Της Αντιγόνης Ζούντα
Με τα κρίσιμα ζητήματα του φορολογικού και του ασφαλιστικού κάνει "ποδαρικό" για τον αγροτικό τομέα το 2016, με αγρότες και κτηνοτρόφους να προετοιμάζονται για νέες κινητοποιήσεις, αν και παράλληλα δρομολογούνται πρωτοβουλίες και θεσμικές παρεμβάσεις για την ενίσχυση του κλάδου.
Καθώς τον Ιανουάριο αναμένεται να έρθουν στη Βουλή τα μέτρα που απομένουν για να κλείσει η αξιολόγηση, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και οι δεσμεύσεις για το φορολογικό και το ασφαλιστικό των αγροτών, στην ουσία ξεκινά και η σκληρή διαπραγμάτευση της κυβέρνησης με τους θεσμούς για την υιοθέτηση εναλλακτικών προτάσεων με ηπιότερες επιπτώσεις στον πρωτογενή τομέα.
Υπενθυμίζεται ότι στον σκληρό πυρήνα των προαπαιτούμενων βρίσκεται η αύξηση του συντελεστή φορολόγησης στο 26% από 13%, η αύξηση της προκαταβολής φόρου από το 27,5% στο 55% τουλάχιστον έως το 2017, η κατάργηση της απαλλαγής από φόρο των επιδοτήσεων για ποσό έως 12.000 ευρώ και ο τριπλασιασμός των εισφορών στον ΟΓΑ στο πλαίσιο της εξομοίωσής τους με αυτές του ΙΚΑ.
Ήδη η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων έχει δώσει το "στίγμα" των προτάσεων που θα διαπραγματευτεί, αν και τα σενάρια είναι αρκετά και επιδέχονται συνδυασμών.
Η ελληνική πλευρά έχει επεξεργαστεί συγκεκριμένη - τεκμηριωμένη εναλλακτική πρόταση, που, όπως επισημαίνει εξασφαλίζει τα προσδοκώμενα φορολογικά έσοδα για το Δημόσιο με ταυτόχρονη προστασία του αγροτικού εισοδήματος και δίκαιη κατανομή βαρών. Εκτιμάται ότι, αν από το ένα τρίτο του συνόλου που δηλώνεται εξασφαλιστεί ακόμα ένα τρίτο, εξοικονομείται σημαντικό ποσό, που μπορεί να εισφέρει δημοσιονομικά.
Στο πλαίσιο της πρότασης αυτής, όλοι οι κάτοχοι γεωργικής εκμετάλλευσης τηρούν βιβλία εσόδων - εξόδων, εκτός των μικρών παραγωγών με εισόδημα έως 5.000 ευρώ. Ταυτόχρονα θα διεκδικηθεί να αναγνωρίζεται ως έξοδο, ως τεκμαρτή δαπάνη, η αμοιβή της οικογενειακής εργασίας, καθώς και οι αποσβέσεις κεφαλαίου και παγίων. Έτσι μπορεί ο συντελεστής να πάει στο 20%, αλλά το φορολογητέο εισόδημα θα είναι μικρό, ενώ παράλληλα θα αποκαλυφθεί μεγάλο μέρος από τις "γκρίζες" συναλλαγές αγροτικών προϊόντων αποφέροντας αύξηση δημοσίων εσόδων, και μάλιστα υπολογίσιμη.
Επιπλέον η ελληνική πλευρά θα επιμείνει στη διεκδίκηση αφορολόγητου ορίου για τους αγρότες αλλά και στην ελάφρυνση του κατά κύριο επάγγελμα αγρότη, του νέου, των συνεταιρισμών, όσων καλλιεργούν σε ορεινές και δυσπρόσιτες περιοχές, έχουν ειδικές καλλιέργειες κ.λπ., ενώ αναμένεται να προτείνει τρεις κλίμακες φορολογίας με βάση το κέρδος (όχι τον τζίρο).
Σε σχέση με το ασφαλιστικό εξετάζεται, στο πλαίσιο της ευρύτερης μεταρρύθμισης, εθνική σύνταξη ως η κατώτατη για τους αγρότες και από το όριο αυτής και πάνω να θεσπιστούν κλίμακες, είτε προαιρετικές είτε με βάση το εισόδημα.
Αντιδρούν οι αγρότες
Σε κάθε περίπτωση αγρότες και κτηνοτρόφοι κάνουν λόγο για μέτρα - "ταφόπλακα" για τον πρωτογενή τομέα, που θα εξοντώσουν τους ίδιους συρρικνώνοντας δραματικά το ήδη πιεσμένο εισόδημά τους.
Σε αυτό το πλαίσιο φαίνεται πως η στάση αναμονής του προηγούμενου διμήνου, με κινητοποιήσεις κυρίως τοπικού χαρακτήρα, παύει να τηρείται και ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη συνελεύσεις και ζυμώσεις για ένταση και κλιμάκωση των κινητοποιήσεων εν όψει της ψήφισης των σκληρών μέτρων για τον αγροτικό τομέα το επόμενο διάστημα. Στόχος είναι ο πανελλαδικός συντονισμός και η δημιουργία κοινού μετώπου των διαφόρων τάσεων και κινήσεων των αγροτών, αν και φαίνεται ότι η συσπείρωση, ιδιαίτερα "παλαιών" και "νέων", είναι ζητούμενο για τον χώρο.
