Παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης να υποβαθμίσει έως και να εξαφανίσει βασικά ευρήματα του Οργανισμού της Ε.Ε. για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER), που παρέπεμπαν σε διερεύνηση της αγοράς ή κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και των συμπεριφορών των παικτών που υποβάλουν προσφορές, με αφορμή τις ακραίες τιμές του περσινού καλοκαιριού στην Ελλάδα, η Επιτροπή Ανταγωνισμού προχώρησε χθες σε αιφνιδιαστικούς ελέγχους στην παραγωγή και χονδρική προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ και η Ρυθμιστική Αρχή εκκίνησε αυτεπάγγελτη έρευνα για παραβάσεις του Κανονισμού REMIT, που αφορά επίσης στη διαφάνεια και ακεραιότητα της χονδρικής αγοράς ενέργειας.
Θυμίζουμε ότι τον Νοέμβριο σε μελέτη περίπτωσης του ACER, που περιλαμβάνεται στην έκθεσή του για την πρόοδο της χονδρικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στην Ε.Ε., εξετάζονται τα πολυάριθμα περιστατικά ιδιαίτερα υψηλών τιμών στην αγορά επόμενης ημέρας που έφτασε μέχρι και κοντά στα 1.000 ευρώ/μεγαβατώρα, ειδικά τις βραδινές ώρες και συγκεκριμένα στην ελληνική αγορά που αγγίζουν προφανώς τους μεγάλους καθετοποιημένους παίκτες.
Έχοντας εντοπίσει τα παραπάνω, κατέληγε στις εξής συστάσεις:
-Περαιτέρω ανάλυση από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές και τις αρχές ανταγωνισμού σχετικά με το εάν η ισχύς στην αγορά χρησιμοποιήθηκε για χειραγώγησή της ή για κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης (π.χ. με τη μορφή παρακράτησης δυναμικότητας).
-Περαιτέρω ενίσχυση προσβάσιμων, υψηλής ποιότητας, δημόσια διαθέσιμων δεδομένων για την αύξηση της διαφάνειας της αγοράς και εξέταση και άλλων μέτρων που έχει προτείνει ο ACER σε σχετικές μελέτες του.
Ωστόσο ο υφυπουργός ΠΕΝ, Ν. Τσάφος πριν λίγες μέρες απαντώντας σε σχετική ερώτηση του βουλευτή ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., Μ. Ζαμπάρα, επιχείρησε να αποδυναμώσει βασικά σημεία της έκθεσης λέγοντας ότι αφορούσε μόνο 93 ημέρες, ότι ο ACER διάλεξε την Ελλάδα γιατί διαθέτει καλά δεδομένα, συνέκρινε τις τιμές με άλλες γείτονες χώρες (που ήταν ακριβότερες), ανέφερε ότι χρειάζονται περισσότερες ευρωπαϊκές λύσεις κ.λπ.
Μάλιστα ο ίδιος σημείωσε ότι ο ACER μας είπε «ότι αν είχαμε καλύτερο διασυνοριακό εμπόριο οι τιμές θα περιορίζονταν, ότι έχει καλά δεδομένα η Ελλάδα, ότι τέτοιες συνθήκες αξίζει να τις εξετάζουν οι ρυθμιστές για το αν υπάρχει χειραγώγηση. Δεν είπε ότι υπάρχει χειραγώγηση στην ελληνική αγορά». Μιλώντας δε γενικότερα για την ανταγωνιστικότητα, ο υφυπουργός ανέφερε ότι το 2019 είχαμε την ακριβότερη χονδρική στην Ευρώπη και τώρα έχουμε τη 10η ακριβότερη (σ.σ. κάνοντας άλμα στον χρόνο και όλα τα ενδιάμεσα έτη...) για να καταλήξει «πώς υπάρχει λοιπόν καρτέλ τώρα και όχι τότε επί ΣΥΡΙΖΑ;»...
