Κάθε φορά που βουλευτές ή άλλοι επώνυμοι από την Αριστερά υπερασπίζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, είναι μια καλή ευκαιρία για τους δεξιούς νεοφιλελεύθερους να επιτεθούν. Ζητάς να βγει από τη φυλακή ο Ξηρός για λόγους υγείας; Υπερασπίζεις έναν τρομοκράτη επειδή έχεις δεσμούς με την τρομοκρατία.
Δηλαδή, αν κάποιος ζητήσει να μη βασανίζονται οι ποινικοί κρατούμενοι, κατά βάθος συμπαθεί τους δολοφόνους και τους βιαστές. Αν ζητήσει να έχουν επιεική μεταχείριση οι χρήστες ναρκωτικών, ίσως έχει σχέση με το κύκλωμα εμπορίας ηρωίνης. Αν αρνείται τη θανατική ποινή, κάτι ύποπτο συμβαίνει. Αλλά ας μιλήσουμε για την ιδεολογική και πολιτική σχέση, ή μάλλον αντίθεση, της Αριστεράς με την τρομοκρατία.
Το εργατικό και λαϊκό κίνημα, καθώς και όλα τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα έχουν στην ιστορία τους βίαιες και αιματηρές συγκρούσεις. Στη συλλογική συνείδηση, αυτές οι συγκρούσεις έχουν ιστορικά δικαιωθεί ως πράξεις αντίστασης στην καταπίεση, υπεράσπισης δίκαιων λαϊκών αιτημάτων, έχοντας μεγάλη κοινωνική αποδοχή. Έτσι, οι μυθικές φιγούρες του λαϊκού αγωνιστή και προστάτη των αδυνάτων, όπως ο Ρομπέν των Δασών, έχουν παγκόσμια αναγνώριση. Γι' αυτό η βία των ναζί έχει καταγραφεί ως απεχθής βία, ενώ η βια της γαλλικής αντίστασης ως ηρωική πράξη.
Δεν μιλώ για την ελληνική αντίσταση και το ΕΑΜ, γιατί χρειάστηκαν 30 χρόνια και μια δικτατορία για να βγει από την αφάνεια όπου την είχε καταδικάσει το μετεμφυλιακό παρακράτος. Είναι λοιπόν και η βία ένα κομμάτι του παρελθόντος της Αριστεράς. Όμως η ιδεολογία, το όραμα και η ίδια η ηθική υπόσταση της Αριστεράς, για έναν κόσμο δίκαιο και ειρηνικό, με ισότητα, ελευθερία και πλήρη ανάπτυξη της ανθρώπινης προσωπικότητας, έναν κόσμο όπου ο καθένας παίρνει ανάλογα με τις ανάγκες του και προσφέρει σύμφωνα με τις δυνατότητές του, είναι αντικειμενικά σε αντίθεση με την αντίληψη και την πρακτική της βίας. Η βία λοιπόν, παρ' όλο που ενυπάρχει στην ιστορία της Αριστεράς, δεν είναι αποδεκτή από αυτήν και σε καμία περίπτωση δεν είναι στα ιδεολογικά προτάγματα που θεωρούνται αναγκαία για την επίτευξη των στόχων της.
Για την άρση αυτής της αντίφασης, και σε μια εποχή όπου πολλά κομμουνιστικά και αριστερά κόμματα ασκούσαν έντονη κριτική στο κλειστό, φοβικό και γραφειοκρατικό σύστημα της Σοβιετικής Ένωσης, δημιουργήθηκε ένα μεγάλο ιδεολογικό ρεύμα κυρίως στην ευρωπαϊκή Αριστερά, που επιλέγει τον δημοκρατικό δρόμο στον σοσιαλισμό, για έναν σοσιαλισμό με δημοκρατία και ελευθερία. Σε αυτό το ιδεολογικό ρεύμα του ευρωκομμουνισμού, βασικές προϋποθέσεις για την επίτευξη τόσο του τελικού στόχου, του σοσιαλισμού, αλλά και της πορείας προς αυτόν, είναι η δημοκρατία, η συμμετοχή και τα κινήματα. Όροι δηλαδή που σημαίνουν την αλληλεπίδραση κόμματος και πολιτώ, και όπου επιζητείται σε κάθε φάση κοινωνική συναίνεση.
