To LeftEast είναι ένα σπουδαίο αγγλόγλωσσο σάιτ αριστερής κριτικής και άποψης, που έχουν δημιουργήσει νεαροί κοινωνικοί επιστήμονες, μέλη αριστερών κινημάτων και κομμάτων, από χώρες των Βαλκανίων, της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης. Πολυφωνικό και ανοιχτό, αποτελεί σημείο αναφοράς για όποιον θέλει να έρθει σε επαφή με το κινήματα στις πρώην «λαϊκές δημοκρατίες». Είναι τμήμα του CriticAtac. Η Άντελα Γκιοργκιόσφα, μέλος της συντακτικής επιτροπής του LeftEast απευθύνθηκε σε εννιά κινηματίες και επιστήμονες και τους έθεσε ερωτήματα σχετικά με τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ (www.criticatac.ro/lefteast). Δημοσιεύουμε σήμερα τις απαντήσεις τριών από αυτούς: της Κλαούντια Τσιομπάνου (δημοσιογράφος από τη Ρουμανία που ζει στην Πολωνία, συνεργάτρια της περιβαλλοντικής ΜΚΟ Bankwatch), της Αλόνα Λιάσεβα (μεταπτυχιακή φοιτήτρια σε θέματα μετανάστευσης, συνεκδότρια του «Commons: Journal for Social Criticism», Ουκρανή που ζει στην Ισπανία), Ίλια Μπουντράιτσκις (ιστορικός, μέλος της συντακτικής ομάδας του Openleft.ru και του Moscow Art Magazine), Αναστάζ Βαγγέλι (κοινωνιολόγος, μεταδιδακτορικός ερευνητής από τη πρώην γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, που ζει στην Πολωνία).
Οι ερωτήσεις
1. Τι θα θεωρούσατε ως επιτυχία για τον ΣΥΡΙΖΑ;
2. Και τι θα θεωρούσατε αποτυχία;
3. Τι νομίζετε ότι πρόκειται να συμβεί;
4. Τι σημαίνει η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ για την Αριστερά στη χώρα σας;
Μια κυβέρνηση που την εμπιστεύονται οι πολίτες είναι κάτι επαναστατικό
Claudia Ciobanu (Ρουμανία-Πολωνία)
1. Όλοι οι φίλοι μου από την Ελλάδα μου είπαν ότι η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ έχει ξαναφέρει την ελπίδα και την αίσθηση της αξιοπρέπειας, έπειτα από πολλά χρόνια απόγνωσης. Αυτή είναι μια πρώτη επιτυχία για τον ΣΥΡΙΖΑ. Και υπάρχουν άλλες δύο τουλάχιστον επιτυχίες. Πρώτον, αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για την Αριστερά σε πολλά μέρη του κόσμου. Δεύτερον, υπάρχει πλέον μια ευρωπαϊκή κυβέρνηση η οποία απορρίπτει τη λιτότητα, με βάση ένα καλά μελετημένο πολιτικό πρόγραμμα. Πιο μακροπρόθεσμα, βέβαια, το δύσκολο έργο που έχει ο ΣΥΡΙΖΑ μπροστά του είναι να καταφέρει να υλοποιήσει το πρόγραμμα του. Πρώτα απ' όλα, προς όφελος των Ελλήνων οι οποίοι έχουν υποφέρει αρκετά. Και έπειτα, για το ξαναζωντάνεμα της ελπίδας στην Ευρώπη· της ελπίδας ότι αριστερές κυβερνήσεις μπορούν να εφαρμόσουν υλοποιήσιμες αριστερές πολιτικές. Θα πρέπει επίσης να συνεχίσει να βρίσκεται κοντά στους πολίτες και τώρα που βρίσκεται στην κυβέρνηση (όπως έδειξε και η συμβολική κίνηση να απομακρυνθούν τα κάγκελα έξω από το Κοινοβούλιο). Αυτή την εποχή, που οι πολίτες παντού απορρίπτουν εξ ολοκλήρου το πολιτικό κατεστημένο, το να υπάρχει μια κυβέρνηση την οποία οι πολίτες να αισθάνονται ότι μπορούν σε μεγάλο βαθμό να εμπιστεύονται, μοιάζει επαναστατικό.
