ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΣΠΥΡΟ ΡΑΠΑΝΑΚΗ
* Πώς κρίνετε τη διαδικασία που ακολούθησε το ΤΑΙΠΕΔ και την τελική προσφορά για την παραχώρηση του 67% του ΟΛΠ;
Είναι γνωστό σε όλους ότι η πώληση των μετοχών της ΟΛΠ Α.Ε. δεν ήταν στο πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ. Προέκυψε ως δεσμευτική υποχρέωση στη συμφωνία με τους δανειστές τον Ιούλιο και ψηφίστηκε στη Βουλή, όπως και όλη η Συμφωνία. Σε εκείνη την ιστορική 17ωρη διαπραγμάτευση, η πίεση για γενικευμένες αποκρατικοποιήσεις ήταν ασφυκτική. Στον τελικό συμβιβασμό περιλαμβάνονται μόνο οι αποκρατικοποιήσεις που είχαν δρομολογηθεί με θεσμικά προβλεπόμενο τρόπο από την προηγούμενη κυβέρνηση, ενώ εξαιρέθηκαν πολλά, τα οποία πιεστικά απαιτούσαν οι δανειστές.
Από τις 14 Αυγούστου δρομολογήθηκε οριστικά η διαγωνιστική διαδικασία. Μεσολάβησαν, όμως, οι εκλογές του Σεπτεμβρίου και επομένως, αυτονόητα, όλες οι προβλεπόμενες προθεσμίες μετατέθηκαν για έναν μήνα τουλάχιστον. Στο διάστημα αυτό το ΤΑΙΠΕΔ -που έχει την ευθύνη, αλλά μόνο της καθαρά διαγωνιστικής διαδικασίας-αιφνιδιάζει ως... έτοιμο από καιρό. Παρουσιάζει πλήρες σχέδιο αναθεώρησης της Σύμβασης Παραχώρησης και το υπερασπίζεται ως μη επιδεχόμενο αλλαγών, με το επιχείρημα ότι σε αντίθετη περίπτωση μπορεί να τεθεί σε κίνδυνο ο διαγωνισμός. Ακόμα και τη δεσμευτική εξαγγελία του πρωθυπουργού για εξαίρεση του παράκτιου μετώπου της Δραπετσώνας δεν την περιλάμβανε! Χρειάστηκαν ημέρες διαβουλεύσεων για να αποκατασταθεί η στοιχειώδης και αυτονόητη αρχή, ότι η κυβέρνηση σε τέτοια θέματα έχει τον πρώτο λόγο. Ήταν φανερό ότι το ΤΑΙΠΕΔ σε αυτό το διάστημα, ως μη όφειλε, είχε αναλάβει δεσμεύσεις πέραν των αρμοδιοτήτων του.
Είναι απολύτως ορθή και νομικά τεκμηριωμένη η άποψη ότι η αναθεώρηση της Σύμβασης Παραχώρησης είναι αποκλειστική αρμοδιότητα του κράτους (διά της κυβέρνησης) και του ΟΛΠ (διά του Δ.Σ.). Το ΤΑΙΠΕΔ, ως κάτοχος της πλειοψηφίας των μετοχών της ΟΛΠ Α.Ε., δεν νομιμοποιείται να υποκαθιστά τις πιο πάνω αρμόδιες αρχές. Μόνο ως τεχνικός σύμβουλος των αρμόδιων αρχών επί του προκειμένου δύναται να λειτουργήσει, με δεδομένη βεβαίως, την ευθύνη του για την τελική διαγωνιστική διαδικασία. Το αποτέλεσμα του διαγωνισμού θα το αξιολογήσω, με υπευθυνότητα και πληρότητα, όπως επιτάσσει ο θεσμικός μου ρόλος, όταν λάβω όλο τον φάκελο, τον οποίο έχω ζητήσει. Ένα όμως είναι βέβαιο. Παρά τους ισχυρισμούς δεύτερης διαλογής, η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ δεν σκοπεύει να ξεπουλήσει το λιμάνι.
* Τι περιθώρια διαπραγμάτευσης της σύμβασης υπάρχουν;
Διεθνώς, και όχι μόνο στην ελληνική πρακτική, σε τόσο σοβαρή σύμβαση και μέχρι την τελική υπογραφή και την έγκριση από τη Βουλή, είναι κοινός τόπος, η παραδοχή δυνατότητας περαιτέρω διαπραγματεύσεων που θα στοχεύουν σε βελτιώσεις υπέρ του κοινωνικού και του δημοσίου συμφέροντος.
