Ρεπορτάζ: ΘΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
Η επιλογή της ΕΚΤ να κινηθεί στα δυσδιάκριτα όρια μεταξύ καταστατικής νομιμότητας και πολιτικής σκοπιμότητας και να "παγώσει" τον ELA στα 88,6 δισ. ευρώ επιβάλλοντας βίαια στην Αθήνα να εισαγάγει τα "capital controls" μετέβαλε εν μιά νυκτί την καθημερινή συναλλακτική πρακτική χιλιάδων επιχειρήσεων και εν πολλοίς και την καθημερινότητα των πολιτών. Το βαρύ κλίμα όμως που εύλογα δημιουργήθηκε το περασμένο Σαββατοκύριακο δεν ήταν αποτέλεσμα κάποιων γεγονότων που προέκυψαν ξαφνικά. Όταν επί αρκετές ημέρες έφευγαν από το τραπεζικό σύστημα καταθέσεις της τάξεως άνω του ενός δισ. ευρώ ημερησίως, κατά βάση από λογαριασμούς κατεχόντων, η ανάληψη αποταμιεύσεων της τάξεως των ολίγων εκατοντάδων εκατομμυρίων των μικρομεσαίων ήταν σε μετρήσιμα μεγέθη λιγότερο "οδυνηρή" για το εγχώριο χρηματοπιστωτικό σύστημα, έστω και αν το επίπεδο της τραπεζικής ρευστότητας συμπιέστηκε κάτω του ορίου του 1 δισ. ευρώ (στα 500 εκατ. ευρώ ανέρχεται το απόθεμα ρευστότητας των ελληνικών τραπεζών, σύμφωνα με τη βρετανική "Telegraph").
Παρά ταύτα, ο συνδυασμός πρωτόγνωρων φαινομένων όπως τα "capital controls" με τη διπλή πολιτική σκοπιμότητα που σχετίζεται τόσο με την διακοπή των διαπραγματεύσεων με τους πιστωτές όσο και με το δημοψήφισμα και η οποία σκοπιμότητα εξυπηρετούσε τόσο τους δανειστές όσο και την αντιπολίτευση, αφενός λειτούργησαν ως πολλαπλασιαστής του αρνητικού κλίματος, αφετέρου προκάλεσαν τη δημιουργία πληθώρας φημολογιών που σε μεγάλο βαθμό (όχι απολύτως, μιας και υπήρξε και το προηγούμενο της Κύπρου) εξυπηρετούσαν την πρόκληση φόβου στους πολίτες. Συνισταμένη αυτών των φημολογιών, παρ' ότι διαψεύσθηκαν με τον πιο επίσημο τρόπο από την κυβέρνηση, ήταν τα σενάρια για "bail in" και κούρεμα καταθέσεων. Πρωτοσέλιδα εφημερίδων, δημοσιεύσεις στον ηλεκτρονικό Τύπο και μια ευρεία αναπαραγωγή φημών αναπαρήγαγαν τις τελευταίες ημέρες ποσοστά, ύψος, όρια και τρόπους κουρέματος, παρ' ότι ήταν κατά γενική ομολογία αξιοθαύμαστη η ψυχραιμία που έδειξαν οι αποταμιευτές -και ειδικά οι συνταξιούχοι- στις ουρές. Σημειώνεται ότι ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, με συνέντευξή του μετά το βραδινό δελτίο ειδήσεων του ΑΝΤ1 την Πέμπτη, προανήγγειλε άνοιγμα τραπεζών άμεσα, καθώς εντός 48 ωρών από το δημοψήφισμα θα υπάρξει, όπως είπε, συμφωνία με τους δανειστές.
Ακόμη και αυτή η δέσμευση όμως να μην υπήρχε, η στάση της ΕΚΤ στην συνεδρίαση της 1ης Ιουλίου δείχνει ότι δεν σκοπεύει να ωθήσει την κατάσταση στα άκρα. Η κεντρική τράπεζα της Ευρωζώνης είχε κατά τη συνεδρίαση της περασμένης Τετάρτης τέσσερις επιλογές:
* Πρώτον, να αυξήσει το κούρεμα στα collaterals, που ήταν και το πλέον δημοφιλές σενάριο στις φημολογίες που είχαν ξεσπάσει από το προηγούμενο βράδυ.
* Δεύτερον, να υιοθετήσει το πιο ακραίο, όσο και καταστροφικό σενάριο, για απόσυρση του ELA.
* Τρίτον, να αυξήσει τον ELA για να προλάβει τα capital controls.
* Τέταρτον, να "παγώσει" τον ELA κρατώντας ουδέτερη στάση ώς το δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου.
Η απόφαση της ΕΚΤ να ακολουθήσει την 4η επιλογή "καταδίκασε" μεν τους Έλληνες αποταμιευτές, καταναλωτές, συνταξιούχους, επιχειρηματίες, τουρίστες και φοιτητές εξωτερικού, εισαγωγείς και άλλους σε μεγάλη ταλαιπωρία, ωστόσο αυτή δεν θα είναι μόνιμη όσο θα ήταν η 2η ή η 3η επιλογή. Αν μάλιστα επιβεβαιωθούν οι προσδοκίες για σύναψη συμφωνίας μεταξύ Αθήνας και πιστωτών μετά το δημοψήφισμα, τότε αναμένονται εντός της εβδομάδος, πιθανότατα στις 8 Ιουλίου, ενέσεις ρευστότητας οι οποίες ενδεχομένως να περιλαμβάνουν και αύξηση σε ποσό της τάξης των μερικών δισ. ευρώ του εύρους των επιλέξιμων collaterals που δέχεται η ΕΚΤ.