2. Δεν μπορώ να σκεφτώ αυτή τη στιγμή. Οι προσδοκίες που έχουν γεννηθεί είναι τεράστιες, αλλά και οι δυσκολίες μεγάλες. Δεν θα το θεωρούσα αποτυχία το να μην εκπληρωθούν όλα τα όνειρα των αριστερών ανά τον κόσμο. Σίγουρα θα παρακολουθώ στενά τα περαιτέρω βήματα και τις πολιτικές προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ,και θα αναλύω λεπτομερώς τις επιπτώσεις που θα έχουν στην ελληνική κοινωνία, αλλά δεν μπορώ να ορίσω από τώρα τις παραμέτρους αποτυχίας.
3. Πιστεύω ότι, αυτή τη στιγμή, το παιχνίδι βρίσκεται σε εξέλιξη και είναι στο χέρι μας, στην Ελλάδα και αλλού, να το κερδίσουμε. Είτε πρόκειται για το μέλλον των οικονομιών μας, είτε των πολιτικών μας συστημάτων είτε του περιβάλλοντος. Δεν ξέρω τι θα συμβεί στην πραγματικότητα, αλλά δεν έχω άλλη επιλογή παρά να ελπίζω ότι είμαστε σε θέση να αλλάξουμε τις κοινωνίες μας και να τις κάνουμε πιο συνεργατικές και δημοκρατικές, πιο στέρεες και βιώσιμές. Οι εναλλακτικές επιλογές είναι τρομακτικές.
4. Όπως και στις περισσότερες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, ο αριστερός ακτιβισμός στην Πολωνία είναι αρκετά περιθωριακός, αν και αυξάνεται σταθερά. Αλλά τα τελευταία χρόνια, και όχι μόνο εξαιτίας της επίδρασης των παγκόσμιων κινημάτων όπως του Occupy και των Αγανακτισμένων, οι Πολωνοί ακτιβιστές έχουν στο μυαλό τους ένα μοντέλο κοινωνικής αλλαγής, που θα περιλαμβάνει καταρχάς την οικοδόμηση ενός ευρύτερου κοινωνικού κινήματος που θα αγωνίζεται για τη συμμετοχική δημοκρατία και την κοινωνική δικαιοσύνη, και στη συνέχεια τη δημιουργία ενός πολιτικού κόμματος που θα δώσει την εκλογική έκφραση σε μια τέτοια κίνηση. Ο ΣΥΡΙΖΑ και το Podemos έχουν σίγουρα τροφοδοτήσει αυτά τα σενάρια, και η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές έχει δημιουργήσει πολλές ελπίδες.
Να μην ακολουθήσει τον σκανδιναβικό δρόμο
Alona Liasheva (Ουκρανία, Ισπανία)
1. Αν κατορθώσει να προκαλέσει την δημιουργία ενός ισχυρού διεθνούς αριστερού κινήματος στην Ευρώπη, ενώνοντας όλες τις αριστερές δυνάμεις, θα ήταν μια πραγματική επιτυχία. Αλλά σε κάθε περίπτωση δεν θα πρέπει να είναι μια κίνηση του «Νότου» κατά της «Δύσης». Αυτή η ρητορική είναι αρκετά δημοφιλής, αλλά ελπίζω ότι δεν θα επικρατήσει.
