Του Φοίβου Κλαυδιανού
Ο πρωθυπουργός προσπαθεί να γίνεται όλο και πιο «ευγενής» στις διατυπώσεις του για «το τέλος του Μνημονίου». «Η Ελλάδα είναι έτοιμη να διαπραγματευτεί έναν κατάλληλο εποπτικό ρόλο της οικονομίας της για την Ευρωζώνη και το ΔΝΤ» δήλωσε στο Bloomberg την περασμένη Πέμπτη, δήλωση η οποία ερμηνεύτηκε από τα ΜΜΕ ως αποδοχή εκ μέρους του ενός χαλαρότερου Μνημονίου και ως συμμόρφωση στην προειδοποίηση του Ντράγκι ότι η ΕΚΤ δεν θα δεχτεί τίτλους ελληνικών τραπεζών χωρίς η Ελλάδα να βρίσκεται σε κάποιο πρόγραμμα.
Παρόλα αυτά οι εκπρόσωποι της τρόικας δεν θέλουν μόνο να διατηρήσουν τον έλεγχο επί της ελληνικής οικονομίας, αλλά αμφισβητούν και τη δυνατότητα της Ελλάδας να καλύψει τα χρηματοδοτικά κενά (τα ήδη υπάρχοντα και αυτά που θα προκύψουν από την πρώιμη αποχώρηση του ΔΝΤ).
Στα 27,3 δισ. τα υπολόγισε το ίδιο το Ταμείο (σημαντικά περισσότερα από αυτά που διέρρεε μέχρι πρόσφατα το υπ. Οικονομικών), ενώ η επικεφαλής του Ταμείου Κριστίν Λαγκάρντ δήλωσε ότι «η χώρα θα είναι κατά την άποψή μας σε καλύτερη θέση εάν είχε μια προληπτική υποστήριξη».
Επιπλέον το επιτόκιο των ελληνικών δεκαετών ομολόγων δεν έπεσε αυτή την εβδομάδα κάτω από 6% (εκεί ανέβηκε με τις δηλώσεις του ίδιου του Σαμαρά για αποχώρηση του ΔΝΤ μετά τη συνάντηση με τη Μέρκελ). «Η πιθανότητα να βγει η Ελλάδα νωρίτερα από το πρόγραμμα διάσωσης θα μπορούσε να γίνει το κλειδί της εξασφάλισης ψήφου εμπιστοσύνης για τον Αντ. Σαμαρά, ωστόσο δοκιμάζει τα νεύρα των επενδυτών» προειδοποιούσε την Παρασκευή το CNBC.
Γίνεται, λοιπόν, απολύτως σαφές ότι το σχέδιο Σαμαρά έχει πιθανότητες μόνο αν ταυτόχρονα οι Μέρκελ, Λαγκάρντ και Ντράγκι αποφασίσουν να τον βοηθήσουν πολύ ενεργά. Πράγμα που θα ήθελαν να το κάνουν, αλλά δεν είναι απλό. Π.χ., ο ανταποκριτής της "Καθημερινής" στην Ουάσιγκτον έγραψε σχετικά με τις προθέσεις των τροϊκανών για το θέμα της ελάφρυνσης του χρέους: «...Ανησυχούν ότι, πρώτον, ο κ. Σαμαράς θα διολισθήσει ακόμη περισσότερο σε μια χαλάρωση, όταν μάλιστα επίκεινται και εκλογές, και, δεύτερον, ότι, εάν έρθει στην εξουσία ο ΣΥΡΙΖΑ, θα έχουν απολέσει το πιο ισχυρό 'καρότο' στις διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν με τον Αλέξη Τσίπρα» (και συνέχιζε περιγράφοντας το μεγάλο ενδιαφέρον με το οποίο αναμενόταν στην Ουάσιγκτον ο Σταθάκης).
Την αβεβαιότητα σχετικά με το μέλλον του Μνημονίου ενίσχυσε και το προσχέδιο του προϋπολογισμού. Όχι γιατί η κυβέρνηση δεν εφαρμόζει στο προσχέδιο το Μνημόνιο. Αντιθέτως, ανέβασε τον στόχο του πρωτογενούς πλεονάσματος στο 2,9% (από 2,5% στο Μεσοπρόθεσμο), προχώρησε σε περαιτέρω περικοπές των δαπανών για επενδύσεις, κοινωνική ασφάλιση / περίθαλψη και επιδόματα ανεργίας, συνέχισε το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος των έκτακτων φόρων (αντί για φοροελαφρύνσεις).
