Ρεπορτάζ: Αντιγόνη Ζούντα
Εξελίξεις αναμένονται εντός της εβδομάδας ως προς το ασφαλιστικό των αγροτών, καθώς αφενός ο περίφημος διάλογος κυβέρνησης-αγροτικού κόσμου βρίσκεται σε "στάση" και εκκρεμότητα και τα αγωνιστικά "ορόσημα" πλέον εξαντλούνται, ενώ υπό επεξεργασία βρίσκονται κάποιες βελτιώσεις-διορθώσεις επί του υφιστάμενου σχεδίου.
Η κυβέρνηση κρατά ανοιχτή την πόρτα του διαλόγου, κάτι που επιβεβαιώθηκε και από τον ίδιο τον πρωθυπουργό Α. Τσίπρα, στη Βουλή, πριν λίγες μέρες, κατά την προ ημερησίας διατάξεως συζήτηση για το ασφαλιστικό, αλλά και στη συνέχεια από τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Β. Αποστόλου, από τη Θεσσαλονίκη όπου επανέλαβε ότι ο διάλογος είναι μονόδρομος.
Σε ό,τι αφορά τον διάλογο υπάρχουν ορισμένα ζητήματα που πρέπει να ληφθούν υπόψη και από τις δύο πλευρές: α) η κατάθεση προτάσεων είναι σημαντική σε αυτήν τη φάση που ακόμα διαμορφώνεται το πλαίσιο που θα τεθεί υπό διαπραγμάτευση με τους θεσμούς. Μέχρι στιγμής, πέραν των ισοπεδωτικών λογικών για συζήτηση από μηδενική βάση, συγκεκριμένες προτάσεις, τύπου "ισοδυνάμων", με πρακτικά αποτελέσματα δεν έχουν κατατεθεί σε κανένα επίπεδο, πολιτικό ή αγροτοσυνδικαλιστικό. β) Οι δυνάμεις των αγροτών στις κινητοποιήσεις, παρά τις "συμμαχίες" στον αγώνα, δεν είναι ίσες, καθώς ο βαθμός επίδρασης των προβλεπόμενων στο ασφαλιστικό σχέδιο δεν είναι ίδιος για όλους, δηλαδή για τους μικρομεσαίους αγρότες και για τους "μεγαλοαγρότες" - που συχνά πρωτοστατούν συνεπικουρούμενοι από συγκεκριμένες πολιτικές δυνάμεις και παρασύρουν ένα κομμάτι του αγροτικού κόσμου με την "ορμή" της προπαγάνδας τους. Επομένως, το ποιοι ακριβώς είναι οι εκπρόσωποι του αγροτικού κόσμου -που ενδεχομένως θα διαπραγματευτούν με την κυβέρνηση και θα αναλάβουν τις ευθύνες σε κάθε περίπτωση- αποτελεί ζητούμενο και δεν είναι τυχαίο ότι υπάρχουν διαφοροποιήσεις τόσο μεταξύ των επικεφαλής κινήσεων και μπλόκων όσο και απλών, μεμονωμένων συμμετεχόντων που δεν αποκλείουν τον διάλογο. γ) Η "υποστήριξη" των αγροτικών κινητοποιήσεων τίθεται στο ευρύτερο "κάδρο" μεθοδεύσεων συγκεκριμένων πολιτικών χώρων, δεδομένου ότι πρόκειται για το πιο δυναμικό κομμάτι στο πλαίσιο του ευρύτερου αγωνιστικού μετώπου αυτή την περίοδο, με συγχρονισμό που συμπίπτει με νέα πολιτικά πρόσωπα αλλά και... παλαιές πολιτικές. Αντίστοιχα, εκκωφαντική είναι η σιωπή εκπροσώπων του παραγωγικού ιστού της χώρας, που σχεδόν "εθιμοτυπικά" παρενέβαιναν και μάλιστα άμεσα και συντονισμένα επισημαίνοντας, στην καλύτερη περίπτωση, τις αλυσιδωτές επιπτώσεις των κινητοποιήσεων σε άλλες οικονομικές δραστηριότητες...
Τα "μπλόκα"
Στο μεταξύ, σήμερα η μαζική έξοδος των αγροτών με μπλόκα, αποκλεισμούς, συλλαλητήρια εισέρχεται στη 12η ημέρα, χωρίς να περιλαμβάνονται οι κινητοποιήσεις που έχουν ξεκινήσει από τον Νοέμβρη. Ένα "ορόσημο" κλιμάκωσης των κινητοποιήσεων υπήρξε η 28η Γενάρη, με την έναρξη της έκθεσης Agrotica στη Θεσσαλονίκη όπου βρέθηκαν χιλιάδες αγροτών - και όχι μόνο. Η επικείμενη γενική απεργία της Πέμπτης αποτελεί το επόμενο μεγάλο "ραντεβού" και ήδη υπάρχει συντονισμός με άλλες επαγγελματικές - κοινωνικές ομάδες. Επομένως, αν όχι νωρίτερα, από την ερχόμενη Παρασκευή θα ξεκαθαρίσει το τοπίο τουλάχιστον ως προς την υλοποίηση ή μη του διαλόγου μεταξύ των δύο πλευρών, που οφείλουν εφόσον συμμετέχουν να προετοιμαστούν επαρκώς.
