Του Κώστα Μελά
Το προσχέδιο προϋπολογισμού που παρουσίασε η κυβέρνηση δείχνει ότι και το 2015 συνεχίζεται η δημοσιονομική προσαρμογή τη χώρας σύμφωνα με το μνημονιακό πρόγραμμα και χωρίς παρεκβάσεις από αυτό. Παρά τις διακηρύξεις για αλλαγή του μίγματος της ακολουθούμενης οικονομικής πολιτικής δυστυχώς ακολουθείται, με ακρίβεια, η ίδια πολιτική. Το πλαίσιο οικονομικής πολιτικής θα παραμείνει το ίδιο, με ασφυκτικούς δημοσιονομικούς περιορισμούς αλλά και με προσήλωση στην ίδια ατελέσφορη πολιτική ως προς τη μεγέθυνση της οικονομίας. Ας δούμε συγκεκριμένα το προσχέδιο προϋπολογισμού.
Το δημοσιονομικό σκέλος
Προβλέπει νέα απορρόφηση από το εισοδηματικό κύκλωμα ύψους 2,256 δισ. ευρώ προκειμένου να επιτύχει το απαιτούμενο από το πρόγραμμα πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 5,4 δισ. ευρώ ή 2,9% του ΑΕΠ, και το ισοζύγιο της Γενικής Κυβέρνησης σχεδόν ισοσκελισμένο (-0,2% του ΑΕΠ). Η απορρόφηση θα προέλθει κατά 935 εκατ. ευρώ από την αύξηση των καθαρών εσόδων του Τακτικού Προϋπολογισμού σε σχέση με τις εκτιμήσεις για το κλείσιμο του 2014. Τα τακτικά έσοδα θα αυξηθούν κατά 1328 εκατ. ευρώ σε σχέση πάντοτε με το 2014. Συγκεκριμένα προβλέπεται αύξηση των Αμέσων Φόρων κατά 805 εκατ. ευρώ και των Έμμεσων Φόρων κατά 930 εκατ. ευρώ. Επίσης μειώνονται τα έσοδα του ΠΔΕ κατά -420 εκατ. ευρώ. Ιδιαίτερα μειώνονται τα έσοδα από το ΕΣΠΑ κατά -970 εκατ. ευρώ, ενώ προβλέπεται αύξηση των ιδίων εσόδων κατά 500 εκατ. ευρώ.
Το ύψος των Δαπανών προβλέπεται να μειωθεί κατά -1321 εκατ. ευρώ. Το κονδύλι των Μισθών και Συντάξεων παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητο παρά το ότι ενσωματώνει τις αυξήσεις στους μισθούς (περίπου 130 εκατ. ευρώ) για το 2015, Δικαστικών και Ένστολων μετά τις δικαστικές αποφάσεις. Μειώνονται τα κονδύλια που αφορούν σε Κοινωνική ασφάλιση και περίθαλψη (-459 εκατ. ευρώ) και σε Λειτουργικές Ανάγκες (-371 εκατ. ευρώ).Επίσης μειώνονται οι δαπάνες του ΠΔΕ κατά -400 εκατ. ευρώ.
Παρά τη μείωση του Φόρου Αλληλεγγύης κατά 30,0% (θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι ο Φόρος αυτός ήταν προγραμματισμένος, ως έκτακτος φόρος, να λήξει το τέλος του 2014, αλλά παρατάθηκε για να καλύψει το μέρος του δημοσιονομικού κενού) και τη μικρή μείωση του φόρου στο πετρέλαιο, οι επιβαρύνσεις στην οικονομία θα αυξηθούν όπως αναφέραμε προηγουμένως.
Το σκέλος μεγέθυνσης της οικονομίας
Το προσχέδιο προβλέπει αύξηση του ρυθμού μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας κατά 2,9% για το 2015. Η αύξηση θα προέλθει από την αύξηση της εγχώριας ζήτησης κατά 2,2 ποσοστιαίες μονάδες (αύξηση ιδιωτικής κατανάλωσης +1,6%, αύξηση επενδύσεων +11,7% και μείωση της δημόσιας κατανάλωσης 2,0%, σε σχέση με το 2014) και κατά 0,8 ποσοστιαίες μονάδες από τον εξωτερικό τομέα (αύξηση εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών 5,2% και αύξηση εισαγωγών 2,2% σε σχέση με το 2014).
