«Ράλι» το οποίο φτάνει το 35% κατά μέσο όρο στα ενοίκια σπιτιών έχουν σημειώσει οι τιμές των ακινήτων κατά την τελευταία 4ετία, κάτι το οποίο δείχνει τη μεγάλη επιβάρυνση που έχουν υποστεί τα νοικοκυριά. Μάλιστα, η άνοδος συνεχίζεται καθότι, όπως δείχνουν τα πλέον πρόσφατα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας, οι τιμές πώλησης των κατοικιών σε όλη τη χώρα αυξήθηκαν +5,5% το διάστημα Ιανουαρίου-Μαρτίου 2023, ενώ το αντίστοιχο περσινό είχαν αυξηθεί κατά 7,5%.
Είναι χαρακτηριστικό ότι σε 42 από τις 50 περιοχές πανελλαδικά για τις οποίες δημοσιεύονται δεδομένα στην ιστοσελίδα spitogatos σημειώθηκε αύξηση των ενοικίων το πρώτο τρίμηνο του 2023 συγκριτικά με την ίδια εποχή το 2021. Σε 10 από αυτές η αύξηση ξεπερνά το 10%. Στο Κιλκίς, στην Κόρινθο, στη Μεσσηνία και στα Χανιά η αύξηση των ενοικίων στις αγγελίες της spitogatos ξεπερνά το 15%. Από αυτές τις 4 περιοχές μόνο στο Κιλκίς το νοίκι πέφτει κάτω από τα 5 ευρώ ανά τ.μ. Ακόμη και στις λαϊκές γειτονιές του Πειραιά, όπως το Κερατσίνι, τα Καμίνια, η Δραπετσώνα κ.λπ., ή σε αντίστοιχες της Αθήνας (Βοτανικός, Σεπόλια) για να στεγαστεί μια τετραμελής οικογένεια χωρίς ιδιόκτητη κατοικία θα πρέπει να πληρώσει πολύ υψηλό ενοίκιο. Κι αυτό γιατί το μέσο ζητούμενο ενοίκιο για ένα διαμέρισμα 90 τ.μ. αγγίζει τα 630 με 650 ευρώ.
Στο πλαίσιο αυτό, σχετική έρευνα της διαΝΕΟσις σημειώνει ότι η Ελλάδα διαθέτει πλέον το υψηλότερο κόστος στέγασης σε σχέση με τα εισοδήματα. Σύμφωνα με τη Eurostat, τα ελληνικά νοικοκυριά που δεν ιδιοκατοικούν, τα οποία υπολογίζεται ότι αντιστοιχούν στο 27%, πληρώνουν για στέγαση το μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματός τους μεταξύ των χωρών της Ε.Ε., περίπου 37%.
Το πρόβλημα για τα φτωχά νοικοκυριά
Το πρόβλημα είναι ακόμα πιο έντονο για τα πιο φτωχά νοικοκυριά. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, το φτωχότερο 20% των ελληνικών νοικοκυριών πληρώνει 43% (διάμεση τιμή) του εισοδήματός του στο ενοίκιο.
Παράλληλα, βασικό παράγοντα για την εξέλιξη των τιμών αποτελεί η αύξηση των στεγαστικών επιτοκίων καθώς, σύμφωνα με τους αναλυτές, το μέσο στεγαστικό επιτόκιο θα αγγίξει το 6% εντός του 2023, σε μια εποχή κατά την οποία το κόστος διαβίωσης συνεχώς αυξάνεται, το ίδιο και το κόστος ενέργειας.
Σε σχετική μελέτη της η ίδια η ΕΚΤ αναφέρει ότι η αύξηση των επιτοκίων κατά 1% επιφέρει πτώση των τιμών των ακινήτων κατά 9% σε διάστημα δύο ετών και μείωση των επενδύσεων στην κτηματαγορά κατά 15%, σύμφωνα με την E-Real Estates.
Τι κάνουν στην Ευρώπη που δεν κάνει η κυβέρνηση
Την ίδια στιγμή, στην Ευρώπη οι κοινωνικές κατοικίες συνεχίζουν να αναπτύσσονται, ενώ στην Ελλάδα η κυβέρνηση της Ν.Δ. θέσπισε ένα πρόγραμμα στεγαστικών δανείων με χαμηλότερα επιτόκια που αφορά μόλις 3.500 ανθρώπους 25-39 ετών, όταν οι πραγματικές ανάγκες αφορούν εκατοντάδες χιλιάδες.
Επί παραδείγματι, στην Αυστρία 1 στις 5 κατοικίες είναι ενοικιαζόμενη κοινωνική κατοικία. Μάλιστα, το 80% των νοικοκυριών της Αυστρίας δικαιούνται πρόσβαση σε ενοικιαζόμενες κοινωνικές κατοικίες. Την ίδια στιγμή το 14% του συνόλου των κατοικιών στη Γαλλία είναι ενοικιαζόμενες κοινωνικές κατοικίες, οι οποίες φθάνουν τα 5 εκατομμύρια. Ακόμη, στην Ισπανία 20.000 ενεργειακά αποδοτικές κοινωνικές κατοικίες θα ανακαινιστούν και θα διατεθούν, χρηματοδοτημένες από το Ταμείο Ανάκαμψης. Πρόκειται για ακίνητα της Sareb (βλέπε σελίδα 63, άρθρο των F.T.), της κρατικής τράπεζας («bad bank») στην οποία κατέληξαν χιλιάδες ακίνητα που εκπλειστηριάστηκαν την προηγούμενη δεκαετία. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ζήτημα της στέγασης είναι σημαντικό όχι μόνο για τις πρωτογενείς συνέπειές του, αλλά και επειδή συνδέεται στενά με τις ανισότητες και με το δημογραφικό πρόβλημα.
