Ως οι πιο κρίσιμες των τελευταίων ετών χαρακτηρίζονται οι εκλογές που θα πραγματοποιηθούν στους δικηγορικούς συλλόγους στις 23 και 4 Φεβρουαρίου. Κρίσιμες γιατί γίνονται σε περίοδο που το Μνημόνιο έχει ήδη περάσει σαν οδοστρωτήρας από τη χώρα και που το δικηγορικό επάγγελμα διέρχεται πρωτοφανή κρίση. Η Ριζοσπαστική Αριστερή Κίνηση δικηγόρων διεκδικεί για πρώτη φορά την ψήφο στις αρχαιρεσίες του Δικηγορικού Συλλόγου Αθήνας για να επιστρέψει η τιμητική παράδοση του μεγαλύτερου συλλόγου της χώρας ως προστάτη και εγγυητή των ανθρώπινων και πολιτικών δικαιωμάτων. Μιλάει στην "Αυγή" της Κυριακής ο υποψήφιος πρόεδρος Βασίλης Παπαστεργίου.
Συνέντευξη στην Ειρήνη Λαζαρίδου
* Ποιο είναι το διακύβευμα αυτών των εκλογών στον Δικηγορικό Σύλλογο Αθήνας;
Από τη σκοπιά των δικηγόρων που πλήττονται, το κεντρικό ζήτημα είναι αν η διοίκηση του Συλλόγου θα παραμείνει στα χέρια ενός συνδικαλιστικού κατεστημένου που διοικεί τον σύλλογο κατά τρόπο αντιδημοκρατικό ή αν θα περάσει στα χέρια των μαχόμενων δικηγόρων. Κατά προέκταση αυτού του ερωτήματος, θα έλεγα ότι το ερώτημα είναι αν η διοίκηση του ΔΣΑ θα συνεχίσει να παρατηρεί αμέτοχη τη βίαιη αναδιάρθρωση του επαγγέλματος, τη μαζική έξοδο συναδέλφων από το επάγγελμα, δηλαδή αυτή τη διαδικασία που κατ' ευφημισμό ονομάζεται "απελευθέρωση" ή αν θα αποφασίσει να αντιδράσει.
* Τι έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια στη δικηγορική πραγματικότητα με δεδομένο ότι έχει ενσκήψει η λαίλαπα του Μνημονίου;
Οι αλλαγές είναι πολλές και όλες φέρουν αρνητικό πρόσημο. Ίσως το πιο κεντρικό ζήτημα, όμως, δεν αφορά ωστόσο στενά το δικηγορικό επάγγελμα. Η δραματική επιδείνωση των οικονομικών όρων διαβίωσης της μεγάλης πλειοψηφίας της κοινωνίας, των εργαζομένων, των συνταξιούχων, μεγάλου μέρους των αυτοαπασχολούμενων, η εκτίναξη της ανεργίας, έχει άμεσο αντίκτυπο και στη δική μας δουλειά. Όλα αυτά τα πληττόμενα στρώματα είναι οι εντολείς μας, οι πελάτες μας. Όταν οι άνθρωποι αυτοί αντιμετωπίζουν ζήτημα επιβίωσης, είναι προφανές ότι αδυνατούν να ανταποκριθούν στο κόστος πρόσβασης στη δικαιοσύνη, που και αυτό έχει αυξηθεί κατά πολύ κατά τη μνημονιακή τετραετία. Όμως, το δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη είναι ένα βασικό ανθρώπινο δικαίωμα. Η στέρησή του από μεγάλα τμήματα του πληθυσμού είναι ένα κεντρικό πρόβλημα για τη λειτουργία της δικαιοσύνης.
* Τι αλλαγές έχουν επιφέρει οι μνημονιακοί νόμοι για το δικηγορικό επάγγελμα και τι αντίκτυπο έχουν στους επαγγελματίες δικηγόρους;
Η κυβέρνηση και η τρόικα πανηγυρίζουν για τη δήθεν απελευθέρωση του δικηγορικού επαγγέλματος. Ας δούμε τις συγκεκριμένες διαστάσεις αυτής της απελευθέρωσης. Επιβλήθηκε ΦΠΑ 23% στις δικηγορικές υπηρεσίες και έτσι αυξήθηκε δραστικά το κόστος των υπηρεσιών μας σε αντίθεση και προς το λειτουργηματικό χαρακτήρα του επαγγέλματός μας.
Καταργήθηκε για εμάς, όπως και για όλους τους ελεύθερους επαγγελματίες, το αφορολόγητο όριο των 12.000 ευρώ. Επιβλήθηκε, αρχικά ως προσωρινό μέτρο, το τέλος επιτηδεύματος, το οποίο ωστόσο μονιμοποιήθηκε. Αυξήθηκαν - και μάλιστα πολύ - οι ασφαλιστικές εισφορές. Μειώθηκαν δραστικά οι αμοιβές των εμμίσθων δικηγόρων. Τέλος, με τον νέο Κώδικα Δικηγόρων, που αποτελεί έκφραση της δήθεν απελευθέρωσης του επαγγέλματος, δεν προβλέπονται καν ελάχιστα όρια αμοιβών για τους έμμισθους συνεργάτες σε δικηγορικά γραφεία και το ζήτημα παραπέμπεται στις ελεύθερες διαπραγματεύσεις και τη "σοφία" της ελεύθερης αγοράς.
Δεν είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς τα αποτελέσματα αυτού του είδους της απελευθέρωσης. Η μαχόμενη δικηγορία, δηλαδή οι αυτοαπασχολούμενοι, οι μισθωτοί δικηγόροι, οι νέοι και οι νέες και οι γυναίκες δικηγόροι οδηγούνται στην έξοδο από το επάγγελμα ή στην παραμονή σε αυτό υπό εξευτελιστικούς όρους.
