Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΡΑΜΑΝΗ
Το φετινό σύνθημα της Νεολαίας ΣΥΡΙΖΑ για τα 41 χρόνια από την εξέγερση του Νοέμβρη του 1973, δεν είναι μια προβοκατόρικη ατάκα. Πολλώ δε μάλλον δεν είναι ύβρις προς τους χιλιάδες αγωνιστές για τη δημοκρατία και ελευθερία που ανέτρεψαν τη χούντα των συνταγματαρχών. Είναι η κραυγή μιας ολόκληρης γενιάς. Μιας γενιάς 16άρηδων, 20άρηδων, 30άρηδων που γεννήθηκαν και ζούν χωρίς τις συλλογικές παραστάσεις των προηγούμενων. Μιας γενιάς που μεγάλωσε και μεγαλώνει κάπου ανάμεσα στην ισχυρή Ελλάδα του Σημίτη και την εθνική σωτηρία των μνημονίων. Αυτή η γενιά δεν γνώρισε χούντα. Γνώρισε όμως Δημοκρατία;
Επικήδειος στη σύγχρονη ελληνική δημοκρατία
Το νεοφιλελεύθερο σχέδιο στην Ελλάδα δεν μετρά μήνες. Μετρά πάνω από μια 20ετία. Οι ραγδαίες αλλαγές στο κομμάτι της οικονομίας δεν γίνεται παρά να έχουν αποτυπώματα στο κοινωνικό και το οικονομικό επίπεδο. Η δημοκρατία των 90s, με τον πανίσχυρο δικομματισμό του 85-90%, με την «πολιτική σταθερότητα» των αλληλοσυμπληρούμενων προγραμμάτων του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ, με την αξιοποίηση των τεχνοκρατών του κεφαλαίου στην άσκηση της πολιτικής, στήθηκε με εξαιρετικά μεθοδικό τρόπο.
Η κοινωνική κίνηση, η ταξική πόλωση, οι επιμέρους συγκρούσεις είτε του κόσμου της εκπαίδευσης είτε των εργατικών συνδικάτων, αποτελούσαν απλά την ανορθογραφία σε μια Ελλάδα με διαρκώς αυξανόμενους ρυθμούς ανάπτυξης, με το βιοτικό επίπεδο να ανεβαίνει, με τον ελληνικό καπιταλισμό να ανθίζει τόσο στο εσωτερικό όσο και στα Βαλκάνια. Τα πάντα δούλευαν ρολόι, με το μοναδικό γκρινιάρη της υπόθεσης να είναι η ζαλισμένη από την συντριβή του 89-91, Αριστερά. Αλλά για αυτή υπήρχε η λύση της απομόνωσης. Τη λύση σε αυτό, μπορούσε να δώσει η σύγχρονη ελληνική δημοκρατία. Δεν απαιτούνταν πολλά για να «μιλάει ο λαός» και να απομονώνει τους ενοχλητικούς. Μόνο να ψηφίζει ανα τετραετία και στα μεσοδιαστήματα να μην κινείται φύλλο που πιθανόν να διαταράξει τη σταθερότητα. Αυτό είναι άλλωστε η Δημοκρατία. Έτσι μάθαμε και στο σχολείο.
Η επόμενη δεκαετία μπήκε με ΟΝΕ και βγήκε με Μνημόνιο. Εδώ τα πράγματα έπρεπε να σφίξουν λίγο. Η ελληνική πολιτεία των 00s έπρεπε πλέον να κρατά στο ένα χέρι κλαδί ελιάς και στο αλλο ξίφος, που λέει και ο Δένδιας. Είναι αλήθεια ότι η σύγχρονη ελληνική δημοκρατία, αυτό το καλοκουρδισμένο καθεστώς ανάθεσης και αντιπροσώπευσης, κλονίστηκε αυτά τα χρόνια. Από τις «συντεχνίες» που έκαψαν το νόμο Γιαννίτση, και τους «ταραξίες» που δεν επέτρεψαν την αναθεώρηση του άρθρου 16 και την εφαρμογή του νόμου Γιαννάκου στα ΑΕΙ-ΤΕΙ, μέχρι τους «κουκουλοφόρους» του Δεκέμβρη του 2008 που αντέδρασαν στην δολοφονία ενός 16χρονου από ένα οξύθυμο όργανο της τάξης. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις αλλά και σε άλλες μικρότερης εμβέλειας, η κυρίαρχη τάξη έπρεπε να κρατά ξίφος. Για να υπερασπιστεί τη νομιμότητα και τη δημοκρατική ομαλότητα απέναντι στο χάος. Η σύγχρονη ελληνική δημοκρατία έπρεπε να διαφυλαχθεί. Ακόμα και αν στο όνομα της έπρεπε να χρησιμοποιηθούν όχι αλληγορικά ξίφη, αλλά πραγματικές σφαίρες, γκλοπ, χημικά ή έστω ζαρντινιέρες.
