Του Γιάννη Κιμπουρόπουλου
Στην ταινία του Σπάικ Λι Do the right thing (Κάνε το σωστό), μια ήσυχη γειτονιά Αφροαμερικανών στο Μπρούκλιν γίνεται πεδίο σύγκρουσης μαύρων, Ιταλο-αμερικανών και αστυνομίας δι' ασήμαντον αφορμήν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα. Η ρατσιστική, ταξική ένταση ήταν πάντα εκεί, η βίαιη εκτόνωσή της όμως εμφανίζεται ως «τυχαία». Οι ήρωες στέκονται αμήχανοι μπροστά στο ερώτημα «με ποια πλευρά». Και η ίδια ειλικρινής αμηχανία κλείνει την ταινία, αντιπαραθέτοντας τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, που χαρακτηρίζει στρατηγικά λάθος και ανήθικη τη βία, στον Μάλκομ Χ, που αντιτάσσει ότι η βία ως μέσο αυτοάμυνας είναι απλή νοημοσύνη.
Σε μιαν ανάλογη ηθικο-πολιτική αμηχανία βρίσκονται όσοι αριστεροί παρακολουθούν το θρίλερ της διαπραγμάτευσης της νέας κυβέρνησης με τους δανειστές, στο οποίο προς το παρόν οι δεύτεροι περιβάλλουν με ένα σαβουάρ βιβρ διαλλακτικότητας έναν σκληρό πυρήνα αδιαλλαξίας. Αυτή η διπροσωπία σχετίζεται με τις ποικίλες αντιθέσεις και τα ιδιαίτερα συμφέροντα χωρών, κυβερνήσεων και πόλων εξουσίας στην Ευρωζώνη, αλλά αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι η κατά τα φαινόμενα μακρά διαπραγμάτευση είναι ανοικτή και στη ρήξη και στον συμβιβασμό. Προφανώς οι περισσότεροι αριστεροί πολίτες, φυσικά και οι αριστεροί που δεν ψήφισαν τον ΣΥΡΙΖΑ, είναι πιο εξοικειωμένοι με την προοπτική της ρήξης, αν δεν την επιθυμούν κιόλας, και θεωρούν ολέθριο για την όλη Αριστερά έναν συμβιβασμό. Αλλά ταυτόχρονα αντιλαμβάνονται ότι αυτό δεν είναι αυτονόητο για την πλειοψηφία των πολιτών, που περιέβαλαν με μια εντυπωσιακή ατμόσφαιρα ανακούφισης και εμπιστοσύνης τη νέα κυβέρνηση τις πρώτες μέρες μετά τη νίκη ΣΥΡΙΖΑ.
Οπότε, πώς στέκονται οι αριστεροί πολίτες απέναντι στο δίλημμα «ρήξη ή συμβιβασμός»; Κάνε το σωστό είναι πάλι η υπόδειξη. Αλλά το «σωστό» και το «λάθος» είναι ένας πολύπλοκος συνδυασμός συγκυρίας και συσχετισμών, όχι τόσο εξωτερικών όσο εσωτερικών. Για τους εξωτερικούς συσχετισμούς ισχύος υπάρχει μια φυσιολογική αβεβαιότητα, καθώς από τη μια πλευρά το ευρωπαϊκό ιερατείο, παρά τις επιμέρους αντιθέσεις του, αποδεικνύεται ένας αρκετά συνεκτικός μηχανισμός υπεράσπισης του νεοφιλελεύθερου status quo στην Ευρωζώνη, ενώ από την άλλη πλευρά το κυβερνητικό σχέδιο για το χρέος και την αποδέσμευση από τα Μνημόνια εμφανίζεται σαν ένα work in progress, με σχεδόν καθημερινές εκπλήξεις, παλινδρομήσεις και αναθεωρήσεις, γνωστοποιούμενες συνήθως μέσω των διεθνών ΜΜΕ.
