Το 1988 ο Wang Huning, τότε καθηγητής του Πανεπιστημίου Fudan και ένας από τους κορυφαίους τεχνοκράτες στην Κίνα, επισκέφθηκε τις Ηνωμένες Πολιτείες μετά από πρόσκληση μεγάλων αμερικανικών πανεπιστημίων. Ήταν η περίοδος που η πτέρυγα του πραγματιστή Ντενγκ Χσιάο Πινγκ («άσπρες γάτες, μαύρες γάτες, αρκεί να τρώνε τα ποντίκια») είχε επικρατήσει της λεγόμενης «αριστερής πτέρυγας», υπό τη χήρα του Μάο Τσιανγκ Τσιννγκ, στην ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας (ΚΚΚ). Μια εξέλιξη ιδιαίτερα καθοριστική για το μέλλον της αχανούς χώρας και του συστήματος.
Μετά το χάος της Πολιτιστικής Επανάστασης, το ΑΕΠ της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας ήταν μόλις 6% του αντίστοιχου αμερικανικού. Κατά τη διάρκεια των έξι μηνών που παρέμεινε στις Ηνωμένες Πολιτείες ο Wang θαύμασε την Gateway Arch στο Σεντ Λούις, τις πιστωτικές κάρτες, τους υπολογιστές, το διαστημικό λεωφορείο Discovery και τα ερευνητικά πανεπιστήμια, όπως το MIT. «Αν θέλουμε να υπερκεράσουμε τους Αμερικανούς», έγραψε αργότερα, «ένα πράγμα πρέπει να γίνει: να τους ξεπεράσουμε στην επιστήμη και στην τεχνολογία». Σήμερα ο Wang Huning είναι μέλος του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΚ και θεωρείται ο τέταρτος ισχυρότερος άνθρωπος στη χώρα. Στις δικές του εισηγήσεις οφείλεται αυτό που έντρομοι διαπίστωσαν οι δύο τελευταίοι Αμερικανοί Πρόεδροι, δηλαδή ο Τζο Μπάιντεν και ο Ντόναλντ Τραμπ. Μόνο που επέλεξαν διαφορετικές τακτικές αντιμετώπισής του. Και οι δύο τακτικές μάλλον αποδείχτηκαν αποτυχημένες.
Ο «νέος κόσμος» και η ήττα Τραμπ
Οσα διαδραματίστηκαν κατά την πρόσφατη συνάντηση του Αμερικανού Προέδρου με τον Κινέζο ομόλογό του προκάλεσαν πλήθος αναλύσεων, αντιδράσεων και σχολίων. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν να κάνουν ανακωχή ως προς τον εμπορικό πόλεμο. Η κατάσταση, δηλαδή, παραμένει ως είχε πριν από την εκλογή Τραμπ και σε ορισμένες περιπτώσεις γίνεται καλύτερη για την Κίνα. Οι «τρελοί» δασμοί και οι λοιπές απειλές του Τραμπ αποδείχτηκαν πομφόλυγες. Οι Financial Times (FT) έγραψαν στο πρωτοσέλιδό τους ότι οι ΗΠΑ αναγνώρισαν πλέον την Κίνα ως ισότιμο «παίκτη». Είναι πλέον μια υπερδύναμη. Μόνο από τα αναδημοσιευόμενα διαγράμματα στους FT προκύπτει ότι η παραγωγή ενέργειας είναι συντριπτικά υψηλότερη στην Κίνα από ό,τι αθροιστικά σε ΗΠΑ και Ευρώπη. Ξεπερνά ετησίως τις 8.000 τεραβατώρες (!) έναντι 2.000 των ΗΠΑ. Και τέτοιου επιπέδου κατανάλωση ενέργειας, στην οποία σύντομα θα προστεθεί αυτή του υπερσιβηρικού αγωγού αερίου από τη Ρωσία, σημαίνει μια τρομακτικού μεγέθους οικονομική ανάπτυξη.
Χαρακτηριστική είναι, επίσης, η εκτόξευση της Κίνας στον τομέα της καινοτομίας, καθώς βάσει των διεθνών στοιχείων προηγείται με τεράστια απόσταση στην παρουσίαση και στην κατοχύρωση νέων τεχνολογιών αιχμής ως προς τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και όλες τις δυτικές χώρες. Αποκτώντας σχεδόν μονοπωλιακές θέσεις παγκοσμίως (χαρακτηριστικά παραδείγματα, οι σπάνιες γαίες και οι πρώτες ύλες των φαρμάκων), η Κίνα έχει καταγράψει μέσα σε 30 χρόνια μια ξέφρενη πορεία στην καινοτομία και στις τεχνολογίες αιχμής (βλ. και σχετικό διάγραμμα). Σύμφωνα με το Βloomberg, «η Κίνα κατασκευάζει περίπου το 80% των φωτοβολταϊκών πάνελ παγκοσμίως, προμηθεύει γύρω στο 60% των ανεμογεννητριών του πλανήτη, το 70% των ηλεκτρικών οχημάτων και το 75% των μπαταριών, όλα σε χαμηλότερο κόστος από ό,τι στη Δύση». Κατασκευάζει, επίσης, σχεδόν το 100% των smartphones όλων των εταιρειών και των λευκών συσκευών, smart TV κ.λπ. Βεβαίως, είναι σχεδόν μονοπωλιακή η θέση της και στην παραγωγή σπάνιων γαιών, αλλά και σε πρώτες ύλες που σχετίζονται με την παραγωγή φαρμάκων.