Κάποια στιγμή, η ισχυρή Ελλάδα κλονίζεται και καταρρέει. Μαζί με το Μνημόνιο, έρχεται και ο κλονισμός και η κατάρρευση της σύγχρονης ελληνικής δημοκρατίας. Ο Πρωθυπουργός του 44%, παραιτείται. Το αχάριστο πλήθος στο Σύνταγμα και τις πόλεις της χώρας ζητά κάτι παραπάνω από την αντιπροσώπευση του. Ζητάει τα ρέστα. Ζητά να έχει λόγο για τη ζωή του. Σοκ. Τόσα χρόνια εκπαιδευμένοι στο ότι Δημοκρατία σημαίνει εκλογές και στο ότι ψήφος σημαίνει ανάθεση, τι πήγε στραβά; Γιατί κλονίζεται έτσι η «Δημοκρατία μας»;
Για το ξήλωμα του παλιού κόσμου, για τη Δημοκρατία
Οι απείθαρχες μάζες, πρωτίστως υπό το βάρος των οικονομικών συνεπειών της καπιταλιστικής κρίσης έβγαλαν για τα καλά γλώσσα, στις απεργίες των πρώτων μνημονιακών χρόνων και στο ξέσπασμα των πλατειών. Η σύγχρονη ελληνική δημοκρατία έπρεπε να απαντήσει. Πρώτα με τεχνοκράτες στο Μαξίμου και ακροδεξιούς στα Υπουργεία. Έπειτα με ακροδεξιούς στο Μαξίμου και τεχνοκράτες μαζί με «ακτιβιστές της δεξιάς» στα Υπουργεία. Προσαρμογή. Δημοκρατία θέλετε; Νέα Δημοκρατία θα έχετε. Αγνή, καθαρή, με σεβασμό και έμπνευση από τις πιο βαθιές παραδόσεις της παράταξης των εθνικοφρόνων. Το κλαδί ελιάς είναι για τους Παυλόπουλους και τους λοιπούς liberals. Εδώ έχουμε Βορίδη, Δένδια, Φαήλο. Αυτοί θα υπερασπιστούν τη Δημοκρατία απέναντι στην επελαύνοντα κομμουνιστικό κίνδυνο. Και έτσι, η ιστορία γυρνάει τούμπα. Ή εμείς ή αυτοί. Ή όλα ή τίποτα. Ή Δημοκρατία ή Σαμαράς. Αλλά, ποια Δημοκρατία;
41 χρόνια πριν, μόνο και μόνο η προκύρηξη ελεύθερων εκλογών σήμαινε – και δικαίως - μια ανεπανάληπτη νίκη της δημοκρατίας απέναντι στο ζόφο της επταετίας, των ξερονησιών, των βασανισμών. Σήμερα, έχουμε μπροστά μας όχι απλά την προοπτική μιας εκλογικής νίκης της Αριστεράς για πρώτη φορά στη μεταπολεμική Ευρώπη. Έχουμε μπροστά μας μια δυνατότητα για μια αλλαγή καθεστώτος. Μια κατάσταση η οποία θα κρίνει τη ζωή των λαϊκών τάξεων, όχι μονάχα στο επίπεδο της ανακούφισης τους από τη μνημονιακή καταστροφή αλλά και σε αυτό της αλλαγής του υποδείγματος συμμετοχής, συναπόφασης και συλλογικής διαβούλευσης για ζητήματα που αφορούν μια σειρά ζωτικών κοινωνικών θεμάτων.