Αιφνίδιος έλεγχος
Πάντως, χθες η Επιτροπή Ανταγωνισμού πραγματοποίησε αιφνίδιο επιτόπιο έλεγχο στις εγκαταστάσεις επιχειρήσεων δραστηριοποιούμενων στην παραγωγή και χονδρική προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας στο πλαίσιο σχετικής αυτεπάγγελτης έρευνάς της.
Η Επιτροπή διερευνά ενδεχόμενες οριζόντιες συμφωνίες/εναρμονισμένες πρακτικές μεταξύ των ελεγχόμενων επιχειρήσεων με αντικείμενο την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού κατά παράβαση των άρθρων 1 ν. 3959/2011 περί «Προστασίας του Ελεύθερου Ανταγωνισμού» και 101 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), ιδίως μέσω του άμεσου ή έμμεσου καθορισμού τιμών και άλλων όρων συναλλαγής ή/και μέσω του περιορισμού ή του ελέγχου της παραγωγής/διάθεσης.
Επίσης διερευνά και ενδεχόμενη καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσης επιχείρησης, κατά παράβαση των άρθρων 2 ν. 3959/2011 και 102 ΣΛΕΕ, ιδίως μέσω της επιβολής μη δίκαιων τιμών ή άλλων όρων συναλλαγής ή/και μέσω του περιορισμού της παραγωγής/διάθεσης ηλεκτρικής ενέργειας.
Σημειώνεται ότι η διεξαγωγή ελέγχων γίνεται σε επιχειρήσεις από τις οποίες μπορεί να συλλεχθούν στοιχεία για αντι-ανταγωνιστικές πρακτικές στην ερευνώμενη αγορά και δεν προδικάζει ότι οι επιχειρήσεις έχουν εμπλακεί σε αντι-ανταγωνιστική συμπεριφορά ούτε προδικάζει το αποτέλεσμα της έρευνας.
Η αυτεπάγγελτη έρευνα της Επιτροπής διενεργείται με τη συνδρομή της ΡΑΑΕΥ, στο πλαίσιο συντονισμένης προσπάθειας των δύο Ανεξάρτητων Αρχών για τη διερεύνηση παραβάσεων στο πλαίσιο των διακριτών αρμοδιοτήτων τους.
Όπως αναφέρει η Επιτροπή Ανταγωνισμού είναι επιφορτισμένη με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού βάσει του ν. 3959/2011 και των άρθρων 101/102 ΣΛΕΕ και διευκρινίζει:
-Τα άρθρα 1 του ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ απαγορεύουν συμπράξεις μεταξύ επιχειρήσεων (συμφωνίες, αποφάσεις ενώσεων ή εναρμονισμένες πρακτικές) που έχουν ως αντικείμενο ή αποτέλεσμα τον περιορισμό του ανταγωνισμού.
-Το άρθρο 1Α του ν. 3959/2011 απαγορεύει μονομερείς πρακτικές που συνιστούν πρόσκληση σε απαγορευμένη σύμπραξη και ανακοίνωση μελλοντικών προθέσεων τιμολόγησης προϊόντων και υπηρεσιών προς ανταγωνιστές.
-Τα άρθρα 2 του ν. 3959/2011 και 102 ΣΛΕΕ απαγορεύουν την καταχρηστική συμπεριφορά επιχειρήσεων με δεσπόζουσα θέση στην αγορά.
Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, σημειώνει, θα παρεμβαίνει κατά άμεση προτεραιότητα όπου κρίνεται απαραίτητο και θα εξετάζει κάθε σχετική περίπτωση που θα υποπέσει στην αντίληψή της, με την υποβολή καταγγελίας, αίτησης επιείκειας ή ανώνυμων σχετικών πληροφοριών μέσω του ασφαλούς ψηφιακού περιβάλλοντος (whistleblowing) ή άλλως, και θα επιβάλλει αυστηρότατες διοικητικές κυρώσεις στις επιχειρήσεις που τυχόν μετέρχονται αντι-ανταγωνιστικών πρακτικών βάσει της κείμενης νομοθεσίας.
