Νέες ειδικές αρμοδιότητες για την πρόληψη των βασανιστηρίων και άλλων μορφών σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης ή τιμωρίας αναλαμβάνει ο Συνήγορος του Πολίτη. Μετά την κύρωση από την Ελλάδα του προαιρετικού πρωτοκόλλου της σύμβασης κατά των βασανιστηρίων της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, ο Συνήγορος ορίστηκε ως "Εθνικός Μηχανισμός Πρόληψης" και μπορεί να επισκέπτεται όλους τους χώρους στέρησης της ελευθερίας, με ή χωρίς προηγούμενη ενημέρωση των αρμόδιων αρχών που προΐστανται των χώρων αυτών. Αποστολή του ΣτΠ είναι να προλαμβάνει και να ελέγχει τυχόν προσβολές της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και να συμβάλλει στη βελτίωση των συνθηκών κράτησης σε χώρους όπως οι φυλακές, τα αστυνομικά τμήματα και τα κέντρα κράτησης. Μπορεί επίσης να παραγγέλλει πραγματογνωμοσύνη και να δημοσιεύει εκθέσεις.