Το στοιχείο του προσχεδίου που δημιουργεί αβεβαιότητα είναι η πρόβλεψη για ανάπτυξη 2,9%, η οποία προκύπτει από αυξήσεις της ιδιωτικής κατανάλωσης κατά 1,6% (από μείωση 1,8% το 2014), των επενδύσεων κατά 11,7% (ενώ οι πραγματοποιήσεις του 1ου εξαμήνου του 2014 κυμαίνονται στο -4,2%) και των εξαγωγών κατά 5,2% (από 4% το 2014).
Όλα τα στοιχεία στηρίζονται σε υπεραισιόδοξες υποθέσεις και αυτή τη στιγμή μόνο το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών κινείται με θετικό πρόσημο, χάρη στη θετική πορεία των εσόδων του τουρισμού. Να σημειωθεί ότι η αξία των υπόλοιπων ελληνικών εξαγωγών (μη συμπεριλαμβανόμενων των υπηρεσιών στις οποίες περιλαμβάνονται και τα έσοδα από τουρισμό) το δωδεκάμηνο Σεπτεμβρίου 2013 - Αυγούστου 2014 συρρικνώθηκε κατά 6,4% σε σχέση με το προηγούμενο δωδεκάμηνο.
Η γενική αβεβαιότητα που έχει μπροστά του το ελληνικό πρόγραμμα ενισχύεται από κάτι ακόμα. Το ΔΝΤ άλλαξε τις προβλέψεις του τόσο για τον παγκόσμιο ρυθμό ανάπτυξης που αναμένεται να περιοριστεί στο 3,3% το 2014 (0,4 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από τις προβλέψεις του πριν από έξι μήνες) όσο και για την Ευρωζώνη στο 0,8% το 2014 (0,3 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από τις εκτιμήσεις του Ιουλίου). Αντίστοιχα χειροτέρεψαν οι προβλέψεις και για το 2014. Οι αναθεωρήσεις περιλαμβάνουν αυτή τη φορά και τη Γερμανία, με μειώσεις στα επίπεδα των εξαγωγών της. Μια νέα ύφεση στην Ευρωζώνη είναι ξανά πολύ πιθανή.
Αυτές οι εξελίξεις είχαν και πολιτικές επιπτώσεις στην Ευρωζώνη, με τη γαλλική κυβέρνηση να ανακοινώνει καταστρατήγηση έως το 2017 του στόχου για το έλλειμμα και τον Ιταλό πρωθυπουργό να δηλώνει προς υποστήριξη της Γαλλίας ότι τα κράτη δεν είναι μαθητούδια. Από την άλλη μεριά, οι «μεταρρυθμίσεις» της αγοράς εργασίας που ανακοινώθηκαν από τον Ρέντζι στην Ιταλία επικροτήθηκαν με θέρμη από τη Μέρκελ (καθότι απόλυτα νεοφιλελεύθερης φύσης) και η επαναστατικότητα του Ολάντ εξαντλήθηκε στο να ζητά αύξηση των κονδυλίων για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων από τα 6 δισ. στα 20 δισ. (σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, δηλαδή ψίχουλα). Πάντως ο Έλληνας πρωθυπουργός αποφεύγει συστηματικά οποιαδήποτε εμπλοκή σε αυτήν τη χλιαρή αντιπαράθεση μεταξύ λιτότητας και ανάπτυξης ακόμη και σε επίπεδο ρητορικής.
Ο καλός μαθητής πρέπει να κοιτάει τα μαθήματά του εξάλλου... Και αυτό ισχύει απολύτως για τον πρωθυπουργό, που σύντομα θα υποδεχτεί ξανά την τρόικα σε έναν έλεγχο που υποτίθεται ότι θα τελείωνε... στο Παρίσι και τώρα διαρρέεται ότι θα κρατήσει έως το τέλος του χρόνου... Υπομονή.