2. Αποτυχία θα είναι στροφή προς τα δεξιά και τον απομονωτισμό. Και δεν εννοώ ότι αύριο ο ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε να υιοθετήσει μια δεξιά ρητορική περί καταπολέμησης της μετανάστευσης, αλλά υπάρχει μια πιθανότητα η νέα ελληνική κυβέρνηση να ακολουθήσει το σκανδιναβικό δρόμο της ανάπτυξης -- να γίνει σοσιαλδημοκρατική στην εσωτερική πολιτική και απομονωτική στις διεθνείς σχέσεις. Φυσικά, με τον τρόπο αυτό θα μπορούσε να βρει ισχυρή εκλογική στήριξη, αλλά αυτό δεν θα βοηθούσε το διεθνές αριστερό κίνημα.
3. Ίσως επειδή είμαι από την Ουκρανία και είδα πώς άλλαξε μέσα σε ένα χρόνο η πολιτική κατάσταση στη χώρα μου, πιστεύω ότι είναι καλύτερα να μην κάνω καμία πρόγνωση, διότι τα πράγματα σίγουρα θα εξελιχθούν διαφορετικά. Εκτός από το θετικό και αρνητικό σενάριο που ανέπτυξα παραπάνω, υπάρχουν χιλιάδες άλλα, που είναι εξίσου πιθανά. Και, δυστυχώς, η εξέλιξη της Ιστορίας δεν εξαρτάται μόνο από τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά από έναν μεγάλο αριθμό άλλων παραγόντων. Παρόλο που έχω εμπιστοσύνη στον ΣΥΡΙΖΑ και την ηγεσία του, καθώς και στα κοινωνικά κινήματα σε όλη την Ευρώπη και τον κόσμο, εξακολουθώ να είμαι αρκετά απαισιόδοξη, διότι δεν είναι οι μόνοι παίκτες στο παιχνίδι. Μερικές φορές συζητώ με τους συντρόφους την ιστορία του Αλιέντε σε σχέση με την Ελλάδα. Είναι λυπηρό, αλλά δείχνει πόσο ισχυρή είναι η καπιταλιστική τάξη.
4. Για την Ουκρανία, η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ, στις μέρες μας δεν σημαίνει πολλά, σχεδόν τίποτα. Στην ουκρανική κοινή γνώμη, όπως παρουσιάζεται στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, για παράδειγμα, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα φιλορωσικό κόμμα, επειδή δεν υποστήριξε τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Ο μέσος Ουκρανός είτε δεν γνωρίζει τίποτα για τον ΣΥΡΙΖΑ, διότι όλη η προσοχή του είναι στον πόλεμο, είτε τον μισεί, επειδή με κάποιο τρόπο τον συνδέει με τη Ρωσία και τον κομμουνισμό.
Ένα εντυπωσιακό παράδειγμα λαϊκής κινητοποίησης
Ilya Budraitskis (Ρωσία)
Το «φαινόμενο ΣΥΡΙΖΑ» δεν είναι θέμα μόνο της ελληνικής πολιτικής σκηνής. Είναι ζωτικής σημασίας για όλη την ευρωπαϊκή Αριστερά, και αποτελεί μια πρόκληση γενικά για τις ιδέες των αριστερών κομμάτων σε διεθνές επίπεδο. Αν ο ΣΥΡΙΖΑ υπαναχωρήσει από το πρόγραμμά του και, ως εκ τούτου, χάσει την τεράστια επιρροή του (κατά πάσα πιθανότητα, προς όφελος της Άκρα Δεξιάς), αυτό θα αποτελέσει μια μεγάλη ήττα για την Αριστερά διεθνώς. Προς το παρόν, βλέπουμε ότι ο πιο σημαντικός παράγοντας, οι οποίοι έχουν επηρεάσει την πολιτική γραμμή του ΣΥΡΙΖΑ, είναι οι προσδοκίες και οι ελπίδες των από τα κάτω υποστηρικτών του. Αυτό σημαίνει ότι βραχυπρόθεσμα ο ΣΥΡΙΖΑ θα πάρει ριζοσπαστικές θέσεις στις διαπραγματεύσεις με την Ε.Ε. και τη Γερμανία. Στην περίπτωση που η κυβέρνηση Τσίπρα φανεί πολύ ασταθής, ο ριζοσπαστισμός αυτός μπορεί εύκολα να προκαλέσει τερματισμό της συνεργασίας με τους ANEΛ. Αν λάβουμε υπόψη ότι το ελληνικό ζήτημα μπορεί να επιλυθεί μόνο σε ευρωπαϊκή κλίμακα, ίσως θα είναι καλύτερη μια πιθανή πτώση της κυβέρνησης εξαιτίας της σύγκρουσης, παρά η επιβίωση της ως αποτέλεσμα πολιτικής ενσωμάτωσης.
