην Ε.Ε. να υποστούν πτώση (19% περίπου), ενώ αντίθετα οι εισαγωγές από την Ευρώπη -κυρίως από τη Γερμανία- να αυξηθούν. Αν το καλοσκεφτεί κανείς, το "κινεζικό επεισόδιο" δεν αποτυπώνει τίποτα άλλο πέραν της προσπάθειας κυρίως της Γερμανίας να ενισχύσει την εξαγωγική της διείσδυση και να περιχαρακώσει τον δικό της απέναντι στον κινεζικό οικονομικό... επεκτατισμό. Η εξέλιξη αυτή ήδη έχει ανακόψει τη δυναμική της κινεζικής οικονομίας, αφού έχει περιορίσει τους ρυθμούς αύξησης του ΑΕΠ. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι η ισοτιμία του κινεζικού νομίσματος ήταν στο παρελθόν μια μόνιμη εστία διενέξεων μεταξύ του Πεκίνου και της Ουάσιγκτον, με τη δεύτερη να εκτοξεύει κατηγορίες για τεχνητή διαμόρφωση των ισοτιμιών.
Υπάρχουν όμως και οι περιπτώσεις που μπορεί να χαρακτηριστούν ως παράπλευρες απώλειες. Τυπικό δείγμα μπορεί να θεωρηθεί η ισοτιμία της στερλίνας σε σχέση με το δολάριο, που κινείται στα χαμηλότερα επίπεδα της τελευταίας πενταετίας. Η υποχώρηση αυτή μπορεί να χαρακτηρίζεται ως αποτέλεσμα της εκλογικής αβεβαιότητας, αλλά σε κάθε περίπτωση ελάχιστα συμβάλλει στην αντιμετώπιση των θεμελιωδών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η βρετανική οικονομία.
Και φυσικά υπάρχουν και άλλα παραδείγματα: της Βραζιλίας, της Αργεντινής, της Νότιας Αφρικής ακόμα και της Τουρκίας.
