Με σημαντικές καθυστερήσεις στις καταβολές των ενισχύσεων ζουν και φέτος αγρότες και κτηνοτρόφοι, οι οφειλές στους οποίους ανέρχονται σε σχεδόν 1 δισ. από την προηγούμενη χρονιά, ενώ ακόμη βρίσκεται σε εξέλιξη η μετάβαση στην ΑΑΔΕ των αρμοδιοτήτων του ελέγχου και των πληρωμών μετά την... εξαφάνιση του ΟΠΕΚΕΠΕ και το σκάνδαλο της διασπάθισης ενωσιακού χρήματος μέσω κυκλωμάτων και γαλάζιων ημετέρων που δεν έχει τελειώσει.
Αφήνοντας κατά την πάγια πρακτική της Ν.Δ., το σκάνδαλο, τις δικογραφίες και τους εμπλεκόμενους, εκτός συζήτησης και την κυβέρνηση εκτός ευθυνών, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Μ. Σχοινάς, αναφέρθηκε χθες στη διαφάνεια και στην ακεραιότητα των πληρωμών που θα διασφαλιστούν μετά την κατάργηση του Οργανισμού και τη μεταφορά της αρμοδιότητας των ελέγχων και των πληρωμών στην ΑΑΔΕ. Ο ίδιος μίλησε γενικά για ριζική επίλυση αυτού του διαχρονικού, συστηματικού προβλήματος στις αγροτικές πληρωμές που εξέθετε τη χώρα για να καταλήξει «θα τα καταφέρουμε», με το γνωστό αφήγημα της κάθαρσης χωρίς καμία ευθύνη στις εδώ και επτά χρόνια κυβερνήσεις της Ν.Δ. Δεν έλειψαν και οι λεονταρισμοί κατόπιν εορτής, τύπου «για τους επιτήδειους το πάρτι τελείωσε», ή «όχι στους επιτήδειους και τα διάφορα κυκλώματα που λυμαίνονταν τις κοινοτικές επιδοτήσεις και εκμεταλλεύονταν τις τρύπες ενός παλιού, σαθρού συστήματος που ζημίωνε τον έντιμο, νοικοκύρη παραγωγό»...
Όπως και ο προκάτοχός του τόνισε τη δυσκολία της αλλαγής εν κινήσει, που πέρυσι άφησε επί μήνες απλήρωτους τους παραγωγούς ωθώντας τους στα όρια της επιβίωσης, λέγοντας «αλλάζουμε για να μπορούμε να πληρώνουμε» και αναφέρθηκε σε «ιστορική προσπάθεια» για το αυτονόητο, τις δίκαιες πληρωμές στους πραγματικούς παραγωγούς αντί ημετέρων και κυκλωμάτων που εξέθρεψε η διακυβέρνηση Ν.Δ. από το 2019.
Χρωστούμενα άνω του 1 δισ.
Σε αυτό το πλαίσιο και με τη γνωστή λογική της κυβέρνησης που τσουβαλιάζει νούμερα από βασικές ενισχύσεις και διάφορες δράσεις ή προγράμματα με οφειλές παρελθόντων ετών, για να εμφανίσει εντυπωσιακούς αριθμούς, χθες ο υπουργός και ο διοικητής της ΑΑΔΕ, Γ. Πιτσιλής, παρουσίασαν χρονοδιάγραμμα αγροτικών πληρωμών για να καταλήξουν σε μια «σούμα» ύψους 2,231 δισ. ευρώ, τα οποία θα καταβληθούν στους αγρότες εντός του 2026.
Αξίζει να σημειωθεί ότι από το συνολικό αυτό ποσό, κονδύλια άνω του 1 δισ. αφορούν οφειλές πληρωμών από πέρυσι αλλά και προηγούμενα έτη.
