Η παραγωγική ανασυγκρότηση της ελληνικής οικονομίας στη βάση ενός βιώσιμου και δίκαιου μοντέλου ανάπτυξης αποτελεί αυτό που πρεσβεύει ο νέος αναπτυξιακός νόμος που βρίσκεται στη Βουλή και οδεύει προς ψήφιση. Ο στόχος αυτός υπερβαίνει την ήπια δημοσιονομική προσαρμογή του τρέχοντος προγράμματος και θέτει τα θεμέλια για μια παραγωγική οικονομία και ευημερούσα κοινωνία, σε απάντηση της αδράνειας, της αποβιομηχάνισης, της φυγής κεφαλαίου και ανθρώπινου δυναμικού, των χαμηλών επενδύσεων σε νέες τεχνολογίες και γνώση, της απώλειας ανταγωνιστικότητας (δηλαδή χαμηλότερη παραγωγικότητα σε σχέση με τις άλλες οικονομίες) και της επιδείνωσης όλων των οικονομικών μεγεθών.
Άλλωστε, στη διεθνή οικονομική και πολιτική σκέψη δεν υπάρχει κανένας ο οποίος να ισχυρίζεται ότι μια αναπτυγμένη χώρα υψηλού εισοδήματος, όπως η Ελλάδα, πρέπει να ανταγωνιστεί τις ανερχόμενες οικονομίες (των Βαλκανίων, της Ασίας κ.λπ.) στη βάση του κόστους παραγωγής, δηλαδή με χαμηλότερους μισθούς, χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές κ.λπ. Κοινή παραδοχή είναι πως μόνο διατηρώντας το προβάδισμά τους σε παραγωγικότητα, αποδοτικότητα και καινοτομία μπορούν οι αναπτυγμένες οικονομίες να αντέξουν στον ανταγωνισμό και να διατηρήσουν το υψηλό επίπεδο κοινωνικής ευημερίας που έχουν επιτύχει.
Οι δύο τομές
Στην κατεύθυνση αυτή, με τον νέο αναπτυξιακό νόμο η κυβέρνηση επιδιώκει δύο τομές σε σχέση με τις προηγούμενες πολιτικές:
1. Τον τερματισμό των παθητικών πολιτικών παρακολούθησης και υποστήριξης των καθιερωμένων οικονομικών τάσεων.
2. Τον τερματισμό της εσωτερικής υποτίμησης και την ανάκτηση της ανταγωνιστικότητας «με το βλέμμα στραμμένο ψηλά», καθώς και μια σειρά από θετικές μεταβολές στη διάρθρωση της ελληνικής οικονομίας:
- Δυναμικές, καινοτόμες και εξωστρεφείς επιχειρήσεις που παράγουν διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά και υπηρεσίες.
- Αύξηση της απασχόλησης με έμφαση στο εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό.
- Τεχνολογική αναβάθμιση της παραγωγικής βάσης.
- Αύξηση του μέσου μεγέθους των επιχειρήσεων και συνεργασίες για επίτευξη οικονομιών κλίμακας, έρευνα και ανάπτυξη, ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού, δηλαδή αύξηση της παραγωγικότητάς τους.
- Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας με παραγωγή υψηλής προστιθέμενης αξίας και ένταση γνώσης.
- Επανεκβιομηχάνιση της χώρας.
- Αξιοποίηση της γεωγραφικής θέσης της χώρας.
- Βελτιωμένο ρόλο στον διεθνή καταμερισμό εργασίας.
Ποιοι κλάδοι επιλέγονται να στηριχθούν
Προς το σκοπό αυτό επιλέγονται να στηριχθούν ιδιαίτερα εκείνοι οι οικονομικοί κλάδοι που μπορούν να συμβάλουν στις παραπάνω θετικές μεταβολές και στους οποίους η χώρα διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα, όπως οι Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) και η αγρο-διατροφική αλυσίδα (από το χωράφι έως το ξενοδοχείο) αλλά και παραδοσιακοί τομείς, όπως ο τουρισμός και η ναυτιλία.
Για να επιτευχθεί η στήριξη αυτή, δεν μπορεί το Δημόσιο να απέχει από οποιαδήποτε αναπτυξιακή διαδικασία, αλλά χρειάζεται ένα αποτελεσματικό κράτος που διαθέτει τα κατάλληλα εργαλεία καθοδήγησης και υποστήριξης. Αυτά είναι σήμερα το ΕΣΠΑ, ο νέος αναπτυξιακός νόμος, το υπό ίδρυση αναπτυξιακό ταμείο και το ανακεφαλαιοποιημένο και διαρκώς σταθεροποιούμενο τραπεζικό σύστημα.
Καινοτόμα κίνητρα:
1. Ενίσχυση γίνεται πρωτίστως με φοροαπαλλαγές. Έτσι δίνεται κίνητρο για απόδοση και όχι στήριξη ανεξαρτήτως, τελικού αποτελέσματος.
2. Ενίσχυση δίνεται δευτερευόντως και με μορφή επιχορηγήσεων με ανώτατο ποσό, όπως τα 5 εκατ. ευρώ ανά επενδυτικό σχέδιο προκειμένου να επιτευχθεί διασπορά των ωφελούμενων.
3. Δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων και την ανάπτυξη των παραμεθόριων περιοχών.
4. Χρησιμοποιούνται νέα χρηματοδοτικά εργαλεία (funds), δάνεια και κεφαλαιακές συμμετοχές για μόχλευση των δημόσιων πιστώσεων με πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα στην αγορά, χρήση χρηματοδοτικών μηχανισμών της αγοράς και επιστροφή των δημόσιων πιστώσεων σε βάθος 10ετίας.
5. Δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στις συνέργειες και δικτυώσεις μεταξύ συσχετιζόμενων επιχειρήσεων και κλάδων για επίτευξη οικονομιών κλίμακας και αυξημένη παραγωγικότητα. Ενισχύονται συγχωνεύσεις, επιχειρηματικές συστάδες (clusters), ολοκληρωμένα χωρικά σχέδια, τοπικές αλυσίδες αξίας.
6. Εισάγονται διαρκείς και σύγχρονες διαδικασίες αξιολόγησης των συνεπειών του νόμου.
7. Απλοποιούνται οι διαδικασίες, ενισχύεται η διαφάνεια, μειώνεται η γραφειοκρατία, οι επενδυτές εξυπηρετούνται ταχύτερα. Αυξάνονται οι αξιολογητές και οι ελεγκτές και οι αμοιβές τους.
8. Ενσωματώνονται οι προτάσεις των φορέων της πραγματικής οικονομίας μετά από ευρεία και εξαντλητική διαβούλευση μαζί τους.
9. Δίνονται επιπλέον κίνητρα (fast track, άδεια παραμονής κ.ά.) για προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων.
Εργαλεία
Ο αναπτυξιακός νόμος δεν επιδιώκει να είναι ένας γενικός νόμος που απευθύνεται αδιαφοροποίητα σε όλους, αλλά να απαντά σε συγκεκριμένα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας. Έτσι, εξειδικεύεται σε οκτώ επιμέρους καθεστώτα ενίσχυσης, με διαφορετική στόχευση το καθένα:
1. «Ενισχύσεις μηχανολογικού εξοπλισμού» για ταχεία ενίσχυση επιχειρήσεων κάθε τύπου.
2. «Γενική επιχειρηματικότητα» για ενίσχυση επιχειρήσεων κάθε τύπου για το πλήρες εύρος των δαπανών.
3. «Νέες ανεξάρτητες ΜμΕ» για ενίσχυση νέων μικρομεσαίων επιχειρήσεων μέσω αυξημένων παροχών.
4. «Επενδύσεις καινοτομικού χαρακτήρα για ΜμΕ» για προώθηση της καινοτομίας προϊόντων ή διαδικασιών.
5. «Επιχειρηματικές συστάδες (clusters)» για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των συμμετεχουσών επιχειρήσεων σε παραγωγή, παραγωγικότητα και μάρκετινγκ.
6. «Ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί - ταμεία συμμετοχών» με συμμετοχή του Ελληνικού Δημοσίου για μόχλευση δημόσιων πόρων και ανταποδοτικότητα.
7. «Ολοκληρωμένα χωρικά και κλαδικά σχέδια» για ολοκληρωμένη ανάπτυξη μιας περιοχής ή ενός κλάδου, με αύξηση της απασχόλησης, περιφερειακή σύγκλιση, αξιοποίηση συγκριτικών πλεονεκτημάτων και τοπικές διασυνδέσεις.
8. «Επενδύσεις μείζονος σημασίας» για διευκόλυνση πολύ μεγάλων και στρατηγικών επενδύσεων.
