«Σε αναμμένα κάρβουνα» κάθονται εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες οι οποίοι διατηρούν ακίνητα σε περιοχές επίφοβες για αύξηση των αντικειμενικών αξιών. Παρότι η ελληνική οικονομία έχει βυθιστεί σε μια ύφεση που βαθαίνει και με ορατό το ενδεχόμενο να φτάσει σε διψήφιο ποσοστό στο τέλος του έτους, αλλά και σε συνδυασμό με το δίδυμο φαινόμενο αποπληθωρισμού - αρνητικού πληθωρισμού που υπάρχει κινδυνος να συμπαρασύρει στην πτώση και τις τιμές γραφείων, κατοικιών, καταστημάτων και αποθηκευτικών χώρων, η κυβέρνηση σκοπεύει να αυξήσει τις αντικειμενικές αξίες σε αρκετές περιοχές της χώρας, της πρωτεύουσας συμπεριλαμβανομένης, ωσάν να βρισκόμαστε σε συνθήκες ανάπτυξης, ανοδικού τιμαρίθμου και αύξησης εισοδημάτων.
Εντάσσονται 3.500 περιοχές
Με βάση τις ίδιες πληροφορίες, έχουν ήδη συνταχθεί εισηγήσεις για αύξηση σε κάποια νησιά της χώρας, αλλά και για ένταξη αρκετών άλλων νησιωτικών περιοχών, κυρίως τουριστικών, όπως λ.χ. σε Μύκονο, Σαντορίνη, Κέρκυρα κ.λπ., για πρώτη φορά στο σύστημα των αντικειμενικών αξιών. Συνολικά αναμένεται να ενταχθούν 3.500 περιοχές, με τις 2.940 να έχουν ήδη καταγραφεί από το τέλος το χειμώνα, προτού οι επιτροπές διακόψουν τη δραστηριότητά τους λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού. Όπως αναφέρουν πληροφορίες, τα ταμεία του κράτους θα αφαιρέσουν μόνο μέσω του ΕΝΦΙΑ το 2021, στις περιοχές όπου θα ισχύουν για πρώτη φορά αντικειμενικές αξίες, τουλάχιστον επιπλέον 500 εκατ. ευρώ.
Εάν αυτές οι εισηγήσεις υιοθετηθούν, τότε θα πρόκειται για μια εξαιρετικά δυσμενή για τις περιοχές αυτές απόφαση, δεδομένου ότι η απώλεια 15 δισ. ευρώ τζίρου μόνο σε εστίαση, καταλύματα και μεταφορές κατά το οκτάμηνο Ιανουαρίου - Οκτωβρίου, εξαιτίας της απότομης πτώσης της τουριστικής κίνησης ελέω κορωνοϊού, έχει «γονατίσει» τη νησιωτική οικονομία, διπλασιάζοντας ή και τριπλασιάζοντας, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, την ανεργία σε νησιά Αιγαίου και Κρήτη και βαθαίνοντας την ύφεση. Και τούτο διότι όχι μόνο το Δημόσιο θα απαιτεί επιπλέον φόρους από τις υπό φτωχοποίηση περιοχές αλλά και θα απαιτεί φόρους και επί αυξημένων αντικειμενικών αξιών, όταν αναπόδραστα η ύφεση θα οδηγήσει σε μείωση των αγοραίων τιμών, όπως συνέβη άλλωστε και την περίοδο της οικονομικής κρίσης και των Μνημονίων.
Οι «παγίδες»
Πληροφορίες θέλουν τις ομάδες εργασίας για τις νέες αντικειμενικές αξίες να έχουν κινητοποιηθεί έντονα τις τελευταίες ημέρες και τη διαδικασία να «τρέχει» στο πλαίσιο των οδηγιών που έχουν δεχθεί οι εκτιμητές να παραδώσουν τις εισηγήσεις τους έως αύριο -εκτός αν στο μεταξύ αποφασιστεί κάποια παράταση- προκειμένου στη συνέχεια να παραδοθούν στην Δευτεροβάθμια Επιτροπή. Η τελευταία αναμένεται να απαλείψει τις τυχόν ακραίες διαφοροποιήσεις των προτάσεων, ενώ στη συνέχεια θα επιδιωχθεί η προσαρμογή των νέων αντικειμενικών αξιών στον μηχανισμό του ΕΝΦΙΑ, δεδομένου ότι ο φόρος του 2021 θα υπολογιστεί με τις νέες τιμές ζώνης. Σε κάθε περίπτωση πάντως, είναι η ΑΑΔΕ εκείνη που θα έχει τον βαρύνοντα λόγο πάνω στις τελικές εισηγήσεις για τις νέες αντικειμενικές αξίες ώστε να προχωρήσει σε τροποποίηση συντελεστών και κλιμακίων του ΕΝΦΙΑ, αναλόγως του δημοσιονομικού οφέλους που θα ζητηθεί από την κυβέρνηση.
