ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΜΕΛΑ
Από το 2008 η Ευρώπη έχει εισέλθει σε έναν θανάσιμο συνδυασμό οικονομικής στασιμότητας, χρηματοπιστωτικής κρίσης και υψηλού δημόσιου και ιδιωτικού χρέους. Η Ελλάδα είναι η πρώτη ανεπτυγμένη χώρα που προχώρησε σε αναδιάρθρωση του χρέους της τα τελευταία 60 έτη και η ύφεση σε αυτή, αλλά και σε άλλες χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας, ξεπέρασε τα επίπεδα της μεγάλης κρίσης του 1930. Το συνολικό χρέος συνεχίζει να αυξάνεται, δεν υπάρχει απομόχλευση, όπως συνήθως υποστηρίζεται, και το ζήτημα της δραστικής απομείωσής του πλέον δεν περιορίζεται μόνο στους ακαδημαϊκούς κύκλους.
Η Ιστορία προσφέρει συγκεκριμένα παραδείγματα του πώς «επιλύθηκαν» παρόμοιες καταστάσεις στο πρόσφατο και απώτερο παρελθόν. Θα αναφερθούμε σε δύο περιπτώσεις:
Στην κρίση χρέους των ανεπτυγμένων χωρών την περίοδο 1920-1930, που ήταν συνδεδεμένη με τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, και τη γνωστή κρίση των αναπτυσσόμενων χωρών την περίοδο 1980-2000.
Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία το μέσο μέγεθος της απομείωσης του χρέους τη δεκαετία του 1930 ήταν όμοια με την αντίστοιχη απομείωση του χρέους των αναπτυσσόμενων χωρών τη δεκαετία του 1990. Σε 45 επεισόδια, για τα οποία υπάρχουν επαρκή στοιχεία, η απομείωση του χρέους ανήλθε, κατά μέσο όρο, στο 19,0% του ΑΕΠ για τις ανεπτυγμένες χώρες (1932-1939) και στο 16,0% του ΑΕΠ για τις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Ειδικότερα η απομείωση του χρέους για την Ελλάδα, τη Γαλλία και την Ιταλία ανήλθε αντίστοιχα στο 43,0%, στο 36,0% και στο 52,0% του ΑΕΠ (1934). Η απομείωση του χρέους έγινε εις βάρος των ΗΠΑ και του Ηνωμένου Βασιλείου (Βρετανία), που αποτελούσαν τους κύριους δανειστές. Επίσης σημαντικό ότι κατέρρευσε και ο χρυσός κανόνας, που αποτελούσε τα «χρυσά δεσμά» της παγκόσμιας οικονομίας.
Σήμερα οι δεκαετίες του 1920 και 1930 θεωρούνται χαμένες δεκαετίες για τις ευρωπαϊκές χώρες, όπως ακριβώς και για τις αναπτυσσόμενες χώρες η δεκαετία του 1980, επειδή ακριβώς άργησε να επέλθει η μόνη και λελογισμένη λύση της απομείωσης του χρέους. Μέσα από σειρά συνδιασκέψεων και επιτροπών καθυστέρησε η απομείωση του χρέους, αλλά δεν αποφεύχθηκε. Στο τέλος το χρέος απομειώθηκε... και ξεχάστηκε. Τα επεισόδια αυτά ίσως να μπορούν να αποτελέσουν παράδειγμα για την τρέχουσα κατάσταση και να επισπεύσουν την επίλυση του σημερινού προβλήματος.