Μια κυβέρνηση της Αριστεράς, δεν μπορεί να ζήσει σε καθεστώς ανάθεσης. Δεν μπορεί να υλοποιήσει ένα διατυπωμένο συγκρουσιακό πρόγραμμα δίχως τη βασική προϋπόθεση που υπήρχε στο μυαλό του συλλογικού διανοούμενου που το συνέταξε. Δίχως τη συμμετοχή του λαϊκού παράγοντα (1). Δίχως τη δημοκρατία σε κάθε κοινωνική έκφανση. Χρειάζεται να φανταστούμε τη Δημοκρατία πέρα από τις εθνικές κάλπες. Χρειάζεται ο κόσμος να εκπαιδευτεί πάνω στα κομμάτια της συμμετοχής και της συνευθύνης. Ταυτόχρονα, μια κυβέρνηση της Αριστεράς θα πρέπει να εκπαιδευτεί στη συνύπαρξη και τη διαρκή έγκληση από τον κόσμο και να μην ξεχνά ούτε στιγμή ότι από αυτόν σε τελική ανάλυση εντέλλεται.
Χρειάζεται να σκεφτούμε πέρα από το μονόδρομο της διαχείρισης και της πολιτικής «εντός πλαισίου». Το «η εξουσία στο λαό», έχει όσες χιλιάδες αντιφάσεις έχουν μαζί και τα δύο ουσιαστικά που αποτελούν αυτή τη φράση. Είναι όμως ανάγκη. Είναι ανάγκη να δοκιμάσουμε το συμμετοχικό προϋπολογισμό. Είναι ανάγκη να ενθαρρύνουμε μορφές λαϊκής αυτοοργάνωσης σε κάθε περιοχή. Είναι ανάγκη να δούμε την ενίσχυση της εργατικής αυτοδιαχείρησης. Είναι ανάγκη να δούμε σε ευρεία κλίμακα μια λογική τοπικών δημοψηφισμάτων, ακόμα και αν δεν γνωρίζουμε από τα πριν την έκβαση τους. Είναι ανάγκη να σκεφτούμε ξανά την πολιτική από τα κάτω προς τα πάνω και όχι το ανάποδο. Να θυμηθούμε ξανά ότι πολιτική είναι σύγκρουση σε κάθε σπιθαμή της κοινωνικής ζωής και όχι μονάχα κεντρική αντιπαράθεση πολιτικών προγραμμάτων στην επικοινωνιακή αρένα. Να μην ξεχάσουμε ποτέ ότι ακόμα και αν σήμερα ο συσχετισμός στο κοινωνικό πεδίο μπορεί να είναι δυσμενέστερος από ότι στο πολιτικό, ο ρόλος και ο σκοπός κάθε αριστερού και αριστερής, κάθε κομμουνιστή και κομμουνίστριας είναι η πραγματική μετατόπιση του συσχετισμού στο κοινωνικό επίπεδο προς όφελος των δυνάμεων της εργασίας με ορίζοντα την κοινωνική χειραφέτηση.
Γι'αυτό το λόγο η Νεολαία ΣΥΡΙΖΑ σε πέντε λέξεις αποτυπώνει στην αφίσα της για το Πολυτεχνείο, την αγωνία μιας ολόκληρης γενιάς. Γιατί αλλιώς έχουμε μάθει εμείς να αντιλαμβανόμαστε τη Δημοκρατία. Γιατί αλλιώς, σε τελική ανάλυση, φανταζόμαστε τις ίδιες μας τις ζωές μετά τη νίκη της Αριστεράς.
(1) Νάσος Ηλιόπουλος, «Γάζα. Ένα μάθημα αλληλεγγύης και μια πολύτιμη υπενθύμιση», ΑΥΓΗ, 15.10.2014
/article/4429211/gaza-ena-mathima-allilegguis-kai-mia-polutimi-upenthumisi
* Ο Δημήτρης Καραμάνης είναι μέλος της Γραμματείας του Κ.Σ. της Νεολαίας ΣΥΡΙΖΑ