Επιπλέον οι πρώτες πληρωμές (τον Δεκέμβριο) στο πλαίσιο της νέας ΚΑΠ άφησαν "πικρή γεύση" για ικανό αριθμό αγροτών που είδαν επί του πρακτέου τα αρνητικά αποτελέσματα των επιλογών των προηγούμενων κυβερνήσεων, που πλέον εφαρμόζονται σε αυτή τη φάση. Αφετηριακά οι ενισχύσεις είναι μειωμένες κατά 15% έναντι της προηγούμενης περιόδου, ενώ με τα νέα καθεστώτα ο παραγωγός έλαβε τώρα το 54% της ενιαίας ενίσχυσης και το υπόλοιπο 46% θα το εισπράξει με την καταβολή του λεγόμενου "πρασινίσματος" -υπολογίζεται τον Φεβρουάριο- ενώ ορισμένες κατηγορίες θα πάρουν επιπλέον συνδεδεμένες ενισχύσεις ή ενισχύσεις για νέους αγρότες.
Νέα χρηματοδοτικά εργαλεία
Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου αναμένεται να καταθέσει ένα σχέδιο αναβάθμισης, ριζοσπαστικής μεταρρύθμισης του αγροτικού τομέα με σημαντικές παρεμβάσεις σε πολλαπλά επίπεδα.
Μεταξύ άλλων θα δημιουργηθούν νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για τον αγροτικό τομέα με μόχλευση πόρων του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) και αξιοποίηση της σχολάζουσας, δημόσιας, αγροτικής περιουσίας ως εγγύηση για την άντληση ρευστότητας. Άμεσα αναμένεται να "έλθει" η κάρτα του αγρότη, με την οποία οι αγρότες θα μπορούν να κάνουν αναλήψεις και να χρηματοδοτεί εργασίες της εκμετάλλευσής τους σε ετήσια βάση μέχρι του ποσού των κοινοτικών επιδοτήσεων που δικαιούνται.
Επιπλέον θα προχωρήσει η ανασυγκρότηση του μηχανισμού διαχείρισης και καταβολής των πληρωμών, ώστε να αποκτήσει μεγαλύτερη ευελιξία και αποτελεσματικότητα, εξασφαλίζοντας ότι οι αγρότες θα εισπράττουν έγκαιρα τις κοινοτικές επιδοτήσεις και τις αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ, μειώνοντας σημαντικά πρόστιμα και καταλογισμούς της Ε.Ε. Επιπλέον θα επανέλθει ο γεωπόνος στο χωράφι: με συμβουλευτικές δομές σε όλη την Ελλάδα, για την επιστημονική και τεχνική υποστήριξη των παραγωγών από γεωπόνους, κτηνιάτρους και οικονομολόγους, ώστε να καλυφθεί το μεγάλο κενό που διαπιστώνεται στον τομέα των γεωργικών εφαρμογών στην ελληνική περιφέρεια.
Παράλληλα θα ενισχυθούν, μέσω κινήτρων, συλλογικές μορφές οργάνωσης της παραγωγής και της μεταποίησης. Με την ψήφιση του νέου θεσμικού πλαισίου για τους συνεταιρισμούς, που αναμένεται μάλιστα να αποτελέσει το πρώτο νομοσχέδιο του υπουργείου το 2016, στόχος είναι να διευκολυνθεί η συλλογική οργάνωση των αγροτών. Το αμέσως επόμενο θεσμικό πλαίσιο αφορά την οργάνωση της εμπορίας "από το χωράφι και τον στάβλο έως το ράφι".
Συγχρόνως αναμένεται να αξιοποιηθούν το ΠΑΑ και το ΕΠΑΛΘ (αλιεία) προγράμματα συνολικής επενδυτικής δαπάνης 6,5 δισ ευρώ.
Από τις αρχές του 2016 θα αναδειχθεί το ΠΑΑ στην περιφέρεια και θα γίνουν οι σχετικές προσκλήσεις, ενώ προβλέπεται ότι οι νέοι αγρότες θα αποτελέσουν συνολικά "σημείο αναφοράς".
Ειδικότερα μεταξύ άλλων οι νέοι αγρότες θα έχουν προτεραιότητα πρόσβασης και αυξημένα ποσοστά ενίσχυσης -επιπλέον 20 ποσοστιαίες μονάδες ενίσχυσης από τους άλλους γεωργούς- για την υλοποίηση επενδύσεων σε μέτρα όπως η εγκατάσταση νέων γεωργών, σχέδια βελτίωσης, μεταποίηση, επαγγελματική κατάρτιση, προγράμματα leader κ.λπ., ενώ παράλληλα όσοι εντάσσονται στο ΠΑΑ αποκτούν δικαίωμα πρόσβασης στο εθνικό απόθεμα για την καταβολή ενισχύσεων με "μπόνους" 25% επί της αξίας των δικαιωμάτων για μια πενταετία.