Είναι χαρακτηριστικό ότι οι βασικές πληρωμές για το 2026 θα γίνουν όπως πέρυσι, δηλαδή το τελευταίο δίμηνο του έτους, καθώς η προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης θα καταβληθεί αργότερα, αντί του Οκτωβρίου, τον Νοέμβριο και η εξόφληση τον Δεκέμβριο για 600.000 μοναδικούς δικαιούχους του 2026. Μέχρι και τον Οκτώβριο οι πληρωμές αφορούν εκκρεμότητες όχι μόνο από το 2025, αλλά και από το 2024 και παλαιότερα έτη. Μάλιστα τον Νοέμβριο θα γίνουν και πληρωμές από εκκρεμότητες των ετών 2020-2021, τον Σεπτέμβριο από εκκρεμότητες στη βασική ενίσχυση του 2019 (2 εκατ. ευρώ) κ.ά.
Φυσικά η κατανομή που παρουσιάστηκε δεν γίνεται με βάση την εξόφληση «παλαιών» και την καταβολή νέων πληρωμών, αλλά ανά μήνα, τρίμηνα και εξάμηνα... Ο δε υπουργός Μ. Σχοινάς αναφέρθηκε στα συνολικά νούμερα, ως απάντηση «σε όσους προσπαθούν να χτίσουν το αφήγημα πως αυτή η μετάβαση σημαίνει ότι σταματούν οι πληρωμές», διαβεβαιώνοντας ότι θα συνεχιστούν, μιλώντας πάντως για «στενότητα» που αφορά το να βρούμε το σύστημα που θα επιτρέπει να φτάσουν οι πόροι στους πραγματικούς δικαιούχους. Όμως ζητούμενο παραμένει ότι υπάρχουν τεράστιες καθυστερήσεις, αλλά και «κακές» πληρωμές σε πολλές περιπτώσεις, προκαλώντας συνθήκες ασφυξίας όχι μόνο στους ίδιους τους δικαιούχους αγρότες αλλά και στις αγορές γύρω από τον πρωτογενή τομέα (π.χ. εμπόριο αγροεφοδίων κ.τ.λ.).
Όσο για τα χρήματα που ζητήθηκαν φέτος τον Απρίλιο να επιστρέψουν οι αγρότες από ενισχύσεις του 2024, ο κ. Πιτσιλής σημείωσε μόνο ότι πρόκειται για συνήθη διαδικασία και υπάρχει η δυνατότητα ένστασης που εξετάζεται και στη συνέχεια -εφόσον δεν υπάρχουν ευρήματα- συμψηφίζονται με τις επόμενες ενισχύσεις.
Αργά και φέτος οι αιτήσεις ενισχύσεων
Με καθυστέρηση θα ανοίξουν και οι φετινές δηλώσεις ΟΣΔΕ (για τις πληρωμές της βασικής εισοδηματικής ενίσχυσης) και συγκεκριμένα έως τα μέσα Ιουνίου. Θυμίζουμε ότι πέρυσι τέλη Μαΐου -επίσης καθυστερημένα- είχε ξεκινήσει η διαδικασία και στις 30 Ιουλίου 2025 ανακοινώθηκε παράταση έως το τέλος Αυγούστου 2025.
Σε σχέση με τον ρόλο των ΚΥΔ (Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων) που ούτε «αθώα» αποδεικνύονται στο σύνολό τους και συχνά χρεώνουν αδρά τους αγρότες, στις νέες αιτήσεις ενιαίας ενίσχυσης, ο κ. Πιτσιλής ανέφερε ότι στόχος είναι η αίτηση να γίνει όσο το δυνατό πιο απλή, διαδικασία που θα πάρει 2 με 3 χρόνια. Προς το παρόν, συνέχισε, προσπαθούμε να φέρουμε όσο το δυνατό περισσότερα δεδομένα με διαλειτουργικότητα, ενώ για εμάς δεν είναι τόσο σημαντικό εάν θα μπορεί να κάνει τη δήλωση μόνος ο αγρότης ή με βοήθεια, αλλά να προσφέρουμε τη δυνατότητα σε κάθε επιλογή, και αυτό που δεν θέλουμε είναι οι προνομιακές σχέσεις με τα συστήματα αλλά να υπάρχει διαφάνεια. Σημείωσε ότι το θέμα είναι τι ρόλο έχει ο καθένας στο σύστημα και τι ευθύνη έχει όταν ενεργεί για λογαριασμό άλλου και συζητάμε με το υπουργείο πώς θα περάσουμε στην επόμενη ημέρα με κανόνες που υπάρχουν και σε άλλους επαγγελματίες, όπως η δέουσα επιμέλεια στους λογιστές, στους δικηγόρους κ.τ.λ.
Παράλληλα, η πρώτη φάση του ΜΙΔΑ (Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων) που επηρεάζει τις αγροτικές ενισχύσεις αναμένεται την πρώτη εβδομάδα του Ιουνίου, με πρώτο βήμα να συνδέσει το ΑΤΑΚ του ακινήτου με την κτηματολογική εγγραφή, δηλαδή με τον ΚΑΕΚ και δεύτερο βήμα να καταγραφεί η χρήση των ακινήτων (μίσθωση ή ιδιοχρησιμοποίηση αγροτικής γης ως απαραίτητη πληροφορία για το ΟΣΔΕ).
Εντός του έτους θα τεθεί σε ισχύ και ένα κωδικολόγιο (taxonomy - myDATA 2.0) σε μια σειρά προϊόντων που θα αποτελεί δομημένη πληροφορία για τα τιμολόγια και θα πηγαίνει απευθείας στην ΑΑΔΕ, ξεκινώντας από γάλα, κρέας, μέλι, λάδι και πατάτες με τριπλή στόχευση: τον εντοπισμό φοροδιαφυγής, την πληρωμή των πραγματικών παραγωγών και την αντιμετώπιση των ελληνοποιήσεων.
Σε σχέση με το monitoring, τη δορυφορική καταγραφή, ο κ. Πιτσιλής αναφέρθηκε και στους στόχους για την ανάπτυξη καινούργιων, ψηφιακών εργαλείων ΑΙ (ΤΝ) τα οποία θα επιτρέψουν διαλογή εικόνων ώστε να γίνεται αντίστοιχη διαχείριση.
Εξάλλου, ως προς τη μετάβαση του προσωπικού του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ και ιδίως τη μη αποκατάσταση της κ. Τυχεροπούλου, αλλά και την παραμονή και ενσωμάτωση στελεχών που εμφανίζονται στη σχετική δικογραφία (στους γνωστούς διαλόγους), ο κ. Πιτσιλής επισήμανε «εμείς είμαστε δημόσια Αρχή, οπότε εφαρμόζουμε κανόνες, πλαίσιο και διαδικασία, το νόμο και δεν είναι στη διακριτική μας ευχέρεια εάν θα κάνουμε κάτι, ακολουθούμε τα βήματα που πρέπει». Εμείς, πρόσθεσε, δεν τους ξέρουμε αυτούς και δεν έχουμε γνώση της δικογραφίας και λειτουργούμε και με το τεκμήριο της αθωότητας και με τις διαδικασίες, ενώ αυτή τη στιγμή υπάρχει ποινική έρευνα σε εξέλιξη που είναι πιο σημαντική από πειθαρχικές διαδικασίες, κι όταν ολοκληρωθεί θα προβούμε στις αναγκαίες ενέργειες.
Ψίχουλα για τα υψηλά κόστη λόγω πολέμου
Σε ό,τι αφορά τη στήριξη στα λιπάσματα, λόγω εκτίναξης των τιμών από τις πιέσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή, με επιδότηση που ανέρχεται μόλις στο 15% της αξίας των τιμολογίων ετοιμάζεται κοινή υπουργική απόφαση, ενώ η σχετική πλατφόρμα θα ανοίξει έως τέλος Μαΐου. Οι πληρωμές θα γίνουν σε τρεις δόσεις: 1η μέσα Ιουνίου (για τιμολόγια 3-4/2026), 2η μέσα Ιουλίου (για τιμολόγια 5-6/2026), 3η μέσα Σεπτεμβρίου (για τιμολόγια 7-8/2026).
Ερωτηθείς γενικότερα για την ενίσχυση των αγροτών, λόγω πολέμου, ο Μ. Σχοινάς παρέπεμψε στην Ε.Ε., λέγοντας ότι στο τελευταίο Συμβούλιο Υπουργών συμφωνήθηκε ότι τα δύο μεγάλα ζητήματα στο αγροτικό κόστος είναι τα λιπάσματα και το πετρέλαιο και η Κομισιόν βρίσκεται σε μια διαδικασία ανάλυσης της κατάστασης για να καταλάβει εάν βρισκόμαστε μπροστά σε ένα συστημικό σοκ, τύπου covid, ή σε ένα παροδικό σοκ και αντιμετωπίσιμο και η ευρωπαϊκή στήριξη θα εξαρτηθεί από αυτή την ανάλυση. Σε κάθε περίπτωση έδειξε για το αγροτικό πετρέλαιο τις γενικότερες κυβερνητικές αποφάσεις για το diesel, ενώ για τα λιπάσματα ανέφερε ότι είναι μέσα στον σχεδιασμό, αλλά περιμένουμε να δούμε πώς αυτό θα ενταχθεί σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο στήριξης, που θα είναι και πολύ πιο γενναιόδωρο...
Αναφορικά με την ενίσχυση στη μηδική (τριφύλλι/ζωοτροφή), μέσω de minimis, την υπόσχεση μηνών από τα αγροτικά μπλόκα, βρίσκεται σε τελικό στάδιο η έκδοση απόφασης για να ανοίξει τελικά η πλατφόρμα έως το τέλος Μαΐου, ενώ οι πληρωμές θα γίνουν το τρίτο δεκαήμερο του Ιουνίου.
Σε αναζήτηση πραγματικών κοπαδιών
Ο υπουργός ανακοίνωσε ότι σήμερα θα κατατεθεί τροπολογία σχετικά με το νέο πλαίσιο για την ιχνηλασιμότητα των αιγοπροβάτων, τους λεγόμενους στομαχικούς «βώλους» μέσα στα ζώα για την καταγραφή και τον εντοπισμό του πραγματικού αριθμού των κοπαδιών με βάση τον οποίο καταβάλλονται οι ενωσιακές ενισχύσεις. Πρόκειται για ζήτημα που βρέθηκε στην καρδιά του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ και αποτελεί δέσμευση της χώρας μας προς την Κομισιόν στο σχετικό action plan που έχει εγκριθεί για την πιστοποίηση του νέου οργανισμού πληρωμών. Αν και δεν κατέστη απολύτως σαφές, όπως φαίνεται η επιλεξιμότητα για τις ενισχύσεις δεν θα βασίζεται στο νέο σύστημα ιχνηλασιμότητας στις φετινές δηλώσεις, καθώς θα υπάρξει μια πιλοτική φάση και στη συνέχεια θα γίνει καθολική εφαρμογή.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε ο υπουργός, επιλέξιμα θα είναι τα αιγοπρόβατα άνω των 6 μηνών στα οποία θα τοποθετείται ο βώλος με τον μοναδικό κωδικό ταυτοποίησης, θα πραγματοποιείται καταχώριση στη νέα ψηφιακή βάση δεδομένων, συστήνεται μια ψηφιακή βάση ιχνηλασιμότητας στη Διεύθυνση Προστασίας Ζώων, Φαρμάκων και Κτηνιατρικών Εφαρμογών του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, που θα λειτουργεί ως ανεξάρτητη ψηφιακή βάση για σκοπούς επιλεξιμότητας και ελέγχου με διαλειτουργικότητα με τα πληροφοριακά συστήματα της ΑΑΔΕ και του ΟΣΔΕ.
Η έναρξη λειτουργίας και οι τεχνικές προδιαγραφές καθώς και η σταδιακή λειτουργία του εργαλείου ανά γεωγραφική ζώνη ή κατηγορία εκμεταλλεύσεων και άλλες διαδικασίες και όροι θα καθοριστούν με σχετική υπουργική απόφαση. Τον έλεγχο αυτή της διαδικασίας, που θα γίνεται από κτηνιάτρους, θα έχουν οι κατά τόπους Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας και η ΑΑΔΕ.
Το κόστος κυμαίνεται από 2 έως 2,5 ευρώ/βώλο και θα επιβαρύνει τους κτηνοτρόφους, αν και η κάλυψη αυτής της δαπάνης θα μπορούσε να γίνει ζήτημα κρατικών ενισχύσεων, κατά τον κ. Πιτσιλή.