Η Αριστερά, λοιπόν, και πολύ περισσότερο η ανανεωτική ριζοσπαστική Αριστερά, θέλει τη λαϊκή συμμετοχή, έχουν συνεχή και άμεση επαφή με τον λαό και την κοινωνία, επιδιώκουν τη μαζικότητα, σέβονται τις αποφάσεις των συλλογικοτήτων, και ενώ μπορεί σε συγκεκριμένες ιστορικές στιγμές να δικαιολογούν και να αποδέχονται τη βια, δεν την επιθυμούν. Η τρομοκρατία αντίθετα, και εδώ μας ενδιαφέρει η αριστερή τρομοκρατία, είναι πάντοτε μια κλειστή ομάδα που δεν συνομιλεί με τον λαό, αλλά μιλάει εν ονόματι του λαού, κατέχει την απόλυτη αλήθεια, ξέρει ποιο είναι το σωστό και, τέλος, έχει τη βία ως βασικό συστατικό τόσο της ιδεολογίας, όσο και της πρακτικής της. Δεν είναι τυχαίο πως οι πιο σκληρές και με ιδεολογικό περιεχόμενο τρομοκρατικές ομάδες έδρασαν στις χώρες που κυριάρχησε ο φασισμός και ο ναζισμός και είχε, τουλάχιστον στην αρχή, λαϊκή αποδοχή.
Οι Ερυθρές Ταξιαρχίες και η ομάδα Μπάαντερ - Μάινχοφ είναι τα παιδιά της γενιάς της ενοχής. Αλλά και στην Ελλάδα, η 17 Νοέμβρη δημιουργήθηκε μετά το τέλος μιας σκληρής δικτατορίας, που ακολούθησε μια μεταπολεμική Ελλάδα με κυριαρχία των δωσίλογων και των γερμανοτσολιάδων. Η Αριστερά με την αριστερή τρομοκρατία, επιφανειακά, έχουν ως σημείο τομής μια κοινή ιδεολογικοπολιτική αφετηρία, την εξυπηρέτηση των λαϊκών συμφερόντων. Όμως η πίστη της Αριστεράς στη δημοκρατία, τη συμμετοχή και τη συναίνεση και η ενσωματωμένη στην πολίτικη της προσπάθεια αποφυγής της βίας τη φέρνουν απέναντι στις μεθόδους και ιδεοληψίες της τρομοκρατίας που έχει την αλαζονεία του υπέρτατου άκριτη για το δίκαιο και την τιμωρία. Ένα άλλο ουσιαστικό σημείο πλήρους διαφοροποίησης είναι η ενσωματωμένη στη λογική της Αριστεράς συμμετοχή των μαζών στη λήψη αποφάσεων και την άσκηση της εξουσίας. Η μαζικότητα, η συμμετοχή, η συναίνεση και η δημοκρατία που συνεχώς προτάσσει και επιδιώκει η Αριστερά αντίκεινται στη φύση και τη δομή της τρομοκρατίας. Φυσικά εδώ θα έπρεπε να μιλήσουμε για τις σχέσεις και τις ιδεολογικές και πολιτικές συνδέσεις της Δεξιάς τρομοκρατίας με ακροδεξιά και φασιστικά κόμματα, αλλά και με "σοβαρά" κοινοβουλευτικά κόμματα της παραδοσιακής Δεξιάς, να μιλήσουμε για το παρακράτος και τις γκρίζες ζώνες μεταξύ στρατού, αστυνομίας και συνωμοτών, υποψηφίων διδακτόρων στο παρελθόν και τη Χρυσή Αυγή σήμερα. Αλλά αυτό είναι μια μεγάλη κουβέντα για μια άλλη φορά.
* Η Ρία Καλφακάκου είναι πανεπιστημιακός στο ΑΠΘ
