Ρεπορτάζ: Αντιγόνη Ζούντα
Αντίστροφα μετρά πλέον ο χρόνος για την κατασκευή του Διαδριατικού Αγωγού Φυσικού Αερίου (Τrans Adriatic Pipeline -TAP), με την εκδήλωση των εγκαινίων εργασιών του αγωγού την Τρίτη στη Θεσσαλονίκη -παρουσία του πρωθυπουργού- να σηματοδοτεί το ξεκίνημα της υλοποίησης του έργου.
Ο Διαδριατικός αγωγός αποτελεί μέρος -το ευρωπαϊκό τμήμα- του Νοτίου Διαδρόμου φυσικού αερίου, ενός από από τα πιο σύνθετα συστήματα αγωγών φυσικού αερίου που κατασκευάστηκαν ποτέ: με μήκος άνω των 4.000 χιλιομέτρων, θα διέρχεται από επτά χώρες και στην κατασκευή του θα συμμετέχουν περισσότερες από 12 κορυφαίες εταιρείες ενέργειας, ενώ αποτελείται από μεγάλο αριθμό επιμέρους ενεργειακών έργων, συνολικής επένδυσης 45 δισ. δολαρίων.
Ο ΤΑΡ, που θα μεταφέρει αέριο από το Αζερμπαϊτζάν, έχει μήκος 878 χλμ. και ξεκινά από τα ελληνοτουρκικά σύνορα, διασχίζει τη Βόρειο Ελλάδα, την Αλβανία και κατά μήκος την Αδριατική καταλήγοντας στη Νότια Ιταλία, από όπου θα συνδέεται με τις ενεργειακές αγορές της Ευρώπης (Αυστρία και Κεντρική Ευρώπη, Γερμανία - Γαλλία μέσω Ελβετίας, Ηνωμένο Βασίλειο, Βουλγαρία, Βαλκάνια - ΝΑ Ευρώπη).
Έχει σχεδιαστεί για να μεταφέρει 10 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως στην Ευρώπη, δηλαδή την ενέργεια που χρειάζονται 7 εκατ. ευρωπαϊκά νοικοκυριά. Ωστόσο, ο σχεδιασμός είναι ευέλικτος, καθώς με την προσθήκη δύο σταθμών συμπίεσης -ενός στην Ελλάδα κι ενός στην Αλβανία- μπορεί να διπλασιαστεί η μεταφορική ικανότητα, φτάνοντας σε 20 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, μόλις τα αποθέματα φυσικού αερίου είναι διαθέσιμα.
Οι χερσαίες κατασκευαστικές δραστηριότητες ξεκινούν στην Ελλάδα, στην Αλβανία και στην Ιταλία φέτος και η ολοκλήρωσή τους θα χρειαστεί περίπου 3,5 χρόνια. Η υποθαλάσσια κατασκευή θα πραγματοποιηθεί τον χειμώνα της περιόδου 2017-2018. Το 2019 προορίζεται συνολικά για την παράδοση του έργου.
Το χρονοδιάγραμμα του ΤΑΡ είναι πλήρως ευθυγραμμισμένο με τα σχέδια της δεύτερης φάσης ανάπτυξης του κοιτάσματος Shah Deniz στο Αζερμπαϊτζάν. Οι παραδόσεις θα ξεκινήσουν μόλις το φυσικό αέριο είναι διαθέσιμο -εκτιμάται στις αρχές του 2020.
Το έργο
Το τμήμα του αγωγού που θα διέρχεται από την Ελλάδα θα έχει μήκος 550 χιλιόμετρα. Πρόκειται για το μεγαλύτερο σε μήκος τμήμα του ΤΑΡ, που συνολικά ανέρχεται σε 773 χλμ (Ελλάδα 550 χλμ., Αλβανία 215 χλμ., Ιταλία 8 χλμ.).
Θα ξεκινάει από τους Κήπους κοντά στα ελληνοτουρκικά σύνορα και θα καταλήγει στα σύνορα με την Αλβανία, νοτιοδυτικά της Ιεροπηγής.
Το έργο του TAP στην Ελλάδα προβλέπει, εκτός από την τοποθέτηση του ίδιου του αγωγού, την κατασκευή ενός σταθμού συμπίεσης κοντά στους Κήπους κι ενός δεύτερου σταθμού κοντά στις Σέρρες σε περίπτωση μελλοντικής αναβάθμισης της μεταφορικής ικανότητας του αγωγού.
Το χερσαίο τμήμα στην Ελλάδα και την Αλβανία είναι 48 ίντσες (1,2 μέτρα) σε διάμετρο, ενώ το υποθαλάσσιο τμήμα κατά μήκος της Αδριατικής και στην Ιταλία είναι 36 ίντσες (0,91 μέτρα).