Η κυβέρνηση κατέβαλε σημαντική προσπάθεια βελτιώσεων και μάλιστα πετύχαμε αρκετά. Παρά το γεγονός ότι το ΤΑΙΠΕΔ μας ενημέρωσε κάποια στιγμή ότι το σχέδιό του ως τελικό, το επόμενο πρωί αναρτάται, πήρε γραπτή απάντηση ότι για το υπουργείο το σχέδιο δε θεωρείται ώριμο προς υπογραφή. Όμως ο αναγκαίος χρόνος πλέον δεν υπήρχε, αφού οι προθεσμίες του διαγωνισμού ήταν πιεστικές και δεσμευτικές. Μέχρι τον Μάρτιο ελπίζω ότι τα παραπάνω θα έχουν τρέξει, όπως επίσης η έγκριση του αναμορφωμένου Προεδρικού Διατάγματος για τη Ρυθμιστική Αρχή Λιμένων, του Κυρωτικού Νόμου και -εξαιρετικά σημαντικό- η θεσμοθέτηση και συγκρότηση της Αρχής Λιμένα Πειραιά.
Με σταθερή διαβούλευση και με τα παραπάνω θεσμικά εργαλεία προσδοκούμε ότι θα κατοχυρώσουμε τις εργασιακές σχέσεις, θα προστατεύσουμε τις επιχειρήσεις - χρήστες του λιμανιού από μονοπωλιακές πρακτικές, θα οριοθετήσουμε τη συμμετοχή των παραλιμένιων δήμων σε σημαντικές αποφάσεις για έργα που διαφορετικά μπορεί να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στις πόλεις, θα ενισχύσουμε και θα αποσαφηνίσουμε τον προβλεπόμενο εποπτικό ρόλο του κράτους στη λειτουργία του λιμανιού. Αυτά έχουμε υποχρέωση να τα κάνουμε όπως κάθε ευνομούμενο κράτος.
Αν κάποιοι ζητούν να πνίξουμε τους πρόσφυγες, λάθος πόρτα χτυπάνε
* Οι προσφυγικές ροές φαίνεται πως το 2016 θα αυξηθούν. Τι δυνατότητες διαχείρισης υπάρχουν;
Όντως κοινή είναι η αξιολόγηση των συναρμόδιων υπουργείων και των κρατικών υπηρεσιών ότι οι προσφυγικές - μεταναστευτικές ροές δεν θα μειωθούν το 2016. Ενδεχομένως, μάλιστα, να αυξηθούν.
Τα νησιά σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος. Πάρα ταύτα, οι τοπικές κοινωνίες και οι αυτοδιοικητικές αρχές έχουν επιδείξει στην πλειοψηφία τους θαυμαστή εγρήγορση τόσο στην ανθρωπιστική αντιμετώπιση όσο και στη λειτουργική. Το Νόμπελ Ειρήνης δικαιωματικά τους ανήκει! Σημαντική επίσης είναι η συνεργασία ΜΚΟ και εθελοντών. Τα επιμέρους προβλήματα, που ενίοτε προκύπτουν, καταγράφονται και ρυθμίζονται, δεν αλλάζουν όμως την κύρια θετική εικόνα.
Για το Λιμενικό Σώμα και την ελληνική ακτοφυλακή δεν χρειάζεται να πω εδώ περισσότερα. Σε εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες τα στελέχη του, γυναίκες και άνδρες, έχουν κερδίσει επάξια την εκτίμηση της ελληνικής και της παγκόσμιας κοινωνίας.
Οι εξελίξεις όμως σε πολλές ευρωπαϊκές κοινωνίες και ευρωπαϊκά κράτη είναι ανησυχητικές. Μέχρι να αναπτυχθούν αποτελεσματικές πολιτικές για το τέλος του πολέμου στη Συρία, η Ευρώπη στο σύνολό της πρέπει και μπορεί να αναλάβει την ευθύνη της για τους πρόσφυγες. Αντ' αυτού δυναμώνουν οι εθνικοί εγωισμοί που βρίσκουν την εύκολη, υποκριτική και επικίνδυνη διέξοδο της ενοχοποίησης της χώρας μας, με την κατηγορία ότι δήθεν δε φυλάσσει τα ευρωπαϊκά θαλασσινά σύνορα. Η πρόσφατη έκθεση, που κατατέθηκε στο Κολλέγιο των Επιτρόπων, είναι έκθεση επιλεκτικής και αντιεπιστημονικής καταγραφής των δεδομένων. Δεχόμαστε τον έλεγχο. Αλλά είναι αδιανόητο να αγνοούνται οι απαντήσεις και η τεκμηρίωση του ελεγχόμενου κράτους.
