ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΟΥΣΑΞΙΔΗ*
«Ασφάλεια» ή «αβεβαιότητα». Ιδού το διακύβευμα των επόμενων εκλογών, σύμφωνα με τους αρχηγούς Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ, των κομμάτων που κυβέρνησαν τη χώρα από την αρχή της περιόδου της Τρίτης Ελληνικής Δημοκρατίας. Την «ασφάλεια» εγγυάται η συνέχιση της πολιτικής που εφαρμόστηκε τα τελευταία έξι χρόνια και την «αβεβαιότητα» η εφαρμογή μιας άλλης πολιτικής.
Ζούμε στιγμές που θα αναλυθούν από τους ιστορικούς του μέλλοντος. Όμως ο τρόπος που η Ιστορία θα μας κρίνει είναι συχνά διαφορετικός από αυτόν που εικάζουμε. Διότι κάνουμε συχνά το λάθος να αντιμετωπίζουμε την Ιστορία ως μια συνέχεια από αναγκαστικές πορείες, σαν τα ιστορικά υποκείμενα να ακολουθούν, κρίκο τον κρίκο, μια αλυσιδωτή δράση σε μια αναπόδραστη, δεσποτική πραγματικότητα, η οποία επιβάλλεται, απλώς και μόνο, διά της παρουσίας της. Γιατί κάθε επόμενος κρίκος θεωρείται ως η μοναδική λογική ακολουθία του προηγούμενου, η μοναδική ασφαλής επιλογή, προκειμένου να έρθει το προδιαγεγραμμένο αποτέλεσμα.
Εκείνο που έχει σημασία δεν είναι αν αυτό που αντιμετωπίζεται ως αναπόφευκτο είναι μια επωφελής επιτυχία, μια επώδυνη αποτυχία ή κάτι ενδιάμεσο. Σημασία έχει πως, εφόσον είναι αναπόφευκτη, η πορεία των πραγμάτων δημιουργεί ένα μοιρολατρικό αίσθημα ασφάλειας, μια ψευδαίσθηση ετοιμότητας τόσο για τα θετικά όσο και για τα αρνητικά αποτελέσματα της επόμενης φάσης της εξέλιξής τους. Αν βλέπουμε την Ιστορία να εξελίσσεται με τη δομική τελεολογία της αρχαίας τραγωδίας, θεωρούμε πως μπορούμε με ασφάλεια να προβλέψουμε πως θα συμβεί το αναμενόμενο. Όμως η ασφάλεια της πρόβλεψης του αποτελέσματος δεν εγγυάται εξασφάλιση έναντι των συνεπειών του. Αν κάθε μέρα χάνουμε κάτι, μπορούμε να υποθέσουμε πως θα χάσουμε κάτι και αύριο. Μέχρι να μην έχουμε τίποτε άλλο να χάσουμε.
Αλλά η Ιστορία δεν διέπεται από τους κανόνες της αρχαίας τραγωδίας. Στην Ιστορία οι πρωταγωνιστές αντιμετωπίζονται ως φορείς επιλογών και κρίνονται για τις αποφάσεις τους. Οι ενέργειές τους, κάθε φορά, ήταν οι εφαρμογές των επιλογών που επέλεξαν να ακολουθήσουν. Δεν ήταν έρμαια σε μια μονόδρομη πορεία, αλλά χάραξαν οι ίδιοι τον δρόμο τους.
Σήμερα εμείς οι ίδιοι είμαστε για τον ιστορικό του μέλλοντος τα ιστορικά υποκείμενα, τις αποφάσεις των οποίων θα μελετήσει και θα αξιολογήσει. Και επιλογές υπάρχουν. Υπάρχει η «ασφάλεια» της πολιτικής που έως τώρα εφαρμόστηκε. Ασφαλώς η χώρα θα συνεχίσει να κυβερνάται από εξωτερικούς παράγοντες, που προτιμούν γνώριμα -γιατί άραγε;- πρόσωπα. Ασφαλώς η νομοθετική εξουσία θα παραμείνει θεατής καθώς θα περνάνε πολυνομοσχέδια και Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου. Ασφαλώς, με πρόσχημα την οικονομική κρίση, περισσότερα δικαιώματά μας θα θυσιάζονται, καθώς θα είμαστε απασχολημένοι με τη διασφάλιση της επιβίωσής μας την επόμενη μέρα. Ασφαλώς, ενόψει νέων μέτρων, θα συνεχίσουμε να μετράμε απώλειες στην οικονομία.
Ασφαλώς όλο και περισσότεροι νέοι, παραγωγικοί και καταρτισμένοι άνθρωποι θα αναζητήσουν μια καλύτερη ζωή μακριά από την πατρίδα τους, κατά την προτροπή της Γερμανίδας υπουργού Εργασίας για την αντιμετώπιση της ανεργίας στον ευρωπαϊκό Νότο. Ασφαλώς η κρατική περιουσία θα συνεχίσει να ξεπουλιέται έναντι πινακίου φακής, αφού η αποκρατικοποίηση των υποδομών είναι αυτοσκοπός του διεθνούς επενδυτικού κεφαλαίου. Ασφαλώς το κοινωνικό κράτος, όσο απέμεινε, θα πλήττεται διαρκώς, αφού ένα χρεωκοπημένο και χωρίς αυτοδιάθεση κράτος δεν μπορεί να δαπανά πολύτιμους πόρους σε «μη παραγωγικούς» τομείς. Και σίγουρα άλλα πολλά.
Θα υπάρξουν όμως και θετικά αποτελέσματα. Ασφαλώς θα σπάσουμε πάλι το ρεκόρ προσέλευσης τουριστών, μια και το εξευτελιστικό κόστος εργασίας, και όχι η αποσταθεροποίηση της Βόρειας Αφρικής και Μέσης Ανατολής, καθιστά το τουριστικό προϊόν ανταγωνιστικό. Ασφαλώς θα μειωθεί η ανεργία στους νέους με μισθούς των 420 ευρώ. Θα αυξηθεί στις άλλες ηλικίες, αλλά οι μεσήλικοι άνεργοι θα έχουν τα υψηλόμισθα παιδιά τους να τους θρέφουν. Και σίγουρα άλλα πολλά.
Και αφού μας παρέχεται τόση και τέτοια «ασφάλεια», αν την επιλέξουμε. Ο ιστορικός του μέλλοντος, ασφαλώς, θα καταλάβει πως, σαν άλλοι τραγικοί ήρωες, αποφασίσαμε να ακολουθήσουμε έως το τέλος την πορεία στην οποία βρισκόμαστε τα τελευταία έξι χρόνια. Και στο τέλος, όπως ο Οιδίποδας, να βγάλουμε τα μάτια μας. Υπάρχει βέβαια και ο δρόμος της «αβεβαιότητας».
* Ο Κωνσταντίνος Κουσαξίδης είναι υποψήφιος διδάκτωρ Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
