Ρεπορτάζ: ΘΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
Μόλις προ τετραμήνου, τον Νοέμβριο 2014, έκανε αίσθηση στην κοινή γνώμη των ΗΠΑ η είδηση, που είχε δημοσιευθεί πρωτοσέλιδη στους "New York Times", ότι το περιβόητο IRS, ο φόβος και ο τρόμος των Αμερικανών φοροφυγάδων, εκπαίδευε ελεγκτές οι οποίοι προσποιούνταν τον γιατρό, τον δημοσιογράφο, τον δικηγόρο, ακόμη δε και τον... ιερέα! Στόχο είχαν να ξεσκεπάσουν υποθέσεις φοροδιαφυγής. Μάλιστα, χριστιανικές ενώσεις είχαν συντάξει τότε οργισμένες ανακοινώσεις κατηγορώντας το αμερικανικό "ΣΔΟΕ" ότι έστελνε πράκτορες ακόμη και και σε θρησκευτικές λειτουργίες παραβαίνοντας την "πρώτη τροποποίηση" του Συντάγματος για τις θρησκευτικές ελευθερίες. Αυτό και μόνο αποτελεί ένα από τα ουκ ολίγα παραδείγματα ότι, σε ζητήματα φοροδιαφυγής, το IRS, με την πλούσια εμπειρία και τις ευρηματικές μεθόδους του, μπορεί να γίνεται ανά πάσα στιγμή αποτελεσματικό και αμείλικτο (αρκεί βεβαίως να παραμένει στο πλαίσιο της αποστολής και των καθηκόντων του, καθώς έχει κατηγορηθεί πως έχει εμπλακεί και σε "κατά παραγγελία" υποθέσεις πολιτικών σκοπιμοτήτων).
Στον αντίποδα της αποτελεσματικότητας των ΗΠΑ όσον αφορά στην αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής βρίσκεται η Ελλάδα, χώρα που πανευρωπαϊκά αποτελεί παράδειγμα προς αποφυγή σε ζητήματα φοροδιαφυγής, λαθρεμπορίου, παρεμπορίου και διαφθοράς. Του λόγου το ασφαλές επιβεβαιώνεται σχεδόν καθημερινά. Τελευταίο δείγμα, τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν την περασμένη Πέμπτη από το ΣΔΟΕ και που δείχνουν ένα ατέλειωτο "πάρτι" φοροδιαφυγής, όπου ακόμη και "χοντροκομμένες" απάτες, που σε οποιαδήποτε σύγχρονη οικονομία θα είχαν παταχθεί εν τη γενέσει τους, στη χώρα μας αποδεικνύονται "χρυσωρυχεία" για τους επιτήδειους (φοροδιαφυγή υπαλλήλου ΔΕΚΟ με αδικαιολόγητη αύξηση περιουσίας κατά... 2,19 εκατ. ευρώ, αστρολόγου που έκρυβε 1,28 εκατ. ευρώ, 17 επιχειρήσεων με εικονικά τιμολόγια 41,9 εκατ. ευρώ, ακόμη και ανεπάγγελτων με αδικαιολόγητη περιουσία).
Εύλογη λοιπόν ήταν η αναζήτηση ξένης τεχνογνωσίας. Δεν είναι πάντως η πρώτη φορά που το ελληνικό υπουργείο Οικονομικών επιχειρεί να εισάγει τεχνογνωσία IRS. Τη δεκαετία του 1990, κλιμάκιο Αμερικανών εφοριακών είχε εγκατασταθεί στην Καραγιώργη Σερβίας, υπέβαλε προτάσεις, δέχθηκε ευχαριστίες και έκτοτε αγνοείται η τύχη των ντοσιέ με τις προτάσεις αυτές.
Τη γενική ιδέα του IRS για τους "undercover tax inspectors" (μεταμφιεσμένοι φοροελεγκτές), προσαρμοσμένη όμως στα ελληνικά δεδομένα, επιχειρεί να εισαγάγει η κυβέρνηση και ήδη την προωθεί ο Γιάνης Βαρουφάκης εισάγοντάς την ως επιμέρους πρόταση στη λίστα μεταρρυθμίσεων την οποία έστειλε στον Γερούν Ντάισελμπλουμ. Πρόκειται για τη δημιουργία ομάδας "φοροελεγκτών της διπλανής πόρτας" που θα συνεπικουρήσουν την κυβερνητική προσπάθεια για είσπραξη του ΦΠΑ. Ο υπουργός την βάφτισε «Σχήμα παρατηρητών για την καταπολέμηση διαφυγής του ΦΠΑ» και σε αυτό θα ενταχθούν, «ωρομίσθιοι φοιτητές, οικιακές βοηθοί, ακόμη και τουρίστες σε νησιά και άλλα παραθεριστικά κέντρα υψηλής παραβατικότητας, που θα κυκλοφορούν 'καλωδιωμένοι' με βιντεοκάμερες και μηχανήματα ήχου". Προσποιούμενοι δε τους καταναλωτές, θα καταγράφουν και θα αποκαλύπτουν στις φορολογικές αρχές τους φοροφυγάδες που δεν κόβουν αποδείξεις.
Με βάση τη λίστα αυτή, που παρέδωσε προχθές ο Γιάνης Βαρουφάκης στους Ευρωπαίους εταίρους, η οποία δημοσιεύθηκε στους "Financial Times", εισάγεται και στην Ελλάδα το σύστημα του «Onlookers' VAT Evasion-Fighting Scheme» («Σχήμα Παρατηρητών Καταπολέμησης Αποφυγής ΦΠΑ»).
Ο εν λόγω θεσμός θα προβλέπει πρόσληψη ικανού αριθμού έκτακτων «παρατηρητών» οι οποίοι θα βοηθούν το κράτος να εντοπίσει όσους επιχειρούν να αποφύγουν την καταβολή ΦΠΑ. Οι "ερασιτέχνες" φορολογικοί επιθεωρητές θα προσλαμβάνονται σε βραχυπρόθεσμη και πάντως έκτακτη βάση (και συγκεκριμένα για διάστημα όχι μεγαλύτερο των δύο μηνών και χωρίς καμία προοπτική επαναπρόσληψης) κατόπιν σύντομης σχετικής εκπαίδευσης και θα συμπεριφέρονται ως πελάτες, για λογαριασμό των φορολογικών αρχών, καλωδιωμένοι με ήχο και βίντεο. «Τα νέα ότι χιλιάδες περιστασιακοί 'ελεγκτές' θα είναι παντού, με συσκευές καταγραφής βίντεο και ήχου εκ μέρους των φοροεισπρακτικών αρχών, έχουν την ικανότητα να αλλάξουν γρήγορα τις συμπεριφορές» σημείωσε στην επιστολή ο Γ. Βαρουφάκης.
Το στοίχημα εν προκειμένω είναι το πώς θα ενταχθεί στην "κουλτούρα" των Ελλήνων η αποδοχή του θεσμού. Η εμπειρία έχει δείξει ότι κάθε κίνηση προς εμπέδωση φορολογικής συνείδησης είναι ευθέως ανάλογη της φορολογικής δικαιοσύνης και της ανταποδοτικότητας των φόρων, άρα είναι στο χέρι της κυβέρνησης με την γενικότερη πολιτική της να την υποστηρίξει.