Παράλληλα αναφέρεται στο πλαίσιο της ανώνυμης πληροφόρησης (whistleblowing) και στο πρόγραμμα επιείκειας της Επιτροπής επισημαίνοντας ότι η ένταξη σε αυτό έχει σημαντικά πλεονεκτήματα για τις επιχειρήσεις, ενώσεις επιχειρήσεων και τα φυσικά πρόσωπα που έχουν εμπλακεί σε τέτοιου είδους συμφωνίες, καθώς με αυτή επιτυγχάνεται:
-Ολική ή μερική απαλλαγή από τα διοικητικά πρόστιμα ή μείωση αυτών.
-Εξάλειψη του αξιόποινου ή μειωμένη ποινή για τα υπαίτια φυσικά πρόσωπα.
-Πλήρης απαλλαγή της επιχείρησης από κάθε είδους διοικητικές κυρώσεις.
-Μη αποκλεισμό των επιχειρήσεων από τους δημόσιους διαγωνισμούς ή τις συμβάσεις παραχώρησης.
Σημειώνεται ότι η διαπίστωση συμμετοχής επιχείρησης ή ένωσης επιχειρήσεων σε συμφωνίες καρτελικής φύσεως, δηλαδή σε μυστικές συμφωνίες μεταξύ ανταγωνιστών, οι οποίες έχουν ως αντικείμενο τον καθορισμό τιμών ή ποσοτήτων, κατανομή πελατών ή μεριδίων αγοράς, ή βάσει των οποίων λαμβάνει χώρα νόθευση διαγωνισμών, μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικά πρόστιμα από την Ε.Α., σε ποινικές κυρώσεις των υπεύθυνων φυσικών προσώπων και σε αποκλεισμό των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων από δημόσιους διαγωνισμούς και συμβάσεις παραχωρήσεων για τρία έτη από την έκδοση της απόφασης.
Η έρευνα της Ρυθμιστικής Αρχής
Συγχρόνως και ΡΑΑΕΥ, έχει εκκινήσει αυτεπάγγελτη έρευνα για παραβάσεις του Κανονισμού REMIT, σχετικά με την ακεραιότητα και τη διαφάνεια στην χονδρική αγορά ενέργειας από επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην εν λόγω αγορά.
Σημειώνεται ότι ο Κανονισμός REMIT (Regulation on Wholesale Energy Market Integrity and Transparency) στοχεύει στην ακεραιότητα και διαφάνεια της χονδρικής αγοράς ενέργειας (ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου), απαγορεύοντας τις καταχρηστικές πρακτικές, με στόχο την προστασία των καταναλωτών και τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς. Στο πλαίσιο του Κανονισμού, ο Ρυθμιστής της αγοράς ενέργειας διερευνά φαινόμενα χειραγώγησης ή απόπειρας χειραγώγησης της αγοράς (Market Manipulation), εκμετάλλευσης εμπιστευτικών πληροφοριών (insider trading), και μη δημοσιοποίησης συγκεκριμένων πληροφοριών, με στόχο τον επηρεασμό των τιμών.
Παράλληλα, η ΡΑΑΕΥ συνέδραμε την Επιτροπή Ανταγωνισμού, σε αιφνίδιο επιτόπιο έλεγχο που διενεργήθηκε χθες σε εγκαταστάσεις επιχειρήσεων δραστηριοποιούμενων στην αγορά ενέργειας, στο πλαίσιο συντονισμένης προσπάθειας των δύο Ανεξάρτητων Αρχών για τη διερεύνηση παραβάσεων υπό το πρίσμα των διακριτών αρμοδιοτήτων τους. Η έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού αφορά σε ενδεχόμενες οριζόντιες ή/και κάθετες συμφωνίες/εναρμονισμένες πρακτικές ή/και αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων με αντικείμενο ή αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού, καθώς και σε ενδεχόμενη καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσης, κατά παράβαση των άρθρων 1 και 2 ν. 3959/2011 περί «Προστασίας του Ελεύθερου Ανταγωνισμού» και 101 και 102 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) αντιστοίχως.
