Πριν από λίγα χρόνια, στην αρχή της οικονομικής κρίσης (διηγείται ο Γκουίντο Βιάλε στο Manifesto), γνωστός αριστερός οικονομολόγος και columnist μεγάλης εφημερίδας υποστήριξε σε τηλεοπτική εκπομπή ότι έπρεπε η Ιταλία να μπει άμεσα σε ρυθμούς ανάπτυξης. "Αλήθεια, πιστεύεις ότι αυτό μπορεί να γίνει σύντομα;" τον ρώτησε ο Βιάλε. Για να πάρει την κοφτή απάντηση: "Ούτε σε δέκα χρόνια".
Το περιστατικό μού θύμισε ανάλογο με πρωταγωνιστή δικό μας οικονομολόγο -αρθρογράφο επίσης μεγάλης ελληνικής εφημερίδας- της ημετέρας Αριστεράς της ευθύνης. Υποστήριζε και αυτός σε άρθρο του (την ίδια περίπου εποχή) ότι η ανάπτυξη ήταν θέμα μηνών, αρκεί η κυβέρνηση να προχωρούσε άμεσα στην εκποίηση των δημόσιων επιχειρήσεων. Ένα χρόνο μετά βρεθήκαμε σε πολιτικο-δημοσιογραφική παρέα και τον ρώτησα αν εξακολουθεί να το πιστεύει, δεδομένου ότι και τα έσοδα ήταν, όπως αποδείχτηκε, μηδαμινά και το χρέος μεγάλωνε. "Έκανα λάθος", μου απάντησε. Από τότε συνεχίζει να γράφει άρθρα επί άρθρων υποστηρίζοντας και ότι η ανάπτυξη βρίσκεται προ των πυλών και ότι πρέπει να πουλήσουμε όλα τα ασημικά του κράτους.
Αυτά τα δύο επεισόδια με έχουν πείσει ότι οι λεγόμενοι mainstream οικονομολόγοι δεν πιστεύουν σε αυτά που υποστηρίζουν δημοσίως. Γνωρίζουν, ή υποψιάζονται, ότι με τις συνταγές τους τα πράγματα θα πηγαίνουν όλο και χειρότερα. Και το ερώτημα είναι: γιατί το κάνουν;
Πιστεύω ότι, όσοι τουλάχιστον δεν υπηρετούν συγκεκριμένα οικονομικο-κομματικά συμφέροντα, είναι δέσμιοι του δογματισμού της κυρίαρχης τα τελευταία 40 χρόνια οικονομικής επιστήμης. Της μοναδικής σκέψης που έχει καταργήσει τις διακρίσεις Αριστερά - Δεξιά και έχει αναχθεί σε θρησκεία. Αδυνατούν να σκεφτούν χωρίς τους νόμους μιας φανταστικής "αγοράς", γύρω από την οποία περιστρέφεται ο κόσμος. Μια "αγορά" στην οποία (γράφει ο Βιάλε) θεσμοί, πολιτική, πολιτισμός, περιβάλλον, η ίδια η ύπαρξη δισεκατομμυρίων ανθρώπων οφείλουν να υποταχθούν.
Υπάρχουν αρκετά ιστορικά προηγούμενα μιας παρόμοιας εννοιολογικής προσέγγισης, ιδεολογίας, όπως έλεγε ο Μαρξ. Σ' εμένα θυμίζει τη σύγκρουση γεωκεντρικών και ηλιοκεντρικών. Και τότε οι ιεροεξεταστές που ανάγκασαν τον Γαλιλαίο να "ανακαλέσει" δεν πίστευαν ότι η Γη ήταν το κέντρο του Σύμπαντος. Υπερασπίζονταν το αμετάβλητο της καθεστηκυίας τάξης πραγμάτων της εποχής. Γι' αυτό και αρνήθηκαν να δουν με το τηλεσκόπιο τους δύο δορυφόρους του Δία, που έθεταν σε αμφισβήτηση την "κανονικότητα" της ουράνιας σφαίρας και κατ' επέκταση την "κανονικότητα" της κοινωνικής ιεραρχίας.
Η κοινωνία όμως, όπως και η Γη, κινείται. Η Αριστερά στην Ελλάδα και στην Ευρώπη βρίσκεται και πάλι στο προσκήνιο. Οι προτάσεις της για έναν κόσμο εκ διαμέτρου αντίθετο από εκείνον της πτολεμαϊκής αντίληψης της αγοράς είναι οι μόνες σήμερα που μπορούν να μας σώσουν από την πυρά της Ιεράς Εξέτασης του νεοφιλελευθερισμού.