* Η δικαιοσύνη αυτό τον καιρό καλείται να επιλύσει κρίσιμα θέματα, από τα εργασιακά μέχρι θέματα ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων. Πώς αντιμετωπίζουν αυτήν την πραγματικότητα οι δικηγόροι;
Οι δικηγόροι ερχόμαστε σε επαφή καθημερινά με μεγάλα τμήματα της κοινωνίας που αγωνιά, αγωνίζεται και ελπίζει. Έχουμε το επαγγελματικό "προνόμιο" να γνωρίζουμε άμεσα τα προβλήματα των κόκκινων δανείων, των πλειστηριασμών, της μείωσης ή και της μη καταβολής των εργατικών αποδοχών, των μαζικών απολύσεων. Η διάψευσή μας είναι πολύ μεγάλη όταν βλέπουμε τους ανθρώπους να αδυνατούν να ανταποκριθούν ακόμα και στα "καθαρά" έξοδα της υπόθεσής τους, δηλαδή να στερούνται την πρόσβαση στη δικαιοσύνη. Η διάψευσή μας είναι επίσης μεγάλη όταν βλέπουμε τη δικαιοσύνη να επικυρώνει τα μνημονιακά μέτρα των τελευταίων ετών που συντρίβουν τους εργαζόμενους και απειλούν τη δημόσια περιουσία και τον φυσικό πλούτο της χώρας. Υπάρχουν ωστόσο (και αυτό πρέπει να λέγεται) και αποφάσεις δικαστηρίων, ιδίως της κατώτερης βαθμίδας, που διατηρούν και ανανεώνουν την ελπίδα μας στον θεσμό της δικαιοσύνης.
* Έχετε ρεαλιστικές προτάσεις και ποιες είναι αυτές;
Οι προτάσεις μας είναι απολύτως ρεαλιστικές και απορρέουν από τη γνώση της πραγματικότητας. Σε μία έκτακτη συνθήκη, όπως η σημερινή, θα πρέπει να υπάρξουν και αντίστοιχες ρυθμίσεις που να ανταποκρίνονται στις νέες συνθήκες ζωής των ανθρώπων. Έτσι, προτείνουμε ευνοϊκές ρυθμίσεις για τους συναδέλφους μας που οφείλουν τις ασφαλιστικές τους εισφορές, αναστολή των καταδιωκτικών μέτρων σε βάρος τους, επαναφορά του αφορολόγητου, νομοθετική κατοχύρωση αξιοπρεπών αμοιβών για τους έμμισθους δικηγόρους και τους έμμισθους συνεργάτες. Αλλά και σε ένα άλλο επίπεδο, έχουμε σαφείς, αναλυτικές και κοστολογημένες προτάσεις για τη μείωση του κόστους πρόσβασης στη δικαιοσύνη, την κάλυψη των αναγκών της δικαιοσύνης σε προσωπικό και υποδομές, την ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού συστήματος νομικής συνδρομής για τους μη έχοντες. Όλα αυτά είναι πολύ πιο ρεαλιστικά από τη διάλυση που βιώνουμε καθημερινά σε σχέση με τις συνθήκες απονομής της δικαιοσύνης.
* Ποια είναι τα βασικότερα προβλήματα που θα κληθεί να επιλύσει η νέα ηγεσία;
Η νέα ηγεσία του ΔΣΑ καλείται να αναστρέψει αυτή την πορεία. Αν το επιθυμεί, βέβαια. Η σημαντικότερη πρόκληση για μας, τη Ριζοσπαστική Αριστερή Κίνηση Δικηγόρων, είναι να αναστρέψουμε πρώτα απ' όλα το αίσθημα ήττας, προδοσίας και εγκατάλειψης που διακατέχει την πλειοψηφία των δικηγόρων. Να μετασχηματίσουμε την τυφλή οργή στην έλλογη επιλογή του συλλογικού αγώνα. Οδηγός μας είναι οι συλλογικές διαδικασίες που θα εξασφαλίσουν την ενεργό συμμετοχή των συναδέλφων. Η προηγούμενη διοίκηση απέφυγε τις διαδικασίες αυτές, ιδίως τις γενικές συνελεύσεις, με κάθε τρόπο επιστρατεύοντας ακόμα και εξόφθαλμα αντιδημοκρατικά τεχνάσματα. Για εμάς, η υπερψήφιση της Ριζοσπαστικής Αριστερής Κίνησης είναι αναγκαίος, αλλά όχι ικανός όρος για την αναστροφή αυτής της καταστροφικής πορείας. Μας είναι ξένη η λογική της ανάθεσης. Μόνο η ενεργητική συμμετοχή του σώματος των συναδέλφων θα εξασφαλίσει μια αποτελεσματική υπεράσπιση της επαγγελματικής μας αξιοπρέπειας.
Τέλος, δεν μπορώ να αποφύγω τον πειρασμό να επισημάνω ότι ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθήνας κάποτε είχε τη φιλοδοξία να είναι στην πρωτοπορία της υπεράσπισης των ατομικών, κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων. Σήμερα έχει επέλθει μια ρήξη με αυτή την καλή παράδοση. Στις σημερινές συνθήκες της έκπτωσης των δικαιωμάτων, είναι ωστόσο πολύ λυπηρό να μην έχει λόγο και πράξη ο ΔΣΑ για την αδιανόητη κατάσταση στις φυλακές και τα κρατητήρια, για το άγος των κέντρων κράτησης μεταναστών, για την έξαρση της αστυνομικής βίας σε βάρος διαδηλωτών. Εμείς από την πλευρά μας, θα κάνουμε ό,τι μπορούμε για να αναβιώσουμε αυτή την τιμητική παράδοση του δικηγορικού σώματος.
