Του Πάνου Τριγάζη*
Πριν μόλις λίγα χρόνια ταυτίζαμε το πρόβλημα της φτώχειας με τον λεγόμενο «Τρίτο Κόσμο». Να, όμως, που σήμερα ο «Τρίτος Κόσμος» έχει έρθει μέσα στον «Πρώτο», με τη φτώχεια να εξαπλώνεται σε πολλές χώρες της Ευρώπης. Στις ΗΠΑ, πιο πλούσια χώρα του κόσμου, δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι ζουν στη φτώχεια, εκ των οποίων πολλοί σε απόλυτη φτώχεια. Κατά τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ «Η φονικότερη μορφή της βίας είναι η φτώχεια».
Η κρίση της νεοφιλελεύθερης καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης οδήγησε στην παγκοσμιοποίηση και της φτώχειας. Με έκθεση που δημοσίευσε τον Ιούνιο του 2011, ο ΟΗΕ μιλάει για «Παγκόσμια Κοινωνική Κρίση».
Και πρέπει να επισημανθεί στο σημείο αυτό ότι η απόλυτη φτώχεια, η οποία συνδέεται άμεσα με την αλματώδη αύξηση της ανεργίας παγκοσμίως, με πολέμους και περιβαλλοντικές καταστροφές, συνεπάγεται τη στέρηση όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τους πολίτες που ζουν μέσα σ' αυτήν. Άρα στην ουσία δεν πρόκειται μόνο για οικονομικό και κοινωνικό πρόβλημα, αλλά και για βασικό πρόβλημα δημοκρατίας, εντός των χωρών και στον διεθνή χώρο.
Ο ΟΗΕ έχει καθιερώσει, εδώ και πολλά χρόνια, τη 17 Οκτωβρίου ως «Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Φτώχειας» και το 2000 με τη "Διακήρυξη της Χιλιετίας" (Millennium Declaration) τέθηκε από την παγκόσμια κοινότητα ως στόχος η μείωση της φτώχειας κατά 50% μέχρι το 2015, χωρίς ο στόχος αυτός να επιτευχθεί. Κι ας μη σπεύσουν κάποιοι να πουν ότι ο στόχος αυτός, ένας από τους «Οκτώ Αναπτυξιακούς Στόχους της Χιλιετίας» (Millennium Development Goals) ήταν εξαρχής μη πραγματοποιήσιμος, αφού δεν είναι φτωχός ο σημερινός κόσμος, αλλά άνισος και άδικος.
Σύμφωνα με αξιόπιστες διεθνείς εκθέσεις, ο παγκόσμιος πλούτος επταπλασιάστηκε στη διάρκεια του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα και αν συνυπολογίσουμε την αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού την ίδια περίοδο, έχουμε έναν καθαρό τριπλασιασμό του κατά κεφαλή εισοδήματος.
Συνεπώς, το ζητούμενο για την εξάλειψη της φτώχειας είναι η δίκαιη ανακατανομή του παγκόσμιου πλούτου, τόσο εντός των χωρών όσο και μεταξύ των περιοχών.
Κάτι που απαιτεί την ευθεία σύγκρουση με τη σημερινή κυρίαρχη τάξη στον κόσμο προς όφελος νέων παγκόσμιων ισορροπιών και μιας νέας, δίκαιης, ειρηνικής, δημοκρατικής και αλληλέγγυας οργάνωσης των κοινωνικών και των διεθνών σχέσεων. Μια εναλλακτική παγκοσμιοποίηση θα σημάνει την παγκοσμιοποίηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως ορίζονται από την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του 1948. Στην κατεύθυνση αυτή, το πρόγραμμα ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNDP) έχει προτείνει μια Παγκόσμια Κοινωνική Χάρτα.
Ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός και από την άποψη της εξάλειψης της φτώχειας, και αυτό ισχύει και για την Ευρώπη, την πιο πλούσια περιοχή της Γης, όχι μόνο από οικονομική άποψη, αλλά και πολιτισμική.
Επιδρομή της φτώχειας στην Ελλάδα
Δυστυχώς, στην κατηγορία των χωρών της Ευρώπης που υφίστανται τη βίαιη επιδρομή της φτώχειας βρίσκεται και η Ελλάδα, η οποία πριν μόλις λίγα χρόνια «καμάρωνε» διά του πρωθυπουργού της ότι κατείχε την 24η θέση παγκοσμίως με βάση τον «Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης» του ΟΗΕ.
Από το 2010, που η χώρα μας μετατράπηκε σε «πειραματόζωο» διά των Μνημονίων για την εφαρμογή των πιο ακραίων νεοφιλελεύθερων πολιτικών, ο ελληνικός λαός υφίσταται ένα «κοινωνικό ολοκαύτωμα», με την πρωτοφανή εξάπλωση της ανεργίας και της φτώχειας, την υπερχρέωση των λαϊκών νοικοκυριών, τη διαρκή συρρίκνωση του λεγόμενου «κοινωνικού μισθού» μέσω της συστηματικής κατεδάφισης των κοινωνικών υπηρεσιών. Και προς επιβεβαίωση της ρήσης του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, είδαμε στην εποχή των Μνημονίων χιλιάδες συμπολίτες μας να επιλέγουν την αυτοκτονία ως έσχατη πράξη διαμαρτυρίας και λύτρωσης από την απόγνωση και την καταρράκωση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Όταν, λοιπόν, η σημερινή κυβέρνηση της Ελλάδας «ομνύει» στη δημοκρατία και στα ανθρώπινα δικαιώματα, ας εξηγήσει στον ελληνικό λαό πώς τα υπερασπίζεται, επιμένοντας στις καταστροφικές για την κοινωνία μνημονιακές πολιτικές.
Ευτυχώς, κόντρα στη νεοφιλελεύθερη λαίλαπα, αναπτύσσονται ποικίλες αντιστάσεις που παίρνουν και τη μορφή οικοδόμησης δικτύων κοινωνικής αλληλεγγύης σε όλη την Ελλάδα.
Το σύνθημα του ΣΥΡΙΖΑ «κανένας μόνος του στην κρίση» βρήκε μεγάλη ανταπόκριση από πλατιά στρώματα του λαού, που αρνούνται έμπρακτα την παλαιά «δεξιά θεωρία» ότι η Ελλάδα είναι «ψωροκώσταινα», διεκδικώντας την αναγέννηση της ελληνικής κοινωνίας και της χώρας μας ως σύνολο.
* Ο Πάνος Τριγάζης είναι συντονιστής του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων και Θεμάτων Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ
