Έντονο παραμένει το πρόβλημα στελέχωσης στον τουριστικό κλάδο της Κεντρικής Μακεδονίας, με επιχειρήσεις να δηλώνουν αδυναμία κάλυψης βασικών θέσεων εργασίας, ακόμη και εν μέσω αυξημένης ζήτησης — μια εικόνα που, όπως προκύπτει, φαίνεται να συνδέεται άμεσα με τις συνθήκες που επικρατούν στον κλάδο.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα «Επιχειρηματικού Κλίματος στα Τουριστικά Καταλύματα (μέλη Σ.Ε.Τ.Κ.Ε.)», που πραγματοποίησε το ΙΝΣΕΤΕ με τη συμμετοχή 702 επιχειρήσεων ενοικιαζόμενων δωματίων από όλη τη χώρα, η έλλειψη προσωπικού αναδεικνύεται ως το σημαντικότερο πρόβλημα για τις επιχειρήσεις του κλάδου.
Ειδικότερα, για το 94% των επιχειρήσεων στην Κεντρική Μακεδονία η έλλειψη εργαζομένων αποτελεί το υπ’ αριθμόν ένα ζήτημα, όταν ο πανελλαδικός μέσος όρος διαμορφώνεται στο 52%, γεγονός που κατατάσσει την περιοχή στην πρώτη θέση μεταξύ των περιφερειών. Το πρόβλημα καταγράφεται μάλιστα ως πιο έντονο ακόμη και από την υψηλή φορολογία —την οποία επισημαίνουν 7 στις 10 επιχειρήσεις— και το αυξημένο λειτουργικό κόστος, που αφορά 6 στις 10. Ακολουθούν ο ανταγωνισμός από online πλατφόρμες (4 στις 10) και η χαμηλή ζήτηση (2 στις 10).
Το φαινόμενο αποκτά ιδιαίτερο βάρος αν συνυπολογιστεί ότι εκδηλώνεται σε μια περιφέρεια που συγκαταλέγεται στις περιοχές με τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας στη χώρα, δημιουργώντας μια εμφανή αντίφαση στην αγορά εργασίας: θέσεις υπάρχουν, αλλά δεν καλύπτονται. Ωστόσο, η εξήγηση που δίνουν με τις παρεμβάσεις τους διαχρονικά οι ίδιοι οι εργαζόμενοι και τα σωματεία του κλάδου μετατοπίζει τη συζήτηση από την «έλλειψη διαθέσιμου ανθρώπινου δυναμικού» στις συνθήκες εργασίας που επικρατούν στον τουρισμό.
Η εξήγηση πίσω από τα στοιχεία
Συνδικαλιστικοί φορείς στους κλάδους του τουρισμού και του επισιτισμού, μέσα από παρεμβάσεις και ανακοινώσεις τους, έχει επανειλημμένα αναδείξει την έντονη εντατικοποίηση της εργασίας, ιδιαίτερα σε περιόδους αιχμής. Εργαζόμενοι-ες καλούνται να ανταποκριθούν σε αυξημένο φόρτο με περιορισμένο προσωπικό, με αποτέλεσμα εξαντλητικά ωράρια και υψηλή σωματική καταπόνηση.
Παράλληλα, καταγράφονται αναφορές για εργασία πέραν του προβλεπόμενου ωραρίου χωρίς αντίστοιχη αμοιβή, καθώς και για δυσκολίες στην κατοχύρωση βασικών εργασιακών δικαιωμάτων. Η εποχικότητα του κλάδου ενισχύει την αβεβαιότητα, καθώς μεγάλος αριθμός εργαζομένων βρίσκεται αντιμέτωπος με περιόδους ανεργίας κάθε χρόνο, χωρίς σταθερή προοπτική απασχόλησης. Στο ίδιο πλαίσιο, σωματεία-συνδικάτα έχουν επισημάνει πολλαπλώς ότι η εντατικοποίηση και η πίεση στους χώρους εργασίας έχουν άμεσες επιπτώσεις και στην υγεία των εργαζομένων, θέτοντας ζητήματα ασφάλειας και βιωσιμότητας της εργασίας στον κλάδο.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η αδυναμία προσέλκυσης προσωπικού δεν εμφανίζεται ως ανεξήγητο φαινόμενο, αλλά ως αποτέλεσμα ενός μοντέλου εργασίας που για πολλούς εργαζόμενους δεν θεωρείται πλέον βιώσιμο. Όπως υποστηρίζουν εργαζόμενοι, η βελτίωση των όρων εργασίας –μέσα από συλλογικές συμβάσεις, σταθερά ωράρια και ουσιαστικές αυξήσεις– αποτελεί βασική προϋπόθεση για να καταστεί ο τουρισμός και ο επισιτισμός ελκυστικός ως επαγγελματική επιλογή. Άρα το ζήτημα της έλλειψης προσωπικού φαίνεται να συνδέεται λιγότερο με την απουσία εργαζομένων και περισσότερο με τους όρους υπό τους οποίους καλούνται οι εργαζόμενοι-ες να εργαστούν.