Θεωρείται πάντως βέβαιο ότι, παρά την όποια μεσοσταθμική μείωση αποφασιστεί, περί το 8% με 10%, σύμφωνα με τις πληροφορίες, και μόνο η υπαγωγή περίπου 3.500 περιοχών στο αντικειμενικό σύστημα θα προκαλέσει όφελος στα ταμεία του κράτους. «Παγίδες» άλλωστε πάντοτε υπάρχουν, όπως συνέβη, λόγου χάριν, με τα εκκαθαριστικά με τον πρόσθετο ΕΝΦΙΑ για τα ακίνητά τους, που εκλήθησαν να πληρώσουν, και μάλιστα αναδρομικά από το 2015, χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων οι οποίοι υπέβαλαν τις δηλώσεις για τη διόρθωση των τετραγωνικών μέτρων στην ηλεκτρονική πλατφόρμα της ΚΕΔΕ ή στους δήμους.
Η αποκάλυψη των «ξεχασμένων» επιφανειών στους δήμους «φούσκωσε» τον τελικό λογαριασμό του ΕΝΦΙΑ. Πολλοί φορολογούμενοι οι οποίοι έχουν τακτοποιήσει κλειστούς ημιυπαίθριους χώρους ή έχουν νομιμοποιήσει μια αυθαίρετη κατασκευή σπεύδοντας να τα δηλώσουν στους δήμους για να αποφύγουν αναδρομικές χρεώσεις και πρόστιμα διαπίστωσαν ότι δεν είχαν δηλώσει τις επιφάνειες αυτές ούτε στο έντυπο Ε9. Μάλιστα υπάρχουν και περιπτώσεις τακτοποιημένων επιφανειών οι οποίες, ενώ έχουν δηλωθεί στον οικείο δήμο, δεν είχαν αποτυπωθεί στο Ε9. Η «διόρθωση» αυτή επέφερε αυτομάτως αυξημένα ποσά στα εκκαθαριστικά του ΕΝΦΙΑ.
Έτοιμες το καλοκαίρι του 2021
Οι νέες τιμές που θα καθορίσει το υπουργείο Οικονομικών αναμένεται να είναι έτοιμες στις αρχές του καλοκαιριού του 2021. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα ισχύσουν για τον υπολογισμό του ΕΝΦΙΑ του επόμενου έτους και από την 1η Ιανουαρίου 2022 θα ενεργοποιηθούν για τις μεταβιβάσεις των ακινήτων όπως είναι οι αγοραπωλησίες, οι γονικές παροχές και οι δωρεές.
Οι επαΐοντες περί την αγορά ακινήτων αναμένουν τις μεγαλύτερες αυξήσεις στις περιοχές που σήμερα βρίσκονται μεν εντός σχεδίου αλλά εκτός αντικειμενικού συστήματος αξιών, ενώ ο νέος χάρτης αναμένεται να δείξει και μειώσεις σε πολλές περιοχές όπου οι τιμές των ακινήτων ξεφούσκωσαν λόγω της κρίσης της πανδημίας.
