Του Γιώργου Αγγελόπουλου*
Η ενίσχυση της προοπτικής βουλευτικών εκλογών και η συνεχιζόμενη ανοδική πορεία του ΣΥΡΙΖΑ στις δημοσκοπήσεις συνεπάγονται ενδιαφέρουσες διαφοροποιήσεις στον λόγο που εκφέρεται σε ιστοσελίδες, ιστολόγια, εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης και λίστες συζητήσεων ανοιχτής πρόσβασης υποστηρικτών του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ. στο Διαδίκτυο.
Ο λόγος αυτός έχει ως αποδέκτες τα μέλη των δύο κομμάτων καθώς και τους αναποφάσιστους τέως ψηφοφόρους τους. Επιπλέον, αφορά κυρίαρχα τον ΣΥΡΙΖΑ και δευτερευόντως άλλα κόμματα. Ελάχιστες είναι οι περιπτώσεις που εντοπίζουμε κάποια ανάρτηση που απευθύνεται στους ψηφοφόρους της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Το γεγονός αυτό, μεταξύ άλλων, σημαίνει αποδοχή της αδυναμίας πρόσβασης στους ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ. Κύρια χαρακτηριστικά αυτού του λόγου στο Διαδίκτυο είναι η αυταναφορικότητα («εμείς κάναμε τους συριζαίους δύναμη»), η αμεσότητα («αρχίστε τώρα το τρέξιμο στα καφενεία») και η διατύπωση κατηγοριών στο πλαίσιο μιας υπονοούμενης εσωτερικής γνώσης των κομματικών τεκταινόμενων («όταν η Ντόρα κατατρόπωνε [τους συριζαίους] στα κανάλια δεν παραπονιόσασταν», «οι πανεπιστημιακοί που έφαγαν από εμάς ψωμί ανεβάζουν τον Σταύρο στην τρίτη θέση στις δημοσκοπήσεις»).
Τα πλέον συχνά μοτίβα επιχειρημάτων σε αυτό τον λόγο διακατέχονται από τρομολαγνεία οικονομικής και θεσμικής υφής. Η οικονομική εκδοχή της τρομολαγνείας υποστηρίζει ότι μια αριστερή κυβέρνηση θα σημάνει οικονομική καταστροφή (έξοδος από το ευρώ, κατάρρευση χρηματιστηρίου και τραπεζών, κατάσχεση καταθέσεων, αδυναμία παραγωγικής δραστηριότητας, κλειστές αγορές για τα ελληνικά προϊόντα) και κατ' επέκταση την αδυναμία της χώρας να αντιμετωπίσει εξωτερικές και εσωτερικές απειλές (Τουρκία, ΠΓΔΜ, Αλβανία, τζιχαντιστές μετανάστες, αναρχικοί, μειονοτικοί κ.λπ.). Η εκδοχή αυτή είναι παρόμοια με τον δημοσιογραφικό λόγο των μεγάλων τηλεοπτικών συγκροτημάτων και εφημερίδων.
Πιο ενδιαφέρουσα είναι η εκδοχή της τρομολαγνείας που αφορά τις θεσμικές μεταβολές που η κυβέρνηση της Αριστεράς υποτίθεται ότι θα επιδιώξει. Η ιδιαίτερη σημασία αυτής της εκδοχής εντοπίζεται στο ότι σπάνια εμφανίζεται στον δημόσιο δημοσιογραφικό λόγο. Άρα, βασικά απευθύνεται στους «μυημένους» των πολιτικών πραγμάτων. Η θεσμική εκδοχή της τρομολαγνείας ισχυρίζεται ότι «οι συριζαίοι θα κυβερνήσουν με φιρμάνια». Υπό μία έννοια, ίσως δηλώνει τις διοικητικές πρακτικές που ακολουθούν ορισμένα στελέχη της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ στο πλαίσιο ελέγχου του κρατικού μηχανισμού, των συνδικαλιστικών φορέων και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Άξιες προσοχής είναι οι συμβουλές που καταθέτουν οι πλέον συχνά μετέχοντες αυτών των συζητήσεων στο Διαδίκτυο.
Οι «ειδήμονες» εξηγούν ότι σε περίπτωση εκλογικής επικράτησης του ΣΥΡΙΖΑ, «δεν χρειάζεται να κάνουμε αντιπολίτευση για την οικονομική καταστροφή, αυτή θα τη ζούμε όλοι στο πετσί μας». Ή, όπως εξήγησε και δημόσια ο κ. Δένδιας, «θα γίνει της παλαβής». Οι «ειδήμονες» τοποθετούν τη μελλοντική αντιπολίτευση στον ΣΥΡΙΖΑ στις θεσμικές μεταβολές που ως κυβέρνηση θα επιδιώξει. Μεταβολές που υποτίθεται ότι θα «κάνουν Έλληνα κάθε μετανάστη», θα «διαλύσουν τα πανεπιστήμια με τους καταληψίες», «θα προσλάβουν χιλιάδες αργόμισθους στην ΕΡΤ» κ.λπ.
Η βασική υπόθεση εργασίας είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα επιβάλλει αλλαγές στην Υγεία, την Παιδεία, στις Ένοπλες Δυνάμεις, στα δημόσια ΜΜΕ και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση χωρίς να επιδιώξει τη δημοκρατική συναίνεση των εργαζόμενων σε αυτούς του χώρους. Όπως χαρακτηριστικά γράφεται: «θα κάνουν του κεφαλιού τους κι έτσι θα χάσουν και τους αναποφάσιστους», «θα φανεί ότι είναι τρεις και ο κούκος και θα βασίζονται μόνο στους υπουργούς τους», «θα τα βάλουν με όλα και με όλους και άρα θα μείνουν μόνοι τους», «μόλις πέσουν, θα τα αλλάξουμε όλα από την αρχή γιατί δεν θα έχουν την υποστήριξη του κόσμου».
Η γραφικότητα της ορολογίας παρόμοιων συζητήσεων δεν θα πρέπει να αποσπά την προσοχή μας από την ιδιαίτερα κρίσιμη επισήμανση της ιδεολογικής ηγεμονίας ως βασικό πολιτικό επίδικο μιας αριστερής κυβέρνησης. Η άνωθεν επιβολή ακόμα και των πλέον κοινωνικά αναγκαίων πολιτικών από μια αριστερή κυβέρνηση θα είναι ατελέσφορη. Για να πετύχει, προϋποθέτει τη μέγιστη δυνατή δημοκρατική συναίνεση στους χώρους εργασίας και στις τοπικές κοινωνίες. Άλλως ελλοχεύει ο κίνδυνος να προσληφθεί ως «συριζαίικο φορμάνι» με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
* Ο Γιώργος Αγγελόπουλος διδάσκει στο ΑΠΘ