Η Ευρώπη δεν μπορεί να μένει απαθής μπροστά στα τραγικά ναυάγια και στους εκατοντάδες νεκρούς στο Αιγαίο από τον Σεπτέμβριο μέχρι σήμερα.
Υπάρχουν λύσεις με σεβασμό στην ανθρώπινη ζωή και στον ευρωπαϊκό πολιτισμό στις οποίες καλείται να συμμετέχει ενεργά η Τουρκία σε συνεργασία με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Η επίσημη μεταφορά με πλοία θα ήταν ενδεχομένως μία από τις λύσεις, με την προϋπόθεση ότι η πρώτη καταγραφή θα γίνεται σε τουρκικό έδαφος. Έχουμε σταθερή επικοινωνία διακρατικής συνεργασίας με τις τουρκικές αρχές. Κατατέθηκαν προτάσεις. Ζητάμε λύσεις. Η αλήθεια όμως είναι ότι μόνο μια γενναία και γενικευμένη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία με ανάληψη ευθύνης, μπορεί να επιλύσει σε ικανοποιητικό βαθμό τα περίπλοκα και επείγοντα ζητήματα. Το πρόβλημα το έχει η Ευρώπη, εμείς εισπράττουμε τις συνέπειες.
Να γνωρίζουν όμως όλοι. Η Ελλάδα φυλάσσει τα σύνορα, ελληνικά και ευρωπαϊκά, σύμφωνα με τους νόμους και τις διεθνείς συνθήκες. Το ίδιο και η Frontex, που συνεπιχειρεί και συνευθύνεται. Εάν κάποιοι εννοούν αλλά δεν το λένε ανοιχτά, ότι πρέπει να πνίγουμε τους πρόσφυγες, να ξέρουν ότι λάθος πόρτα χτυπούν. Η ελληνική κοινωνία και η ελληνική πολιτεία δεν θα το επιτρέψουν.
* Ναυτική εκπαίδευση. Κάνατε έκκληση για συνέργειες από όλους προκειμένου να αναβαθμιστεί η δημόσια ναυτική εκπαίδευση. Τι βήματα γίνονται προς αυτή την κατέυθυνση;
Στη ναυτική εκπαίδευση έχουμε από την πρώτη στιγμή στρέψει την προσοχή μας. Οχι μόνο συνδέεται με την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού, που είναι τομέας πρώτης προτεραιότητας για το Υπουργείο, αλλά και γιατί, εξαιτίας των πολιτικών των προηγούμενων κυβερνήσεων, αντιμετωπίζει σειρά προβλημάτων, ιδιαίτερα στο θέμα του εκπαιδευτικού προσωπικού, τα οποία, με τις κατάλληλες κινήσεις, επιχειρούμε να αντιμετωπίσουμε. Να σας αναφέρω ενδεικτικά την σχεδόν κατά 70% μείωση των οργανικών θέσεων εκπαιδευτικών στις Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού τα προηγούμενα χρόνια. Μετά από συστηματικές προσπάθειες του Υπουργείου, θα μπορέσουμε άμεσα να προκηρύξουμε 17 θέσεις, κυρίως για ναυτοδάσκαλους, σε ΑΕΝ και ΚΕΣΕΝ.
Στις επιδιώξεις μας για τη ναυτική εκπαίδευση περιλαμβάνονται η περαιτέρω ενίσχυση των υποδομών και του ανθρώπινου δυναμικού, η βελτίωση της ποιότητας σπουδών και μέσω αυτής, των εργασιακών προοπτικών των νέων που επιθυμούν να σταδιοδρομήσουν στη ναυτιλία και βέβαια, σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες, η εξασφάλιση συνθηκών που θα διευκολύνουν τις σπουδές τους. Έχουμε πάντως, ήδη, μικρές αλλά σημαντικές επιτυχίες, όπως χορήγηση «πάσου» στους σπουδαστές του Ασπροπύργου, βελτίωση υλικοτεχνικών υποδομών μέσω ΕΣΠΑ, βελτίωση κτηρίων με τη στήριξη και της Ε.Ε.Ε κ.α.
Στην προσπάθεια αυτή θα επιχειρήσουμε να ενεργοποιήσουμε όλους τους φορείς της ναυτιλίας ώστε να καταθέσουν τις προτάσεις τους και να συμβάλλουν με τις εισηγήσεις τους στην αναμόρφωση του πλαισίου λειτουργίας της Δημόσιας Ναυτικής Εκπαίδευσης. Για το σκοπό αυτό έχουμε ήδη αποστείλει προσκλήσεις σε όλους τους φορείς της ναυτιλίας που εμπλέκονται με θέματα ναυτικής εκπαίδευσης ώστε να ορίσουν εκπροσώπους τους στην επιτροπή που θα συσταθεί, ενώ στις αρχές Μαρτίου θα κάνω με γενική παρουσίαση για τα θέματα της Ναυτικής Εκπαίδευσης στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου στη Βουλή.