Ο πραγματιστής Τραμπ, η τεχνολογία και το χρέος
Το ότι εδώ και χρόνια η Κίνα είναι το «παγκόσμιο εργοστάσιο» είναι γνωστό. Αυτό, όμως, που προκαλεί «ανατριχίλα» στις ΗΠΑ και στη Δύση είναι ότι υπερέχει πλέον στην Τεχνητή Νοημοσύνη, στις ρομποτικές εφαρμογές και κυρίως στο ότι κατασκευάζει πλέον οπλικά συστήματα που ανταγωνίζονται τα αμερικανικά (π.χ., κατασκευή αεροπλάνων τύπου Stealth). Στον πρόσφατο ολιγοήμερο πόλεμο Ινδίας-Πακιστάν έγινε γνωστό ότι τα γαλλικά Rafale της Ινδίας καταρρίφθηκαν σε σημαντικό αριθμό από τα κινεζικής κατασκευής μαχητικά αεροσκάφη του Πακιστάν. Όπως, όμως, έχουμε ξαναγράψει στην ΑΥΓΗ της Κυριακής, μεγάλο βραχνά για την αμερικανική πολιτική αποτελεί το υπέρογκο χρέος το οποίο ξεπερνά τα 30 τρισ. δολάρια και για την εξυπηρέτησή του απαιτούνται περισσότερα από 1,3 τρισ. δολάρια ετησίως. Η διακηρυγμένη πρόταση της Κίνας αλλά και άλλων μελών των BRICS να προχωρήσουν στην έκδοση κοινού νομίσματος συνιστά σχεδόν υπαρξιακό πρόβλημα για το δολάριο και τη χρησιμοποίησή του ως αποθεματικού νομίσματος, καθώς η πιθανή έκδοση του προαναφερθέντος κοινού νομίσματος θα προκαλούσε κατάρρευση των ισοτιμιών του, κάτι που θα σήμαινε τεράστια κρίση για την αμερικανική οικονομία. Παλαιότερα δημοσιεύματα στα οποία έχουμε αναφερθεί υποστηρίζουν ότι προκειμένου να μην γίνει κάτι τέτοιο, ο Τραμπ θα παραχωρούσε μέχρι και το δικαίωμα στην Κίνα να επανακτήσει την κυριότητα στην Ταϊβάν, κάτι που για την κυβέρνηση Μπάιντεν ήταν casus belli.
Ολα δείχνουν ότι τα πράγματα πλέον είναι ιδιαίτερα πολύπλοκα στη διεθνή σκακιέρα και μια νέα υπερδύναμη όπως η Κίνα έχει αναδυθεί. Και μάλιστα με δυναμική περαιτέρω ανάπτυξης και ισχυροποίησης.
Η Ευρώπη και τα παιχνίδια πολέμου
Οι τρομερές αποκαλύψεις του Stern ότι ο Χριστιανοδημοκράτης καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς είναι πίσω από το «θέατρο με τα ρωσικά drones» έχει προκαλέσει σεισμό στη Γηραιά Ήπειρο. Επικαλούμενο πηγή της εταιρείας United Unmanned Systems (UUS), το γερμανικό περιοδικό αποκάλυψε ότι ο Μερτς κατασκεύασε σκόπιμα σενάρια περί ρωσικών απειλών προκειμένου να προωθήσει τεράστια εξοπλιστικά συμβόλαια, υποστηρίζοντας εγχώριους κατασκευαστές drones, όπως η UUS. «Δεν πρόκειται για την εθνική ασφάλεια· πρόκειται για την εξασφάλιση κερδών για μια επιλεγμένη ελίτ».
Ο Τραμπ κλείνει δουλειές με τους Κινέζους, ενώ στην Ευρώπη εξοπλίζονται κατά των Ρώσων που έχουν σύμφωνο αμυντικής συνεργασίας με την Κίνα. Έλλειψη διορατικότητας ή «big business, big fees»;
Το ελληνικό «πρατήριο» αερίου
«Σήμερα γράφουμε ένα νέο κεφάλαιο στην ενεργειακή ιστορία της Ελλάδας. Η ExxonMobil, ο αμερικανικός ενεργειακός κολοσσός, επεκτείνει τη δραστηριότητά της στην πατρίδα μας» ανέφερε σε μήνυμά του ο Κ. Μητσοτάκης για τη συμφωνία που υπογράφηκε μεταξύ των ExxonMobil, Energean και HelleniQ Energy (πρώην ΕΛ.ΠΕ.) για τη συμμετοχή της ExxonMobil στην παραχώρηση του Block 2 στο Ιόνιο Πέλαγος. Η επιλογή της παρούσας κυβέρνησης είναι δεδομένη και μετά την υποχώρηση έναντι της τουρκικής πίεσης: «Θέτει εαυτόν μακράν του εχθρού» στο Ιόνιο. Με βάση τη συμφωνία, τα ποσοστά της κοινοπραξίας διαμορφώνονται ως εξής: ExxonMobil 60%, Energean Hellas 30% και HelleniQ Upstream Δυτική Κέρκυρα 10%. Πρόκειται, βεβαίως, για κάτι που θα αποδώσει οικονομικά (αν…) τουλάχιστον μετά από μία δεκαετία. Μέχρι στιγμής το μόνο που έχει λειτουργήσει και αυτό προς όφελος κυρίως των αμερικανικών εταιρειών ενέργειας είναι η δημιουργία των σταθμών LNG, που ουσιαστικά αποτελούν την πύλη εισόδου του πανάκριβου αμερικανικού προϊόντος στην ευρωπαϊκή αγορά. Κάτι βεβαίως που έχει αποφέρει και σημαντικά κέρδη και στους Έλληνες εφοπλιστές, οι οποίοι φρόντισαν εγκαίρως να «χτίσουν» αρκετά πλοία μεταφοράς του αμερικανικού αερίου στη Ρεβυθούσα ή στον τερματικό σταθμό της Αλεξανδρούπολης.
