Τη στήριξη της αιγοπροβατοτροφίας, έναν από τους δυναμικότερους κλάδους της κτηνοτροφίας με στοχευμένες παρεμβάσεις στην παραγωγή, αλλά και στα προερχόμενα από αυτήν υψηλής ποιότητας παραδοσιακά, κυρίως ΠΟΠ, γαλακτοκομικά προϊόντα, έχει δρομολογήσει το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Πρόκειται για τον πλέον σημαντικό κλάδο της ζωικής παραγωγής, εν γένει, καθώς η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση σε αριθμό αιγών εντός Ε.Ε. και την τέταρτη σε πρόβατα. Στο εσωτερικό ο κλάδος παρουσιάζει τον μεγαλύτερο βαθμό αυτάρκειας σε σχέση με τους λοιπούς κλάδους της κτηνοτροφίας, ενώ συγχρόνως εμφανίζει την ιδιαιτερότητα της προσαρμογής του ζωικού κεφαλαίου σε εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες. Το αιγοπρόβειο γάλα αποτελεί δε την πρώτη ύλη για σειρά παραγόμενων προϊόντων προστιθέμενης αξίας: ΠΟΠ, ΠΓΕ, παραδοσιακά κ.ά.
Με σημείο αναφοράς την Περιφέρεια Ηπείρου, όπου παρά τα προβλήματα ο κλάδος διαθέτει ιδιαίτερη δυναμική, η πολιτική ηγεσία ξετυλίγει σειρά δράσεων και πρωτοβουλιών άμεσης εφαρμογής για την ενίσχυσή του.
Η επιλογή της Ηπείρου δεν είναι τυχαία: επί συνόλου ζωικού κεφαλαίου 771.363, το 78% αντιστοιχεί στα πρόβατα και το 22% στις αίγες, ενώ παράγονται τέσσερα κυρίως ΠΟΠ γαλακτοκομικά προϊόντα: γαλοτύρι, κεφαλογραβιέρα, φέτα, μετσοβόνε, με κλιμακούμενη αύξηση των πιστοποιημένων μεταποιητικών μονάδων κατά την περίοδο 2010-2014 (από 31 σε 51 μονάδες). Η παραγωγή στα εν λόγω ΠΟΠ τυριά αντιπροσωπεύει περίπου το 86% της εγχώριας παραγωγής για το γαλοτύρι, το 46% για την κεφαλογραβιέρα, το 12% για τη φέτα, ενώ πολύ μικρή παραγωγή έχει το τυρί μετσοβόνε.
Στόχοι
Η πολιτική ανάπτυξης του κλάδου εκκινεί από την αντιμετώπιση διαρθρωτικών προβλημάτων που εντοπίζονται στο παραγωγικό σύστημα και σχετίζονται τόσο με το ιδιαίτερο γεωμορφολογικό υπόβαθρο -που παράλληλα αποτελεί και βασικό παράγοντα ανάπτυξης της αιγοπροβατοτροφίας- όσο και με το μικρό μέγεθος των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων.
Σε αυτό το πλαίσιο δράσεις και μέτρα επικεντρώνονται κυρίως στην αντιμετώπιση:
* Του υψηλότερου κόστους παραγωγής, που προέρχεται κυρίως από τη διατροφή (ζωοτροφές) και τις αδειοδοτήσεις.
* Της χαμηλής παραγωγικότητας, λόγω φτωχού γενετικού υλικού, που σήμερα βελτιώνεται κατά βάση με εισαγωγή αναπαραγωγικού υλικού από χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, χωρίς στρατηγική προσαρμογής αυτών στις ιδιαίτερες τοπικές συνθήκες. Διαπιστώνεται απουσία στοχευμένων συζεύξεων και παρουσία αβελτίωτων πληθυσμών, χωρίς διακριτή παραγωγική κατεύθυνση (ποίμνια μικτών αποδόσεων).
* Του χαμηλού μορφωτικού επιπέδου, της απουσίας κατάρτισης και του ηλικιακά γηρασμένου δυναμικού -παρατηρούνται σε μεγάλο ποσοστό- που οδηγούν σε αδυναμία εφαρμογής νέων τεχνολογιών και μεθόδων, καινοτόμων ιδεών, σύγχρονων διαχειριστικών σχεδίων.
* Της απουσίας συνεργατικότητας και συλλογικών δομών / οργανώσεων που θα μπορούσαν να δώσουν δυναμική ενίσχυσης στη διαπραγματευτική ισχύ των αιγοπροβατοτρόφων, αλλά και στο ίδιο το status τους.
Δεδομένου ότι η Ε.Ε. είναι ελλειμματική σε γαλακτοκομικά που προέρχονται από την αιγοπροβατοτροφία, η δυνατότητα παραγωγής στην Ήπειρο παραδοσιακών τοπικών και βιολογικών προϊόντων παρέχει στον κλάδο ιδιαίτερη δυναμικότητα, που ωστόσο συχνά υπολείπεται λόγω έλλειψης ορθής προβολής κι εμπορίας αλλά και των "χτυπημάτων" από εταίρους και τρίτες χώρες, ιδιαίτερα σε ΠΟΠ προϊόντα, όπως η φέτα.
Παρεμβάσεις
Σε αυτό το περιβάλλον οι πρωτοβουλίες, θεσμικές, χρηματοδοτικές κ.λπ. βασίζονται ακριβώς στη βελτίωση των παραπάνω συνθηκών.
Ήδη στο πλαίσιο του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) 9 συνολικά μέτρα και υπομέτρα δημιουργούν δυναμική εξεύρεσης λύσεων και ανάπτυξης σε σειρά τομέων: εκπαίδευση και κατάρτιση, συμβουλευτικές υπηρεσίες, νέοι αγρότες, επενδυτικά σχέδια και σχέδια βελτίωσης, βελτίωση και αξιοποίηση εγχώριων φυλών ζώων, σύσταση ομάδων / οργανώσεων παραγωγών, συστήματα ποιότητας γεωργικών προϊόντων κ.ά. και πρέπει να αξιοποιηθούν από τους παραγωγούς.
Η ενίσχυση των τοπικών / αυτόχθονων φυλών, προσαρμοσμένων στα ιδιαίτερα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά, θα αποτελέσει, μέσω των κατάλληλων διαρθρωτικών αλλαγών στις ενισχύσεις / επιδοτήσεις στο πλαίσιο του ΠΑΑ, το "όχημα" για την παραγωγή προϊόντων προστιθέμενης αξίας, με βάση την ιδιαιτερότητα της κάθε περιοχής.
Παράλληλα, εντός 2-3 μηνών αναμένεται να δημοσιοποιηθούν οι απαραίτητες υπουργικές αποφάσεις για τα διαχειριστικά σχέδια βόσκησης, τα τεχνικά στοιχεία εθνικής γεωγραφικής πληροφοριακής βάσης δεδομένων, μισθώματα κ.λπ., που στην ουσία ενεργοποιούν τον νόμο για τις βοσκήσιμες γαίες, οδηγώντας σε μείωση του κόστους παραγωγής μέσω της ορθής αποτύπωσης των βοσκοτόπων και της ορθολογικής τους χρήσης.
Σημειώνεται ότι για το τρέχον έτος παρατηρείται ένα σημαντικό πλεόνασμα της τάξεως του 21,05% σε σχέση με την επιλέξιμη έκταση που ενεργοποιήθηκε το 2015, το οποίο σε περιφερειακό επίπεδο (περιφέρεια Ιωαννίνων) αγγίζει το 20,16%. Σε συνδυασμό με την ανανέωση του χαρτογραφικού υποβάθρου (μεταξύ των ετών 2015 - 2016) οι επιλέξιμες εκτάσεις αυξήθηκαν κατά 6,31%, κάτι που σημαίνει ότι δημιουργείται μια δυναμική που θα αξιοποιηθεί από το υπουργείο για την περαιτέρω ενίσχυση της αιγοπροβατοτροφίας και της κτηνοτροφίας γενικότερα.
Επιπλέον, σε εξέλιξη βρίσκεται, στο πλαίσιο ειδικής ομάδας εργασίας, η φάση αναθεώρησης του νομικού πλαισίου με κατεύθυνση την απλοποίηση και διευκόλυνση των κτηνοτρόφων στις διαδικασίες και απαιτήσεις αδειοδότησης και την εξάλειψη της γραφειοκρατίας.
Την ίδια στιγμή, δυνατότητες στήριξης παρέχονται και στο πλαίσιο των ευρύτερων πολιτικών:
* Προώθηση διαρθρωτικών αλλαγών από το υπουργείο στην επόμενη αναθεώρηση της ΚΑΠ, αλλά και του ΠΑΑ, με σαφή κατεύθυνση ενίσχυσης του συγκεκριμένου κλάδου.
* Ο νέος νόμος περί συνεταιριστικών οργανώσεων οδηγεί σε δυναμική ανάπτυξης νέων και υγιών κτηνοτροφικών συνεταιρισμών και ομάδων παραγωγών για την αναδιοργάνωση του χώρου, καθώς και μορφών συνεργατισμού που μπορούν να σκιαγραφήσουν μοντέλα "οικονομίας μικρής κλίμακας". Μέσω τέτοιων "μοντέλων" οι υφιστάμενοι παραγωγοί ισχυροποιούνται, ενισχύουν τη διαπραγματευτική τους δύναμη, αποκτούν νοοτροπία ενιαίας αντιμετώπισης προβλημάτων και επιτυγχάνουν ουσιαστικά θετική επίδραση προς την κατεύθυνση της μείωσης του κόστους παραγωγής.
* Ενίσχυση της ρευστότητας μέσω πρωτοβουλιών, όπως η κάρτα του αγρότη.
* Βελτίωση του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου αδειοδότησης των κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων μέσω σημαντικών νομοτεχνικών παρεμβάσεων.
* Στήριξη της κατοχύρωσης ελληνικών ΠΟΠ και άλλων παραδοσιακών προϊόντων με ισχυρές παρεμβάσεις από το υπουργείο, αλλά και ώθηση των προϊόντων του κλάδου με χρηματοδοτούμενα προγράμματα προβολής τους σε τρίτες χώρες.
* Παροχή αρωγής από πλευράς υπουργείου σε οποιαδήποτε μορφή πρωτοβουλίας και συνεργασίας μεταξύ των ήδη υφιστάμενων δομών στην περιφέρεια Ηπείρου (δομές περιφέρειας, ΕΛΓΟ, Κέντρων Γενετικής Βελτίωσης Ζώων, εκπαίδευσης), αλλά και δημιουργίας νέων (όπως διεπαγγελματικών οργανώσεων) για την ανάπτυξη της αιγοπροβατοτροφίας.
Αντιγόνη ΖΟΥΝΤΑ
Εκδήλωση στα Ιωάννινα
Τη Δευτέρα 13 Ιουνίου θα πραγματοποιηθεί στα Ιωάννινα εκδήλωση (ξενοδοχείο Du Lac) με θέμα "Ανάπτυξη της αιγοπροβατοτροφίας με πυλώνα αναφοράς την Ήπειρο". Η εκδήλωση θα ανοίξει με τον χαιρετισμό της κυβερνητικής εκπροσώπου και βουλευτή Άρτας Όλγας Γεροβασίλη, ενώ την κεντρική ομιλία θα κάνει ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Βαγγέλης Αποστόλου. Παρέμβαση θα κάνει και ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Νίκος Αντώνογλου, ενώ χαιρετισμό θα απευθύνει ο περιφερειάχης Ηπείρου Αλέξανδρος Καχριμάνης.