Στους εσωτερικούς συσχετισμούς ισχύος, όμως, που θα καθορίσουν και τις αντοχές της λαϊκής πλειοψηφίας στην ακροβασία μεταξύ ρήξης και συμβιβασμού, το κριτήριο για το «τι είναι σωστό» δεν είναι τόσο αβέβαιο. «Κάνε το σωστό», είναι η σταθερή υπόδειξη προς τους αριστερούς υπουργούς της κυβέρνησης κοινωνικής σωτηρίας, προς τους αριστερούς τεχνοκράτες που τους πλαισιώνουν στο νομοθετικό τους έργο, προς βουλευτές και στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ που διατάσσονται σε όλη την κλίμακα «ρήξης - συμβιβασμού», προς την ενδοκομματική και εξωκομματική αντιπολίτευση, προς τους αγωνιστές των κινημάτων, προς τους πέραν του ΣΥΡΙΖΑ αριστερούς και προοδευτικούς πολίτες. Υποθέτει κανείς ότι το κριτήριο του «σωστού» για όλους αυτούς είναι η στοιχειώδης ταξική μεροληψία υπέρ των εργαζόμενων, των ανέργων, των ανάπηρων, των μεταναστών, των άστεγων, των φτωχών αγροτών, των προλεταριοποιημένων μικρομεσαίων, των νέων με το ακρωτηριασμένο μέλλον.
Καθώς εξελίσσεται σαν σκοτσέζικο λουτρό η «μεγάλη διαπραγμάτευση» στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αγαπητοί φίλοι, σύντροφοι, συναγωνιστές υπουργοί και αξιωματούχοι (μικρός είναι ο κόσμος πια, και γνωριζόμαστε), πιάστε μία προς μία τις πολλές «μικρές διαπραγματεύσεις» του εσωτερικού μετώπου. Πάρτε το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης και εφαρμόστε μία προς μια τις δεσμεύσεις του. Πρώτα νομοθετικά -αυτό είναι το εύκολο-, κι ύστερα στην πράξη. Αποκαταστήστε τους βασικούς μισθούς και τις συμβάσεις, δώστε την ευκαιρία στα συνδικάτα να ανασυγκροτηθούν, δώστε κίνητρα συμμόρφωσης στους μικρομεσαίους εργοδότες - ρύθμιση χρεών και "κόκκινων" δανείων-, τσακίστε την εργοδοτική αλητεία της απλήρωτης εργασίας, προστατέψτε τους μικρούς δανειολήπτες, αξιοποιήστε κάθε διαθέσιμο ευρώ υπέρ των ανέργων, δώστε το δωρεάν ρεύμα στα πιο φτωχά νοικοκυριά, εξασφαλίστε από τώρα τον 13ο μισθό στους χαμηλοσυνταξιούχους, καταργήστε τους αντιλαϊκούς φόρους, πάρτε πίσω τους παράνομα απολυμένους, στηρίξτε τους απεργούς της Coca Cola στον αγώνα τους να γυρίσουν στις δουλειές τους, εξασφαλίστε περίθαλψη για όλους, μην αφήσετε κανέναν διαθέσιμο πόρο του κράτους να πάει σε οτιδήποτε άλλο πέρα από τις λαϊκές ανάγκες, προστατέψτε τον μικροκαταθέτη όχι μόνο από τους εκβιασμούς του Ντράγκι, αλλά και από τις πλάνες του. Είναι όλα γραμμένα. Πάρτε τα με όποια σειρά θέλετε, αλλά κάντε το σωστό.
Η λογική είναι απλή. Μια κοινωνική πλειοψηφία που έχει να υπερασπίσει τον ίδιο τον εαυτό της και τους όρους επιβίωσής της μπορεί να ακολουθήσει πιο πρόθυμα μια κυβέρνηση ακόμη και σε μια αναπόφευκτη ρήξη. Ή και να ωθήσει προς αυτήν.
