Το κεντρικό ζήτημα της συζήτησης για την προοπτική εξουσίας του ΣΥΡΙΖΑ είναι ο φόβος μήπως ο πολιτικός φορέας της Αριστεράς καταλήξει να γίνει νέο ΠΑΣΟΚ. Στη συνείδηση των ευαίσθητων πολιτών το ΠΑΣΟΚ κατέληξε να γίνει συνώνυμο της διαπλοκής, της διαφθοράς και του πελατειακού συστήματος. Αυτά τα χαρακτηριστικά προσδίδουν οι πολίτες στο ΠΑΣΟΚ και αυτά θέλουν να αποφύγει ο ΣΥΡΙΖΑ. Η αποφυγή της "πασοκοποίησης", όμως, δεν είναι πρόβλημα, αλλά δύναμη για τον ΣΥΡΙΖΑ και η αριστερή - ριζοσπαστική του φυσιογνωμία, με όρους 21ου αιώνα, πρέπει να διαφυλαχθεί ως κόρη οφθαλμού.
Τελευταία, στις συζητήσεις μεταξύ στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ, υφέρπει και ένας φόβος μην τυχόν γίνει ο ΣΥΡΙΖΑ, όπως το ΠΑΣΟΚ, αρχηγικό κόμμα. Αν και η συζήτηση αυτή αδικεί τον Αλέξη Τσίπρα, δεν είναι κακό που γίνεται. Ένας πραγματικός ηγέτης δεν φοβάται την αμφισβήτηση ορισμένων επιλογών του. Διανύουμε άλλωστε την περίοδο των γήινων ηγετών, αφήνοντας πίσω την περίοδο του αρχηγού - μεσσία. Μέσα από τη διαδικασία του ελέγχου και της λογοδοσίας ο ηγέτης δεν κονταίνει, γίνεται σοφότερος, ενώ ενισχύονται οι συλλογικές συνθετικές διαδικασίες. Άλλο όμως αυτή η αναζωογονητική και βαθιά δημοκρατική διαδικασία κι άλλο η περιχαράκωση, η λογική του περίκλειστου φρουρίου και τελικά η αναπαραγωγή της κομματικής γραφειοκρατίας. Φοβάμαι ότι ορισμένες φορές η επίκληση της δημοκρατικής λειτουργίας εξαντλείται στο επίπεδο του εαυτού μας και δεν φτάνει μέχρι τη βάση και τους πολίτες, (σ.σ.: Εκείνη η αρχή της εναλλαγής σε κρίσιμες θέσεις τι απέγινε; Ξεχάστηκε;).
Αν δεν θέλουμε να εθελοτυφλούμε, πλευρές αυτών των προβλημάτων μπορούν να αποφευχθούν μόνο αν υπάρχει σταθερή και διαρκής επαγρύπνηση, δημοσιότητα και λογοδοσία της ηγεσίας. Τίποτα δεν σε αποτρέπει από το να γίνεις κακέκτυπο εκτός από τη συνολική εγρήγορση της βάσης και των πολιτικών στελεχών. Ορισμένες φορές, μάλιστα, δεν αρκούν ούτε αυτά. Η ανάλυση του Μίχελς για την "ολιγαρχική τάση" στο εσωτερικό των κομμάτων είναι χρήσιμη επειδή αναδεικνύει ένα δομικό πρόβλημα των πολιτικών δυνάμεων. Άλλο όμως η ανάγκη για διαρκή επαγρύπνηση κι άλλο η υποταγή σε ένα υποτίθεται συλλογικό "εμείς" κάθε ιδιαίτερης προσωπικής συμβολής στην ανάπτυξη του ΣΥΡΙΖΑ. Κακέκτυπα του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού δεν είναι χρήσιμα σήμερα. Ιστορικοί αναχρονισμοί δεν αντιμετωπίζουν σύγχρονα προβλήματα.
Ο φόβος ορισμένων για την πατριωτική διάσταση στην πολιτική δεν αφορά αυτή καθ' αυτή την επίκληση της εθνικής διάστασης των προβλημάτων όσο τη στρέβλωσή της ή την εθνικιστική της εξαλλαγή, που επικαλείται τον πατριωτισμό για να περιορίσει τα δικαιώματα μειονοτήτων και τελικά τα δικαιώματα και των ίδιων των πολιτών. (σ.σ.: Παρ' ότι Ρεπουμπλικανός, ο Λίνκολν έλεγε: Με την ελευθερία στους σκλάβους διασφαλίζουμε την ελευθερία των ελεύθερων). Αλλά και η ταξική διάσταση στην πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ, αναγκαία και επιβεβλημένη, δεν μπορεί να περιορίζει, να καταπνίγει, την εθνική διάσταση των προβλημάτων, όπου και όταν αυτή είναι υπαρκτή και ιστορικά δρώσα, όπως για παράδειγμα στο Αιγαίο, τη Θράκη και την Κύπρο, υπό την προϋπόθεση βεβαίως ότι η πατριωτική διάσταση δεν οδηγεί σε εθνική περιχαράκωση, σε κυνήγι εξοπλισμών και σε στρατιωτικοποίηση της πολιτικής ζωής με πρόσχημα την επίκληση ενός εθνικού κινδύνου.
Αρκετοί επικαλούνται τα κινήματα υποστηρίζοντας ότι έτσι ενισχύεται η ταξικότητα των επιλογών του ΣΥΡΙΖΑ. Έτσι όμως ευτελίζονται οι έννοιες και των κινημάτων βάσης, τα οποία πολλές φορές είναι σε αμείωτη ένταση με τα κόμματα, αλλά και η ίδια ταξική πάλη, που εκλαμβάνεται ως ευαγγέλιο, αν και η υπερβολή της οδήγησε στην παρέκκλιση του οικονομισμού. Ορισμένα από τα κινήματα βάσης είναι διαταξικά. Το κίνημα στη Στουτγάρδη, που εναντιώθηκε στην ιστορία με τα τρένα, δεν ήταν διαταξικό; Δεν συμμετείχαν μέλη του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος; Διαταξικό δεν είναι το κίνημα στις Σκουριές; Διαταξικό δεν πρέπει να είναι το κίνημα για την προστασία των παραλιών; Μην ξανακάνουμε μια συζήτηση που έγινε πριν από 30-40 χρόνια.
Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει κάνει σημαντικά βήματα τα τελευταία χρόνια και έγινε σημείο αναφοράς για τους προοδευτικούς πολίτες στην Ευρώπη, αν και δεν έχει απαντήσει ακόμη πειστικά στα πιο δύσκολα ερωτήματα. Οι πολίτες, όπως θα έλεγε ο διορατικός Γκράμσι, χρειάζονται μια γνήσια εναλλακτική πρόταση και τη χρειάζονται τη σωστή στιγμή, διαφορετικά η παλιά ηγεμονία επαναβεβαιώνεται.
Τι σημαίνουν όλα αυτά; Σημαίνουν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να ανοιχτεί στην κοινωνία, να ανασυνθέσει τα επιμέρους αιτήματα σε μια γνήσια εναλλακτική προοπτική εξουσίας, να συγκροτήσει έναν νέο συνασπισμό εξουσίας κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων με καθαρό όσο και ρεαλιστικό προοδευτικό πρόσημο. Να γίνει δηλαδή ο συλλογικός διανοούμενος που χρειάζονται η χώρα και η Ευρώπη. Η συζήτηση, αν και βασανιστική ορισμένες φορές, είναι πλούτος, όχι πρόβλημα, αρκεί να απαντάει στα δύσκολα ερωτήματα...