Αλλαγή μεθοδολογίας στην αναπροσαρμογή των τιμών
Η πρόσφατη αναπροσαρμογή των τιμών ζώνης σε 14 περιοχές της χώρας, κατά βάση σε Φιλοθέη, Ψυχικό, Εκάλη, Πλάκα, Δελφούς και Τήνο, μετά τις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, αναμένεται να αποτελέσει έναν επιπλέον γνώμονα του καθορισμού των αντικειμενικών αξιών. Τόσο η πρόσφατη απόφαση όσο και προηγούμενες σχετικές αποφάσεις του ΣτΕ έστειλαν ένα μήνυμα στους κυβερνώντες: ότι πρέπει κάποτε να δοθεί ένα τέλος στην προχειρότητα και την έλλειψη υπευθυνότητας με την οποία καθορίζουν οι αρμόδιες υπηρεσίες τις αντικειμενικές αξίες. Αυτό, τουλάχιστον έτσι λέγεται για πολλοστή φορά, θα πρέπει να αλλάξει. Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίον επικρατεί η σκέψη να ακολουθηθεί στην όλη διαδικασία αναπροσαρμογής των τιμών ζώνης σε όλη τη χώρα μια αυστηρή μεθοδολογία με τριπλό «φίλτρο» από επιτροπές. Και τούτο, προκειμένου να αποφευχθεί στο μέλλον η δικαίωση εκ μέρους του ΣτΕ των σχετικών προσφυγών εξαιτίας του εντοπισμού ελλιπών στοιχείων και της ανεπαρκούς αιτιολόγησης αυξήσεων που έλαβαν χώρα στο παρελθόν.
Βέβαια, εάν η κυβερνητική επιδίωξη είναι να υπολογιστεί πρώτα πόσα χρήματα θα πρέπει να συγκεντρώσουν τα ταμεία του Δημοσίου από τον αναπροσαρμοσμένο λόγω αυξομειώσεων των αντικειμενικών αξιών ΕΝΦΙΑ και κατόπιν να διαμορφωθούν οι νέες τιμές ζώνης, τότε η «ορθολογική» χάραξη του νέου χάρτη στην φορολογία ακινήτων ουδόλως εγγυάται την αποφυγή νέων προσφυγών εκ μέρους δημοτών και την επακόλουθη δικαίωσή τους από το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Με βάση τους σχεδιασμούς, αυτή η πρακτική θα γίνει με την ενσωμάτωση περίπου 3.500 περιοχών στο σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού -κυρίως νησιωτικές ζώνες- καθώς στο υπουργείο Οικονομικών προσδοκούν καταρχάς πρόσθετα έσοδα 500 εκατ. ευρώ. Με βάση αυτά θα καλυφθούν οι όποιες μειώσεις του ΕΝΦΙΑ και θα χρηματοδοτηθεί η δεύτερη φάση μείωσης του ΕΝΦΙΑ. Έτσι, η ομάδα η οποία έχει επιφορτιστεί με το έργο αυτό έχει ήδη συγκεντρώσει δεδομένα από το Κτηματολόγιο, από τους δήμους, από μεσιτικά γραφεία, από λογιστές, από συμβολαιογράφους, απ’ όλες τις διαθέσιμες πηγές, τα οποία αφορούν συνολικά 2.940 από τις 3.500 ζώνες που προτίθεται να εντάξει το υπουργείο Οικονομικών στο αντικειμενικό σύστημα.
Στόχος είναι ο εξορθολογισμός των αξιών σε αυτές τις περιοχές, οι οποίες κατά κύριο λόγο απέχουν παρασάγγας από τις εμπορικές τιμές αλλά κι από τις αντικειμενικές αξίες σε όμορες ζώνες. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι η μεγάλη δεξαμενή του επιπλέον ΕΝΦΙΑ θα προέλθει το επόμενο έτος από περιοχές όπου είτε θα αυξηθούν οι αντικειμενικές αξίες, όπως είναι το Κουκάκι, η Κυψέλη, τα Πατήσια, τα Εξάρχεια, η Ευελπίδων ή το Κολωνάκι στο κέντρο της Αθήνας, καθώς και συνοικίες του Πειραιά και της Θεσσαλονίκης, είτε θα ενταχθούν στο σύστημα για πρώτη φορά.
Ο χάρτης των νέων αντικειμενικών αξιών
3.500 περιοχές εντάσσονται και αυτές στο σύστημα αντικειμενικών αξιών.
500 εκατ. ευρώ είναι το μίνιμουμ ποσό επιπλέον ΕΝΦΙΑ που θα προκύψει από τις νέες εντάξεις.
2.940 εντός σχεδίου και εκτός αντικειμενικού συστήματος είχαν καταγραφεί ως υπό ένταξη πριν τη διακοπή εργασιών των επιτροπών λόγω του κορωνοϊού.
Τρεις επιτροπές θα ελέγχουν τις προτειτόμενες τιμές προκειμένου να μην επαναληφθούν «ακυρώσεις» από το ΣτΕ.