Ολόκληρος ο αγωγός θα είναι θαμμένος κάτω από την επιφάνεια του εδάφους σε ελάχιστο βάθος ενός μέτρου. Θα υπάρχουν επίσης: δύο υπέργειες εγκαταστάσεις (ένας σταθμός συμπίεσης κοντά στους Κήπους και πιθανώς, μακροπρόθεσμα, ένας ακόμη στον Νομό Σερρών) και περίπου 23 βαλβιδοστάσια. Κατά τη διάρκεια της κατασκευής του αγωγού, αναμένεται να υπάρξουν προσωρινά 17 αποθηκευτικοί χώροι για τον εξοπλισμό και τους σωλήνες και 8 εργοτάξια.
Η κατασκευή του χερσαίου τμήματος του αγωγού θα πραγματοποιείται ταυτόχρονα σε διάφορες τοποθεσίες κατά μήκος της όδευσης του αγωγού, δηλαδή δεν θα ξεκινήσει από το ένα άκρο για να φτάσει σταδιακά στο άλλο. Αυτές καθαυτές οι εργασίες κατασκευής του αγωγού σε κάθε τοποθεσία κατά μήκος της διαδρομής του υπολογίζεται ότι θα έχουν διάρκεια τρεις μήνες.
Οφέλη
Πέραν της γεωπολιτικής-πολιτικής σημασίας του, ο αγωγός θέτει τις βάσεις για να καταστεί η Ελλάδα ενεργειακός κόμβος, ενώ θα αποφέρει οικονομικά οφέλη στις τοπικές κοινωνίες και στη χώρα γενικότερα.
Παλαιότερη μελέτη του ΙΟΒΕ (2013) ανέφερε ότι ο ΤΑΡ αναμένεται να δημιουργήσει περί τις 4.300-4.800 θέσεις εργασίες, ετησίως, για περίπου πεντέμισι δεκαετίες (8.000-10.000 θέσεις εργασίας στη διάρκεια της φάσης κατασκευής). Επίσης υπολογιζόταν ότι η κατασκευή και λειτουργία του αγωγού για πάνω από 50 χρόνια οικονομικής ζωής αναμένεται να αποφέρει 33-36 δισ ευρώ αποδόσεων (άμεσα και ευρύτερα αποτελέσματα) για την ελληνική οικονομία, με την προσθήκη ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας περίπου17-18 δισ. ευρώ, συνολικά. Άλλωστε, περίπου τα 3/5 της συνολικής θετικής επίδρασης της επένδυσης στην ελληνική οικονομία αφορούν την Βόρεια Ελλάδα (Μακεδονία - Θράκη), περιοχές που έχουν έντονα πληγεί από την κρίση. Παράλληλα, δεκάδες ελληνικές επιχειρήσεις μικρότερου και μεγαλύτερου μεγέθους συνεργάζονται σε διάφορα επίπεδα (κατασκευή, παραγωγή - προμήθεια υλικών κ.τλ.) με την εταιρεία του αγωγού.
Ιδιαίτερα σημαντικά είναι και τα επιπλέον οφέλη που κατόρθωσε να αποσπάσει η σημερινή κυβέρνηση από την εταιρεία του ΤΑΡ, έναντι της αρχικής σύμβασης, δηλαδή τα 32 εκατ. (από 11) της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης προς τους δήμους διέλευσης του αγωγού, αλλά και η συμφωνία να πληρώσει η εταιρεία, ενώ δεν προβλεπόταν, για τη διέλευση από δημόσια δάση και δημόσια γη.
Στήριξη από Ε.Ε. και ΗΠΑ
Ο ΤΑΡ χαίρει θερμής υποστήριξης τόσο από την Ε.Ε. όσο και από τις ΗΠΑ. Για την Ευρώπη θεωρείται έργο στρατηγικής σημασίας, καθώς αναμένεται να αυξήσει την ενεργειακή ασφάλεια και τη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού, σύμφωνα με την ενεργειακή πολιτική της Ε.Ε., παρέχοντας μια νέα πηγή φυσικού αερίου, από την Κασπία, ενώ αναμένεται το επιπλέον αέριο να συμβάλει στη μείωση των τιμών. Άλλωστε ο ΤΑΡ έχει αναγνωριστεί από την Ε.Ε. ως "Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος" (PCI), στο πλαίσιο των νέων κατευθυντηρίων γραμμών για τις διευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές, με γνώμονα τον ρόλο που διαδραματίζει στο άνοιγμα του Νότιου Διαδρόμου.
Για τις δε ΗΠΑ, οι εκπρόσωποι του State Department έχουν τοποθετηθεί ανοιχτά υπέρ της δημιουργίας του συγκεκριμένου αγωγού, κυρίως λόγω της προέλευσης του αερίου, αλλά και των πόρων (δηλαδή εκτός Ρωσίας), ενώ, στον αντίποδα δεν επιθυμούν να προχωρήσει το project του έτερου αγωγού (IGI), που εξετάζεται βάσει της πρόσφατης συμφωνίας (MoU) ΔΕΠΑ - Edison - Gazprom.
Εξάλλου, υπενθυμίζεται ότι από το 2013 είχε διασφαλιστεί ευρεία διακομματική συναίνεση ως προς τη στρατηγική σημασία κατασκευής του ΤΑΡ.
