Επιμέλεια: ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ
Στην τελική ευθεία μπαίνουν μετά την ολοκλήρωση της πρώτης αξιολόγησης τα εργασιακά προμηνύοντας ένα θερμό φθινόπωρο, μετά και τις παρεμβάσεις που ήδη προωθούνται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, Γαλλία και Βέλγιο.
Στο τραπέζι των προκαταρκτικών συζητήσεων που έχουν ήδη ξεκινήσει στην πολυεθνική επιτροπή εμπειρογνωμόνων (την προηγούμενη εβδομάδα συνεδρίασε στο Άμστερνταμ) αναζητείται το πλαίσιο των "βέλτιστων πρακτικών" για μια σειρά αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις, το οποίο θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης των δανειστών με την ελληνική κυβέρνηση και το αρμόδιο υπουργείο Εργασίας.
Η επιτροπή αναζητεί τις βέλτιστες ευρωπαϊκές πρακτικές στις ομαδικές απολύσεις, στις συλλογικές συμβάσεις, στις διαπραγματεύσεις, στον τρόπο προκήρυξης απεργιών και στον συνδικαλιστικό νόμο.
Σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της συμφωνίας (Μνημόνιο 3) του περασμένου Ιουλίου η ελληνική κυβέρνηση δεν μπορεί να νομοθετήσει μονομερώς, χωρίς δηλαδή τη σύμφωνη γνώμη των δανειστών, και επιπλέον το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων δεν μπορεί να είναι η επαναφορά των ρυθμίσεων της προμνημονιακής περιόδου (2010).
Οι προτάσεις στο τραπέζι
Η ατζέντα των δανειστών για τα εργασιακά περιλαμβάνει:
1. Την αναζήτηση των "βέλτιστων πρακτικών" που θα επαναρυθμίσουν το πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων και των συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Σύμφωνα με πληροφορίες συζητείται ένας τύπος Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης στη βάση τριμερούς διαπραγμάτευσης (κράτος, εργοδότες, εργαζόμενοι) με ενισχυμένο τον ρόλο του υπουργείου Εργασίας στον καθορισμό του κατώτατου μισθού, ενώ κάποια μέλη της επιτροπής ζητούν την καθιέρωση κατώτατου μισθού χωρίς τριετίες και επιδόματα. Υπενθυμίζεται ότι ο κατώτατος μισθός της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας (ΕΓΣΣΕ) έχει υποχωρήσει από τα 751 ευρώ στα 586 ευρώ μεικτά και ειδικά για τους εργαζόμενους ηλικίας κάτω των 25 ετών προβλέπει μεικτές αποδοχές στα 511 ευρώ. Το πλαίσιο αυτό, που ουσιαστικά απενεργοποίησε όλο το πλέγμα των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, επιβλήθηκε με πράξη υπουργικού συμβουλίου (Φεβρουάριος 2012).
2. Την αύξηση του ορίου των ομαδικών απολύσεων. Σήμερα προβλέπονται απολύσεις έως 6 εργαζομένων ανά μήνα εφόσον η επιχείρηση απασχολεί έως 150 εργαζόμενους και ποσοστό 5% (και όριο 30 εργαζόμενοι ανά μήνα) εφόσον η επιχείρηση απασχολεί περισσότερους από 151 εργαζόμενους.
3. Την ενίσχυση των ευέλικτων μορφών εργασίας και τη μείωση του κόστους των υπερωριών.
4. Την ελαστικοποίηση του ωραρίου εργασίας. Προτείνεται η διευθέτηση του χρόνου εργασίας (αυξομείωση ωραρίου) με ενίσχυση του διευθυντικού δικαιώματος.
4. Απεργιακός νόμος. Προτείνεται η αλλαγή του καθεστώτος λήψης αποφάσεων για κινητοποιήσεις, (προτείνεται η επαναφορά του lock out) καθώς και του τρόπου λειτουργίας των συνδικάτων.
Ο ρόλος του ΣΕΒ
Σε όλη αυτή την προεργασία η εργοδοτική πλευρά τηρούσε έως πρόσφατα στάση αναμονής. Ωστόσο στο θέμα των μισθών μόνο τυχαία δεν ήταν η πρόσφατη παρέμβαση του προέδρου του ΣΕΒ Θ. Φέσσα, ο οποίος δήλωσε ότι "δεν έχει τόσο σημασία αν δίνουν 14 ή 15 μισθούς, μπορούμε να δίνουμε 12 μισθούς τον χρόνο".
Ο υπαινιγμός είναι σαφής επιβεβαιώνοντας ότι στην "ατζέντα" των βιομηχάνων - που καθ' όλη τη μνημονιακή περίοδο διατηρούσαν ανοιχτούς διαύλους με τους δανειστές- είναι η ενσωμάτωση δώρων και επιδομάτων (13ου και 14ου μισθού) στις τακτικές μηνιαίες αποδοχές. Ωστόσο μια τέτοια εξέλιξη θα σημάνει τη θεσμική κατάργηση δώρων και επιδομάτων και ίσως ανοίξει διάπλατα τον δρόμο νέων μειώσεων στους μισθούς, με την σταθερή επίκληση της αύξησης του κόστους εργασίας και μείωσης της επιχειρηματικής ανταγωνιστικότητας.
"Σκοπεύοντας" το ΔΝΤ
Η ελληνική κυβέρνηση και το υπουργείο Εργασίας εστιάζουν κυρίως στη στάση και τις πιέσεις που θα ασκήσει το ΔΝΤ για πλήρη "απελευθέρωση της αγοράς εργασίας", κάτι που συνέβη και στο τελευταίο στάδιο της διαπραγμάτευσης για το ασφαλιστικό εκβιάζοντας για να κλείσει η πρώτη αξιολόγηση.
