Οι διαδικασίες με τις οποίες όλοι και όλες μας προσπαθούμε να συνδιαμορφώσουμε τις δομές εξουσίας που καθορίζουν τη ζωή μας αφορούν αυτό που -σε γενικές γραμμές και σίγουρα όχι όλοι με τον ίδιο τρόπο- κατανοούμε στην Ελλάδα ως «πολιτική». Από το 2008 και μέχρι σήμερα η ένταση αυτών των διαδικασιών συνεχώς επιτείνεται. Τα τελευταία χρόνια της λιτότητας και της ανθρωπιστικής κρίσης υπήρξαν ταυτόχρονα και μια περίοδος που η πολιτική ξεχύθηκε στους δρόμους και στις πλατείες. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι όσα βιώσαμε στις πλατείες, στις πρωτοβουλίες πολιτών, στις επιτροπές των γειτονιών, στους συνδικαλιστικούς μας χώρους, μας άλλαξαν και άλλαξαν και τον τόπο μας. Όλα αυτά συζητήθηκαν και αναλύθηκαν και στον βαθμό που αποτελούν μια δυναμική διαδικασία θα συζητούνται επαναπροσδιορίζοντας τα ίδια τα γεγονότα. Τι συμβαίνει όμως και «δεν σηκώνεται ο κόσμος να βγει στους δρόμους»; Τώρα που η καταστροφή του τόπου επιτείνεται, τώρα που χωρίς καμία αναστολή καταπατούνται και καταστρατηγούνται τα στοιχειώδη δικαιώματα μας ως πολίτες; Επιτρέψτε μου ορισμένες απλουστευτικές, αλλά επίκαιρες επισημάνσεις.
Οι σημερινοί κυβερνώντες του τόπου -και δεν αναφέρομαι μόνο στην κυβέρνηση- διαφέρουν ποιοτικά προς όλους τους προηγούμενους της Μεταπολίτευσης. Έχουν αποφασίσει ότι θα κυβερνήσουν ενάντια στους πολίτες και συνειδητά επιδιώκουν την εφαρμογή πρωτόγνωρων για κοινοβουλευτικές δημοκρατίες μέτρων καταστολής, ιδιοποίησης του δημόσιου πλούτου (κοινώς ξεπουλήματος) και ευτελισμού των θεσμών. Γνωρίζουν πολύ καλά ότι βασικός κανόνας για την επιτυχία τους είναι να μην κάνουν ούτε ένα βήμα πίσω στις αποφάσεις τους. Η επίδειξη πυγμής είναι πιο σημαντική από τις αποφάσεις αυτές καθαυτές. Στην πραγματικότητα κάνουν πολλά βήματα πίσω, αλλά φροντίζουν, με τη βοήθεια των ελεγχόμενων από αυτούς ΜΜΕ, να μην εμφανίζονται δημόσια ως υπαναχωρήσεις. Ας σκεφτούμε ορισμένα παραδείγματα: την υπαναχώρηση στις διακοπές ρεύματος λόγω μη πληρωμής του τέλους ΕΕΤΗΔΕ (το γνωστό «χαράτσι της ΔΕΗ»), το σταμάτημα της διαδικασίας πώλησης της ΕΥΑΘ, την πρόσφατη έναρξη επαναφοράς της υγειονομικής φροντίδας για τους ανασφάλιστους κ.λπ. Όλες αυτές βέβαια οι υποχωρήσεις προέκυψαν κατόπιν μακροχρόνιων και μαζικών λαϊκών αντιδράσεων που εξέθεσαν τους κυβερνώντες διεθνώς και τους ανησύχησαν για την περαιτέρω κλιμάκωσή τους. Γεγονός πάντως παραμένει ότι, παρά την ολοένα αυξανόμενη κινηματική τεχνογνωσία, η κοινωνία δεν εξεγείρεται σήμερα με την ίδια δυναμική και αποφασιστικότητα που υπήρχε, ας πούμε, το 2011-2012.
Η κινηματική αυτή κόπωση είναι ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο. Αναζητώντας όμως τις αιτίες του, οφείλουμε να στραφούμε στις εστίες αντίστασης που διατηρούν τη ζέση τους. Τα παραδείγματα θα μπορούσαν να είναι πολλά, αλλά ας περιοριστώ σε τρία: στις Σκουριές, στον αγώνα των καθαριστριών και στα κοινωνικά ιατρεία. Κοινό χαρακτηριστικό αυτών των περιπτώσεων είναι ότι έφεραν άμεσα ορατό αποτέλεσμα για όσους εμπλέκονται. Στις Σκουριές εκλέχθηκε δήμαρχος προερχόμενος από τους αντιδρώντες στα ορυχεία. Οι καθαρίστριες του υπουργείου Οικονομικών έχουν εκθέσει διεθνώς την κυβέρνηση και ήδη ξεκίνησαν δημόσιες διαφοροποιήσεις υψηλόβαθμων στελεχών της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ που επισημαίνουν την ανάγκη μιας «κοινά αποδεκτής λύσης». Τα κοινωνικά ιατρεία δημιούργησαν μια αφόρητη διεθνή πίεση και ταυτόχρονα υποστηρίζουν καθημερινά χιλιάδες ανασφάλιστους πολίτες. Όλα συνηγορούν στη διαπίστωση ότι μετά από χρόνια αγώνων, η συντριπτική πλειονότητα των πολιτών είναι πρόθυμη να αγωνιστεί μόνο όταν αναγνωρίζει την πιθανότητα απτού αποτελέσματος στο άμεσο μέλλον. Στον βαθμό που δεν συμβαίνει αυτό, απλά μεταθέτει την «πολιτική» στη νίκη της Αριστεράς στις προσεχείς βουλευτικές εκλογές.
Η μετάθεση όμως αυτή του πολιτικού δημιουργεί πληθώρα αρνητικών συνεπειών. Συνιστά μείζονα κίνδυνο όχι μόνο για το αδιέξοδο παρόν αλλά και το άμεσο μέλλον της επερχόμενης αριστερής κυβέρνησης. Η υπέρβαση της κινηματικής κόπωσης δεν θα είναι εύκολη. Είναι όμως σίγουρα εφικτή στον βαθμό που η κυβέρνηση της Αριστεράς παράγει γρήγορα και άμεσα απτά αποτελέσματα που θα συμβάλουν στην καλυτέρευση της καθημερινότητας. Οι μελλοντικοί υπουργοί της Αριστεράς ας έχουν κατά νου ότι οι πολίτες δεν έχουν ανάγκη από σχέδια που απαιτούν θυσίες για το καλύτερο μέλλον, αλλά μικρές νίκες στην καθημερινότητα. Νίκες που θα αποτελέσουν μεγάλες τονώσεις ηθικού, απαραίτητες για τις θυσίες που απαιτούν τα όποια μεσοπρόθεσμα σχέδια.
* Ο Γιώργος Αγγελόπουλος διδάσκει στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