Η πρώτη παρατήρηση που χρειάζεται να γίνει στο σημείο αυτό είναι ότι η εγχώρια ζήτηση είναι αυτή που «τραβάει το κάρο» με ποσοστό 76,0% του υπολογιζόμενου ρυθμού μεγέθυνσης του ΑΕΠ. Τώρα, όπως είναι γνωστό, το μέγεθος Επενδύσεις περιβάλλεται από πολλές αβεβαιότητες και εξαρτάται από πλήθος παραγόντων που δημιουργούν και τις κατάλληλες προσδοκίες. Δεν θέλω να αναφερθώ στο πλέγμα των παραγόντων που δημιουργούν ένα όχι κατάλληλο επενδυτικό κλίμα στην παρούσα πολιτική συγκυρία. Θα αναφερθώ μόνο στα υπάρχοντα τελευταία στοιχεία για το μέγεθος των επενδύσεων. Ο ακαθάριστος σχηματισμός κεφαλαίου στην ελληνική οικονομία το 2013 μειώθηκε κατά - 12,8 (ΕΛΣΤΑΤ), ενώ το Α' εξάμηνο του 2014 (ΕΛΣΤΑΤ) παρουσιάζει μείωση -8,0% Αυτό σημαίνει ότι για να παρουσιάσει την προβλεπόμενη αύξηση για το 2015, +11,7% (Προσχέδιο Προϋπολογισμού), θα πρέπει στους προσεχείς 18 μήνες να παρουσιάσει αύξηση σχεδόν +20,0%. Φαίνεται αρκετά αισιόδοξο σενάριο, που γίνεται δυσκολότερο στην επίτευξή του, λόγω της πολιτικής συγκυρίας, αλλά και της μείωσης των δαπανών του ΠΔΕ κατά 400 εκατ. ευρώ, όπως έχουμε αναφέρει προηγουμένως, αλλά και της αδυναμίας εισροής ΑΞΕ (οι καθαρές εισροές ΑΞΕ την περίοδο Ιανουάριος - Ιούλιος 2014 ανέρχονται σε 946,9 εκατ. ευρώ [ΤτΕ]). Επίσης σημαντικός αρνητικός παράγοντας είναι η τρομακτική έλλειψη ρευστότητας στην ελληνική οικονομία (αρνητικός ρυθμός χρηματοδότησης Δεκέμβριος 2013 - Ιούλιος 2014: -13,3%), κάτι που δεν φαίνεται να αλλάζει ούτε μέσα στο 2015. Μάλιστα διαπιστώνεται και ένας ακόμα αρνητικός παράγοντας: η αύξηση του περιθωρίου επιτοκίου στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα (3,97% τον Αύγουστο 2014, ΤτΕ), παρά την έλλειψη ζήτησης, αλλά συγχρόνως τη μείωση του κόστους χρήματος για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Μάλιστα, στον προϋπολογισμό, ενώ αναφέρεται ως θετική εξέλιξη η μείωση κόστους χρήματος για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα, δεν υπάρχει καμία αναφορά για την αύξηση του περιθωρίου. Αναφορικά με τη συμβολή του εξωτερικού τομέα, έχω την εντύπωση πως οι προβλέψεις είναι κοντά στην πραγματικότητα, κυρίως λόγω της αύξησης των εξαγόμενων υπηρεσιών (Τουρισμός και Μεταφορές), οι οποίες παρουσιάζουν σημαντική μεγέθυνση το πρώτο οκτάμηνο του 2014 (16.673,2 εκατ. ευρώ) κατά 22,5% έναντι του αντίστοιχου οκταμήνου του 2013 (13.601,0 εκατ. ευρώ). Πάντως το μέγεθος του εξαγωγικού τομέα είναι μικρό ως % του ΑΕΠ για να αποτελέσει την αιχμή του δόρατος της μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας και επηρεάζεται εύκολα από σειρά ευμετάβλητων παραγόντων της διεθνούς ή περιφερειακής συγκυρίας.
