Τεράστιες αυξήσεις στο ρεύμα και συνακόλουθα εκτίναξη των οφειλών και πρωτοφανή κλιμάκωση της ενεργειακής φτώχειας, καθώς και κακοδιαχείριση της ΔΕΗ -προλειαίνοντας το έδαφος για το “σπάσιμο” και το ξεπούλημά της-, άφησαν πίσω τους από το 2008 έως και το 2014 οι κυβερνήσεις Ν.Δ. - ΠΑΣΟΚ που σήμερα επιδίδονται συστηματικά σε ακατάσχετη καταστροφολογία σε βάρος της δημόσιας επιχείρησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία - απάντηση του ΥΠΕΝ στους γνωστούς κινδυνολόγους της αντιπολίτευσης, η τιμή του ρεύματος των νοικοκυριών την εξαετία της κρίσης 2008-2013, επί κυβερνήσεων Ν.Δ. - ΠΑΣΟΚ, αυξήθηκε κατά 60%.
Αποτέλεσμα των αλλεπάλληλων μεγάλων αυξήσεων των τιμολογίων ρεύματος ήταν η δημιουργία εκτεταμένων φαινομένων ενεργειακής φτώχειας, η δοκιμασία του παραγωγικού ιστού της χώρας επιτείνοντας το κλείσιμο επιχειρήσεων και μικρομεσαίων και την ύφεση, και βέβαια η εκτίναξη των οφειλών νοικοκυριών και επιχειρήσεων προς τη ΔΕΗ. Σύμφωνα με το υπουργείο, “οι αυξήσεις αυτές υπέκρυπταν την αλλοπρόσαλλη πολιτική για τις ΑΠΕ, την κακοδιαχείριση της ίδιας της ΔΕΗ και φυσικά την προετοιμασία του σχεδίου ιδιωτικοποίησης”.
Την περίοδο 2013-2014 (Ν.Δ. - ΠΑΣΟΚ), αναφέρεται, επιχειρήθηκε να δρομολογηθεί η πώληση της “μικρής”... ή μάλλον όλης της ΔΕΗ: η τριχοτόμηση της ΔΕΗ σε ΑΔΜΗΕ, “μικρή” ΔΕΗ και “μεγάλη” ΔΕΗ, ήταν το σχέδιο ιδιωτικοποίησης της συγκυβέρνησης Ν.Δ. - ΠΑΣΟΚ και προέβλεπε την πώληση του 66% του ΑΔΜΗΕ, του 100% της “μικρής” ΔΕΗ και του 17% της “μεγάλης”, προκειμένου να περιοριστεί το Δημόσιο σε ποσοστό 34% από 51%.
Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά το ΥΠΕΝ, “ελπίζουμε ο κ. Χατζηδάκης να μην σχεδιάζει να ‘σώσει’ τη ΔΕΗ με τον ίδιο τρόπο που αντιμετώπισε την Ολυμπιακή, δηλαδή προσλαμβάνοντας στο Δημόσιο 17.000 εργαζομένους, εκχωρώντας την επιχείρηση σε ιδιώτη έναντι 1 ευρώ κι επιδεινώνοντας τις συνθήκες ανταγωνισμού στην αγορά”...
Τι συνέβη την περίοδο 2015-2019
Στον αντίποδα, από το 2015 έως το 2019 όχι μόνο δεν έγινε καμία αύξηση στα τιμολόγια, αλλά καταγράφηκε και μείωση μεσοσταθμικά κατά 12%, η οποία αποδίδεται στον ανταγωνισμό και στις εκπτώσεις (π.χ. έκπτωση συνέπειας της ΔΕΗ κατά 15% έως το 2019 και κατά 10% στο εξής).
Συγχρόνως, σημειώνει το υπουργείο, αντιμετωπίστηκε η ενεργειακή φτώχεια με πιο ισχυρό κοινωνικό τιμολόγιο αλλά και ειδικές μέριμνες και μέτρα υπέρ των ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού (π.χ. πρόγραμμα για την επανασύνδεση της ηλεκτροδότησης νοικοκυριών με χαμηλά εισοδήματα που είχαν αποκοπεί λόγω οφειλών με καταβολή άπαξ ειδικού βοηθήματος).
Επιπλέον, αναφέρεται, έγινε προσπάθεια στήριξης του βιομηχανικού, αγροτικού και τουριστικού τομέα με παράταση των ευνοϊκών ρυθμίσεων που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Σε επίπεδο λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρισμού, κατά την ίδια περίοδο σταδιακά πραγματοποιήθηκαν μεταρρυθμίσεις για την ευθυγράμμιση με τις ευρωπαϊκές Οδηγίες και την εισαγωγή αξιόπιστων θεσμών με στόχο την ανταγωνιστική λειτουργία της αγοράς ενέργειας (κατάργηση σχήματος στήριξης των ΑΠΕ, Χρηματιστήριο Ενέργειας, ενίσχυση ρυθμιστικών θεσμών).
Παράλληλα, η κυβέρνηση ακύρωσε την ιδιωτικοποίηση του ΑΔΜΗΕ και επέλεξε, βάσει της ιδέας για παραμονή των δικτύων ενέργειας υπό δημόσιο έλεγχο, τη διατήρηση του 51% και την εισαγωγή στρατηγικού επενδυτή (State Grid). Σημειώνεται ότι τα τελευταία τρία χρόνια ο ΑΔΜΗΕ έχει κάνει ρεκόρ έργων και επενδύσεων (ολοκληρωμένα έργα ύψους 500 εκατ. ευρώ και νέες επενδύσεις 175 εκατ. ευρώ μόνο το 2018) και έχει διπλασιάσει την αξία της εταιρείας.
Η ΔΕΗ σήμερα
Το ΥΠΕΝ υπογραμμίζει ότι η αναφορά, σήμερα, σε ζημιές άνω των 900 εκατ. ευρώ για τη ΔΕΗ είναι παραπλανητική, ως προς την εικόνα και το μέλλον της επιχείρησης. Όπως εξηγεί, το 2018, αν και καταγράφηκαν λειτουργικά κέρδη (θετικό EBITDA κατά 260 εκατ. ευρώ), το τελικό αποτέλεσμα είχε αρνητικό πρόσημο.
Ωστόσο, αναφέρεται, μια προσεκτική ανάγνωση των αποτελεσμάτων καθιστά σαφές ότι πρόκειται για κάτι συγκυριακό, καθώς σχετίζεται με:
* Παράγοντες που είτε είναι εξωγενείς (π.χ. αύξηση της επιβάρυνσης για τα δικαιώματα CO2) είτε δεν θα επαναληφθούν τα επόμενα χρόνια (π.χ. κατάργηση δημοπρασιών τύπου ΝΟΜΕ).
* Εφάπαξ λογιστικές εγγραφές που δεν επηρεάζουν την ρευστότητα της επιχείρησης ούτε υποδηλώνουν οτιδήποτε για την πορεία της: α) προβλέπεται λογιστική απομείωση της αξίας των παγίων της ΔΕΗ, λόγω της απόσχισης των λιγνιτικών μονάδων σε Μελίτη και Μεγαλόπολη (243 εκατ.), χωρίς ακόμα να έχει καταβληθεί το τίμημα εξαγοράς τους (σε εξέλιξη ο σχετικός διαγωνισμός), β) σχηματίζεται πρόβλεψη έναντι των μελλοντικών αποζημιώσεων των συνταξιοδοτούμενων εργαζόμενων (164 εκατ.), γ) σχηματίζεται πρόβλεψη 109,5 εκατ., έναντι τόκων, που διεκδικεί ο ΑΔΜΗΕ από τη ΔΕΗ, αλλά η τελευταία δεν έχει εισπράξει (το θέμα εκκρεμεί στα δικαστήρια).
Η κυβέρνηση κατάφερε να διατηρήσει η ΔΕΗ σχεδόν το σύνολο του παραγωγικού της δυναμικού, ενώ παράλληλα η επιχείρηση πέτυχε την προηγούμενη τετραετία:
* Να ασκήσει με επιτυχία τον κοινωνικό της ρόλο, συμβάλλοντας στην καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας.
* Να προχωρήσει σε εξορθολογισμό του κόστους λειτουργίας με διαρθρωτικές παρεμβάσεις αλλά και δραστική μείωση των ελεγχόμενων λειτουργικών δαπανών.
* Να μειώσει κατά τουλάχιστον 20% τον υπέρογκο δανεισμό, ο οποίος στα τέλη του 2014 ξεπερνούσε τα 5 δισ. ευρώ.
* Να υλοποιήσει ένα φιλόδοξο επενδυτικό πρόγραμμα.
* Να παρουσιάσει κέρδη επί τρία έτη στη σειρά.
Παράλληλα, η στρατηγική ανάπτυξης της ΔΕΗ για τα επόμενα χρόνια προβλέπει: την υλοποίηση σημαντικών επενδύσεων σε ΑΠΕ με στόχο η ισχύς τους να δεκαπενταπλασιαστεί την επόμενη δεκαετία, την ανάπτυξη στα Βαλκάνια με στοχευμένες επενδύσεις σε ΑΠΕ και στο εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας, τη δραστηριοποίηση σε νέα προϊόντα και υπηρεσίες, αρχής γενομένης από την είσοδό της στην αγορά φυσικού αερίου τον Σεπτέμβριο και με έμφαση στην αξιοποίηση νέων τεχνολογιών όπως οι “έξυπνοι” μετρητές, την αντιμετώπιση του προβλήματος των ληξιπρόθεσμων οφειλών που προκάλεσαν οι πολιτικές έως το 2015, αξιοποιώντας σύγχρονα εργαλεία, και κυρίως την ανάκαμψη της οικονομίας και τον περιορισμό της ενεργειακής φτώχειας.