Τι σημαίνει η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ για την Ρωσία και την Αριστερά; Από τη οπτική γωνία της Ρωσίας, η κατάσταση με τη νέα ελληνική κυβέρνηση φαίνεται αρκετά περίπλοκη. Από την αρχή τα φιλικά στο Κρεμλίνο μέσα ενημέρωσης είδαν τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ ως επιτυχία «γεωπολιτικών φίλων» και τη χρησιμοποίησαν ως προπαγάνδα για να αποδείξουν την κρίση των σχεδίων της Ε.Ε. Την ίδια στιγμή, η φιλελεύθερη αντιπολίτευση της Ρωσίας εντάχθηκε αμέσως στη δυτική εκστρατεία δυσφήμισης του ΣΥΡΙΖΑ. Ο υπερ-Πούτιν/αντι-Πούτιν άξονας της δημόσιας αντιπαράθεσης κυριάρχησε πλήρως στην προσέγγιση του ΣΥΡΙΖΑ. Με αυτή την εντελώς κατασκευασμένη πόλωση, είναι δύσκολο για τη ρωσική ριζοσπαστική Αριστερά να επιχειρηματολογήσει εναντίον και των δύο θέσεων, καθώς η φωνή της είναι πολύ αδύνατη. Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι το Κρεμλίνο χαιρέτισε τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ ακριβώς τη στιγμή που στο εσωτερικό της Ρωσίας εφαρμόζει την ρωσική εκδοχή της πολιτικής της λιτότητας σε συνθήκες που επιτείνουν την οικονομική καταστροφή. Εμείς, ως αριστεροί, προσπαθούμε να παρουσιάσουμε την υποστήριξη προς τον ΣΥΡΙΖΑ ως ένα εντυπωσιακό παράδειγμα λαϊκής κινητοποίησης εναντίον της αντικοινωνικής λογικής των ελίτ, η οποία προς το παρόν είναι κοινή και στην Ρωσία και την Ε.Ε., παρά τη γεωπολιτική μεταξύ τους σύγκρουση.
Η ήττα του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν ένα πολύ κακό σενάριο
Anastas Vangeli (πρώην γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, Πολωνία)
1. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα αντιμετωπίσει μια τεράστια πρόκληση τους μήνες που έρχονται. Με δεδομένη τη δυσμενή θέση εκκίνησης και την πίεση που δέχεται στις διαπραγματεύσεις από τους πιστωτές, θα ήμουν αχάριστος αν είχα εξαιρετικά υψηλές προσδοκίες ή αν ήμουν υπερβολικά επικριτικός, ειδικά από μακριά. Τούτου λεχθέντος, στο πλαίσιο της παγκόσμιας Αριστεράς --συμπεριλαμβανομένης και της αριστεράς στη Μακεδονία-- δεν υπάρχει ομοφωνία ως προς το τι αποτελεί επιτυχία του ΣΥΡΙΖΑ. Ανάλογα με το ποιον θα ρωτήσεις θα ακούσεις τα πάντα: το Grexit, η αναδιάρθρωση του χρέους, ένα λίφτινγκ του καθεστώτος, θα μπορούσαν να θεωρηθούν επιτυχίες. Κατά τη γνώμη μου, είναι σημαντικό για τον ΣΥΡΙΖΑ να ακολουθεί τη βασική γραμμή που ασπάζονται εκατομμύρια των υποστηρικτών του, και αυτή είναι ο τερματισμός της πολιτικής της λιτότητας. Πέρα από αυτό, η επιτυχία του εξαρτάται από τη διατήρηση της ενότητας και της σύσφιξης των σχέσεων του με άλλα αριστερά κινήματα και κόμματα. Έτσι μπορεί να εξισορροπήσει την επιρροή του δεξιού συνεργάτη του στον κυβερνητικό συνασπισμό, και να εκπληρώσει την υπόσχεση να καταπολεμήσει το άδικο οικονομικό σύστημα και τη διαφθορά. Αλλά το πιο σημαντικό, να κάνει την Ελλάδα ένα πιο ανθρώπινο μέρος για εκείνους που ζουν εκεί.