Βελτιωτικές προτάσεις
Σε κάθε περίπτωση η κυβέρνηση εξετάζει κάποιες διορθώσεις ή και βελτιώσεις ως προς την εφαρμογή του ασφαλιστικού σχεδίου για τους αγρότες, στη βάση της κοινωνικής δικαιοσύνης και της ισονομίας, δηλαδή "ίδιοι κανόνες για όλους", και πάντα στη λογική της σύνδεσης των ασφαλιστικών εισφορών με τα φορολογικά δεδομένα (πραγματικό εισόδημα).
Τέσσερα σημεία βρίσκονται αυτή τη στιγμή στην πρώτη γραμμή των συζητήσεων:
- Η "αύξηση" του χρόνου της μεταβατικότητας των ρυθμίσεων. Υπάρχει θετική αντιμετώπιση για παράταση ενδεχομένως και κατά δύο έτη. Σύμφωνα με την υφιστάμενη ρύθμιση το 2019 με την μετάβαση στο 20% το ποσοστό επί του φορολογητέου εισοδήματος βάσει του οποίου θα υπολογίζεται η ασφαλιστική εισφορά ολοκληρώνεται η προσαρμογή στο νέο καθεστώς. Με τη δυνατότητα επέκτασης της περιόδου αυτής κατά δύο επιπλέον έτη, θα μπορούσε αντίστοιχα να "μοιραστεί" και η αύξηση του σχετικού ποσοστού σε περισσότερο χρόνο (δηλαδή η αύξηση κατά 10% έως το τελικό 20% αντί να πραγματοποιηθεί από το 2017 έως το 2019, να πραγματοποιηθεί με μικρότερη ετήσια επιβάρυνση -μείωση συντελεστών- σε περισσότερα έτη, π.χ. έως το 2021).
- Η υπαγωγή των συζύγων και τέκνων που απασχολούνται στην οικογενειακή αγροτική εκμετάλλευση στο εργόσημο, στο πλαίσιο του προαιρετικού χαρακτήρα της συμμετοχής των μελών της οικογένειας στην κύρια ασφάλιση. Το είδος της ασφάλισης των συμβοηθούντων μελών θα μπορεί να αποτελεί επιλογή, ενώ με το εργόσημο τα έξοδα από την πραγματική εργασία των μελών της οικογένειας θα αναγνωρίζονται ως έξοδα για τον επικεφαλής της εκμετάλλευσης στη φορολογική του δήλωση, οπότε θα εκπίπτουν και από το φορολογητέο εισόδημα, επί του οποίου υπολογίζονται οι ασφαλιστικές εισφορές.
- Εξετάζεται η μείωση στο 70%, από το προβλεπόμενο 80%, του εκάστοτε προβλεπόμενου κατώτατου βασικού μισθού άγαμου μισθωτού (άνω των 25 ετών) που λαμβάνεται ως αναφορά φορολογητέου εισοδήματος για την περίπτωση κύριας ασφάλισης συζύγου και ενήλικων τέκνων, που απασχολούνται σε οικογενειακή αγροτική εκμετάλλευση.
- Διατήρηση της αυτονομίας του ΟΓΑ. Θεωρείται ότι υπάρχει η ιδιομορφία της κάλυψης της ελληνικής περιφέρειας συνολικά ακόμα και στις πιο απομακρυσμένες περιοχές από το συγκεκριμένο ταμείο, γεγονός που το διαφοροποιεί έναντι άλλων.
Βέβαια στις προτάσεις που έχουν κατατεθεί όλο το τελευταίο διάστημα περιλαμβάνεται και η εξέταση της μείωσης των συντελεστών, π.χ. η εισφορά να διαμορφωθεί τελικά στο 13,5% - 15% και όχι στο 20%, της συμπερίληψης στους συντελεστές αυτούς και της ιατροφαρμακευτικής κάλυψης, της θέσπισης "πλαφόν" ή κλιμάκων επί των φορολογητέων εισοδημάτων, της διαφοροποίησης ανάμεσα σε κύριο επάγγελμα και ετεροεπαγγελματίες αγρότες κ.ά.
Υπενθυμίζεται, τέλος, ότι με βάση το ισχύον σύστημα η βασική σύνταξη του αγρότη (ΟΓΑ) το 2015 ανερχόταν σε 172,8 ευρώ, το 2016 είναι 158 ευρώ και θα καταργηθεί εντελώς το 2027. Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης η τελική σύνταξη διαμορφώνεται από το όριο της κατώτατης εθνικής σύνταξης, δηλαδή 384 ευρώ και πάνω ανάλογα με τις εισφορές (δηλαδή συν την αναλογική σύνταξη), που π.χ. για 25ετία, στην 4η ασφαλιστική κατηγορία το 2018, διαμορφώνεται σε περίπου 580 ευρώ, ενώ με το υπάρχον σύστημα θα έφτανε τα 337 ευρώ.