Ο υπουργός Εργασίας Γ. Κατρούγκαλος έχει κατ' επανάληψη αναφερθεί κυρίως στο θέμα των ομαδικών απολύσεων χαρακτηρίζοντας "ιδεοληπτική" τη θέση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, παρότι στο τραπέζι έχουν πέσει θέματα που βρίσκονται σε εκκρεμότητα από το 2014 για την ολοκλήρωση της τότε πέμπτης αξιολόγησης, όπως είναι οι συλλογικές συμβάσεις, το μέλλον του κατώτατου μισθού και ο τρόπος καθορισμού του, η τύχη των κλαδικών διαπραγματεύσεων και η υπερίσχυση των επιχειρησιακών συμβάσεων, το μέλλον του Οργανισμού Μεσολάβησης και Διαιτησίας.
Η ανατροπή στη Γαλλία
Οι διαπραγματεύσεις για τα εργασιακά θα κορυφωθούν τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, όταν θα έχουν ολοκληρωθεί με τον ένα ή τον άλλο τρόπο οι παρεμβάσεις σε Γαλλία και Βέλγιο. Τι προβλέπει όμως η περίφημη μεταρρύθμιση που επιχειρεί να περάσει "διά πυρός και σιδήρου" η κυβέρνηση Βαλς;
Το περιεχόμενό της μοιάζει σε αρκετά σημεία με τις αλλαγές που προτείνει το "κουαρτέτο" στην Ελλάδα, συν το "ξήλωμα" των κατακτήσεων του ωραρίου που είχε καθιέρωση η κυβέρνηση Ζοσπέν: Αύξηση ωρών εργασίας πέραν του 35ώρου με μικρότερη αμοιβή για υπερωρίες. Προώθηση ατομικών και επιχειρησιακών συμβάσεων εις βάρος των κλαδικών. Πιο εύκολες απολύσεις και μικρότερες αποζημιώσεις.
Αναλυτικά:
Ωράριο εργασίας: Κατάργηση του 35ώρου με διατάξεις που προβλέπουν περισσότερες ώρες δουλειάς την εβδομάδα, με ταυτόχρονο πάγωμα αποδοχών. Ο νόμος επιτρέπει αλλαγές στα ωράρια και αύξηση ωρών εργασίας (έως και τις 46 ώρες το ανώτατο) ώστε να γίνουν πιο ανταγωνιστικές οι γαλλικές επιχειρήσεις και να δημιουργήσουν, τουλάχιστον στα χαρτιά, νέες θέσεις εργασίας. Οι υπερωρίες πέραν του 35ώρου θα συνεχίσουν να πληρώνονται, αλλά με 10% (αντί 25%) παραπάνω.
Συλλογικές συμβάσεις: Προωθούνται ατομικές συμβάσεις σε περίπτωση που εργοδότες και σωματεία δεν καταλήξουν σε κλαδικές συμφωνίες. Να σημειωθεί ότι πέρυσι εργαζόμενοι σε αυτοκινητοβιομηχανίες που ελέγχει το συνδικάτο CFDT ψήφισαν υπέρ της αύξησης του ωραρίου εργασίας δίχως ανάλογη αύξηση των μισθών τους για να αποφευχθούν οι απολύσεις. Η απόφασή όμως αυτή δεν αναγνωρίστηκε από τα άλλα συνδικάτα (CGT). Να σημειωθεί ότι το συγκεκριμένο συνδικάτο, που πρόσκειται στο Σοσιαλιστικό Κόμμα, έχει δεχθεί το περίφημο άρθρο 2 του νομοσχεδίου, δηλαδή να υπερισχύουν οι επιχειρησιακές συμβάσεις.
Απολύσεις: Με τον νέο νόμο ένας εργοδότης μπορεί να απολύει για οικονομικούς λόγους αν η εταιρεία του εμφανίζει μείωση κερδοφορίας επί τέσσερα συνεχόμενα τρίμηνα. Με τροπολογία ορίστηκε πάντως ότι το γαλλικό τμήμα μιας πολυεθνικής δεν μπορεί να επικαλεστεί οικονομικές δυσκολίες αν η μητρική εταιρεία ή ο όμιλος εμφανίζουν κέρδη. Κύριος στόχος του νομοσχεδίου είναι να παράσχει στις επιχειρήσεις περισσότερη ευελιξία όσον αφορά τις απολύσεις εργαζομένων.
Αποζημιώσεις: Οι Γάλλοι εργοδότες διαμαρτύρονται για τους αυστηρούς κανόνες που προστατεύουν τους εργαζομένους. Ισχυρίζονται ότι μειώνουν την ανταγωνιστικότητα και αυξάνουν την ανεργία επειδή δεν ενθαρρύνουν νέες προσλήψεις όταν είναι τόσο δύσκολες και ακριβές οι απολύσεις, σε περίπτωση που μειωθούν τα κέρδη τους. Για τις καταχρηστικές απολύσεις ο νόμος ορίζει «ενδεικτικές» πολύ χαμηλότερες αποζημιώσεις, τις οποίες πάντως τα δικαστήρια δεν είναι υποχρεωμένα να αποδέχονται σε όλες τις περιπτώσεις (αρχικά ήταν δεσμευτικές, αλλά η κυβέρνηση έκανε πίσω σε αυτό).