2. Και πάλι, υπάρχουν διάφορες απόψεις του τι μπορεί να θεωρηθεί αποτυχία. Πολλοί ακτιβιστές ανησυχούν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα παραμείνει πιστός σε ένα συγκεκριμένο σύνολο αρχών και μια συγκεκριμένη ιδεολογία και θα θεωρήσουν οποιονδήποτε συμβιβασμό ως «προδοσία», ως αποτυχία. Ωστόσο, δεν λειτουργούν έτσι τα πράγματα στην πολιτική. Για μένα, το χειρότερο σενάριο είναι ο ΣΥΡΙΖΑ να χάσει την εκλογική του στήριξη και χάσει πρόωρα την εξουσία, φέρνοντας την Ελλάδα σε χειρότερη κατάσταση.
3. Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα είδος terra incognita, καθώς δεν υπάρχουν ανάλογες περιπτώσεις για σύγκριση σε παγκόσμιο επίπεδο. Ωστόσο, μέχρι στιγμής, έχει επιδείξει ισχυρή θέληση να ακολουθήσει τις αρχές και τις ιδέες του. Αυτό είναι λόγος που πρέπει να είμαστε συγκρατημένα αισιόδοξοι για το έργο του, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα.
4. Η νίκη ενός αυθεντικά αριστερού κόμματος σε μια γειτονική χώρα, αποτελεί σίγουρα ενδυνάμωση για την αριστερά στη Μακεδονία. Με τον ερχομό του στην εξουσία, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει ξεπεράσει το στερεότυπο ότι η θέση της Αριστεράς είναι στο περιθώριο. Επιπλέον, η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ τερμάτισε το εδραιωμένο δικομματικό μοντέλο των ΝΔ/ΠΑΣΟΚ, το οποίο κάνει πολλούς πολίτες της Δημοκρατίας της Μακεδονίας --όχι μόνο αριστερούς-- να ελπίζουν ότι το δικό μας δικομματικό μοντέλο των VMRO-DPMNE/ SDSM μπορεί να πάψει να υφίσταται. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένοι περιοριστικοί παράγοντες που οριοθετούν τις θετικές επιδράσεις της νίκης του ΣΥΡΙΖΑ. Πρώτον, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και οι ειδικοί τείνουν να αναλύουν την ελληνική πολιτική μόνο μέσα από το πρίσμα της διαφωνίας σχετικά με το ζήτημα της ονομασίας μεταξύ πγΔΜ και Ελλάδας, και μέχρι στιγμής φαίνεται ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν το θεωρεί ως προτεραιότητα. Επίσης, πολλοί ακτιβιστές ανησυχούν βαθύτατα για το μέλλον του ΣΥΡΙΖΑ -- μια ενδεχόμενη αποτυχία θα έχει καταστροφικές συνέπειες για την εμπιστοσύνη στις αριστερές ιδέες, και θα μπορούσε να αντιστρέψει τον ενθουσιασμό που γεννήθηκε από τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ.
μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης
