H υπόθεση της διαμάχης Αρμενίας - Αζερμπαϊτζάν για το Ναγκόρνο Καραμπάχ είναι μία από χαρακτηριστικές περιπτώσεις που δείχνουν πόσο σύνθετη είναι η γεωπολιτική σκακιέρα και πόσο περίπλοκες οι νέες συμμαχίες ισχύος.
Η Αρμενία, μια χώρα δυτικότροπη λόγω κουλτούρας και θρησκείας, στράφηκε στη Δύση για να βρει στήριξη στη διαμάχη της με το μουσουλμανικό Αζερμπαϊτζάν. Παρά τις επανειλημμένες απόπειρες, δεν βρήκε πρόθυμους συμμάχους, αν και είχε κοινές αντιλήψεις και εμφανώς πιο συγγενικούς δημοκρατικούς θεσμούς με τις δυτικές χώρες. Αντιθέτως, το Αζερμπαϊτζάν, μετά την αρχική πρόσδεσή του στη Μόσχα, θεωρήθηκε στρατηγικός εταίρος της Δύσης, παρά το καθεστώς Αλίεφ, που μόνο για τη δημοκρατική του αντίληψη δεν φημίζεται.
Τι συνέβη στην πραγματικότητα; Το Αζερμπαϊτζάν θεωρήθηκε στρατηγικός εταίρος της Δύσης από τη στιγμή που πετρελαϊκοί κολοσσοί, αμερικανοβρετανικών συμφερόντων, έβαλαν πόδι στα πλούσια κοιτάσματα της Κασπίας και αποφάσισαν ότι δι' αυτών μπορεί να σταματήσει η αυξανόμενη ενεργειακή επιρροή της ρωσικής "αρκούδας" στις ευρωπαϊκές χώρες. Αν προσπαθούσε να προσεγγίσει κανείς αυτή τη διαμάχη είτε με ταξικούς όρους είτε με όρους διεθνούς δικαίου και αμοιβαία επωφελών σχέσεων, πιθανότατα θα κατέληγε "χρήσιμος ηλίθιος".
Η Αρμενία, που δεν ήθελε να ακούει για στρατηγικές σχέσεις με τη Ρωσία, ίσως και για να προκαλέσει το ενδιαφέρον του Ομπάμα, αναζήτησε στη Μόσχα εναλλακτικές λύσεις για την επιβίωσή της, ενώ το Αζερμπαϊτζάν "δυτικοποιείται", εξελίσσεται, δηλαδή, σε πυλώνα της Δύσης στην προσπάθειά της για διασφάλιση της ενεργειακής της αυτονομίας από τη Μόσχα.
Όλα αυτά σημαίνουν ότι βρίσκεται σε εξέλιξη σύγκρουση ισχύος μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, επεισόδια της οποίας βλέπουμε όλο και πιο έντονα τελευταία, ιδιαίτερα στην Ουκρανία. Ταυτόχρονα βρίσκεται σε εξέλιξη και η ανακατανομή της επιρροής στην ευρύτερη περιοχή, καθώς οι ενεργειακοί δρόμοι, μέσω των οποίων μεταφέρεται ή πρόκειται να μεταφερθεί το φυσικό αέριο στις ευρωπαϊκές χώρες, πρέπει να είναι ασφαλείς.
Και το ερώτημα είναι: μπορεί μία χώρα όπως η Ελλάδα να αγνοήσει, και μέχρι ποιου βαθμού, τους σχεδιασμούς αυτούς χωρίς να πληγεί το γεωπολιτικό της βάρος; Δύσκολη απάντηση όταν πρόκειται για ισορροπίες ισχύος, αλλά καλύτερα να συζητάμε τα δύσκολα παρά να εθελοτυφλούμε νομίζοντας ότι όλα είναι υπόθεση εφαρμογής των αρχών του διεθνούς δικαίου και πως οι εξελίξεις, όπως η κυβερνητική αλλαγή, είναι μόνο υπόθεση των εσωτερικών συσχετισμών.