* Τι κινήσεις έχουν γίνει για την ανεργία των ναυτικών και την απλήρωτη ναυτική εργασία; Υπάρχει ανταπόκριση από τους πλοιοκτήτες για την υπογραφή ΣΣΕ με την ΠΝΟ;
H αύξηση της απασχόλησης είναι ένας από τους τομείς στους οποίους επιδιώκουμε να συμβάλλει καθοριστικά η ελληνική ναυτιλία. Ενθαρρύνω τη συζήτηση μεταξύ των εκπροσώπων ναυτικών και των πλοιοκτητών για την αναζήτηση των δυνατοτήτων αύξησης της απασχόλησης, σε πλαίσιο που θα ορίζεται από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας. Είναι βαθιά μου πεποίθηση ότι ελληνική ναυτιλία χωρίς Έλληνες ναυτικούς δεν μπορεί να υπάρξει. Οι Έλληνες ναυτικοί είναι ο παράγοντας που έχει συμβάλλει καθοριστικά στην ανταγωνιστικότητα των πλοίων και των επιχειρήσεων που τα διαχειρίζονται. Η απασχόληση Ελλήνων ναυτικών στα πλοία αποτελεί την βασική προϋπόθεση για την ανανέωση και επέκταση της τεχνογνωσίας στην οποία στηρίζει την ανάπτυξή της η ελληνική ναυτιλία. Κατά συνέπεια, είναι προς το συμφέρον όλων να αναζητηθούν οι δυνατότητες αύξησης της απασχόλησης, με τρόπο που θα είναι επωφελής για ναυτικούς και επιχειρήσεις αλλά και για την ελληνική οικονομία. Αυτό, όμως δεν μπορεί να γίνει με όρους που θα λαμβάνουν υπόψη τους μόνο μια πραγματικότητα σε διεθνές επίπεδο, η οποία είναι πέρα και έξω από τις παραδόσεις, τις προσδοκίες αλλά και τις κοινά παραδεκτές συνθήκες που πρέπει να διέπουν την απασχόληση των Ελλήνων ναυτικών.
Όσον αφορά την απλήρωτη ναυτική εργασία, είναι ένα θέμα με το οποίο έχουμε ασχοληθεί όλο το προηγούμενο διάστημα αναζητώντας λύσεις για την προστασία των ναυτικών. Αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας ήταν και επιτυχής κατάληξη της υπόθεσης της καταβολής των δεδουλευμένων στους ναυτικούς της ΝΕΛ λίγες εβδομάδες νωρίτερα. Ήδη, τέλος προωθούμε πρόσκληση προς όλους τους εμπλεκόμενους φορείς για τη συγκρότηση Ομάδας Εργασίας, η οποία θα κληθεί να εξετάσει τα προβλήματα λειτουργίας του Γραφείου Ευρέσεως Ναυτικής Εργασίας (ΓΕΝΕ) και να καταγράψει προτάσεις για την επίλυσή τους.
* Πώς κρίνετε τις κινητοποιήσεις που κλιμακώνονται στον χώρο των ναυτεργατών;
Τα θέματα που απασχολούν και τους ναυτικούς είναι σοβαρά. Οι απεργιακές κινητοποιήσεις είναι νόμιμες. Ασκούνται συνταγματικά κατοχυρωμένα δικαιώματα. Όμως, εκφράζω την απλή γνώμη μου ότι στο χώρο της ναυτιλίας η «χωρίς εξαίρεση» απεργία γεννά σοβαρά προβλήματα που θα πρέπει να συνεκτιμώνται. Ένα από αυτά -όχι το μόνο- αφορά τα νησιά σε σχέση με τις ροές προσφύγων και μεταναστών.
Κυρίως, όμως, πρέπει να πω ότι η κυβέρνηση και οι αρμόδιοι υπουργοί εξετάζουν ακόμα τα ζητήματα της αυτοτέλειας του ΝΑΤ, του ΚΕΑΝ, του ΕΛΟΕΝ. Τα όρια ηλικίας για τους ναυτικούς δεν αλλάζουν, ούτε οι βασικές ρυθμίσεις για τα βαρέα και ανθυγιεινά, ενώ οι ισχύουσες συντάξεις δεν μειώνονται. Δεν μπορώ να δεσμευτώ αυτή τη στιγμή για όλα τα ανοιχτά ζητήματα. Είναι όμως, πιστεύω, πολύ χρήσιμο να συνεχιστεί ο διάλογος.
