Μπορεί ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Δημόσιας Τάξης να καυχιώνται για εισαγωγή, κατόπιν επιμονής τους, του όρου... λαθρομετανάστευση στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, το Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Στρασβούργο, ωστόσο, με τις δύο νέες καταδίκες για τη χώρα μας που αφορούν αντιμετώπιση προσφύγων έρχεται να υπενθυμίσει την υποχρέωση της χώρας μας να σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Χθες η χώρα μας καταδικάστηκε για απαράδεκτες και απάνθρωπες συνθήκες κράτησης αιτούντων άσυλο και πολιτικών προσφύγων, επιδικάζοντας στους δικαιωθέντες και τις σχετικές αποζημιώσεις.
Η πρώτη υπόθεση αφορούσε τον Β.Μ., Ιρανό και μαχητικό δημοσιογράφο που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την πατρίδα του το 2010 μετά τη σύλληψη και τον βασανισμό του από τις αρχές του Ιράν. Έφτασε στην Ελλάδα και ζήτησε πολιτικό άσυλο. Ο Ιρανός πρόσφυγας συνελήφθη από τις ελληνικές αρχές και λίγο μετά αποφασίσθηκε να απελαθεί στην Τουρκία, υποχρεούμενος να παραμείνει κρατούμενος σε αστυνομικά τμήματα και κέντρα κράτησης της Ελλάδας, εν αναμονή της απέλασής του, μέχρι την 1η Ιουλίου 2011, όταν και απελευθερώθηκε.
Οι αντιρρήσεις για το νόμιμο της κράτησής του και η αίτησή του για χορήγηση πολιτικού ασύλου απορρίφθηκαν από τις ελληνικές αρχές. Προσέφυγε, όμως, στο Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, διαμαρτυρόμενος ότι οι συνθήκες κράτησής του ήταν απάνθρωπες και εξευτελιστικές και ότι δεν του δοθηκε η δυνατότητα μιας αποτελεσματικής προσφυγής. Το Δικαστήριο τον δικαίωσε, καταδικάζοντας την Ελλάδα και υποχρεώνοντάς τη να του καταβάλει 8.000 ευρώ αποζημίωση για ηθική βλάβη.
Στη δεύτερη περίπτωση (υπόθεση C.D. κατά Ελλάδας), οι 12 προσφεύγοντες έφθασαν στην Ελλάδα το 2009 ζητώντας πολιτικό άσυλο.
Οι ελληνικές αρχές αναγνώρισαν ως πρόσφυγα μόνο τον ένα και οι υπόλοιποι κρατήθηκαν, για αρκετούς μήνες, σε αστυνομικά τμήματα και κέντρα κράτησης, μέχρις ότου απελάθηκαν στις χώρες τους ή στην Τουρκία. Κατέφυγαν στο Δικαστήριο διαμαρτυρόμενοι ότι οι συνθήκες κράτησής τους ήταν απαράδεκτες, δεδομένου ότι υπήρχε παντελής έλλειψη υγιεινής στα κελιά τους και δεν είχαν καμία δυνατότητα προαυλισμού καθώς και ότι η κράτησή τους ήταν παράνομη.
Το Δικαστήριο τους δικαίωσε, καταδικάζοντας την Ελλάδα για παραβίαση του άρθρου 3 της Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που απαγορεύει την απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση. Με την απόφασή του δε, υποχρεώνει την Ελλάδα να καταβάλει στους προσφεύγοντες, από 5.000-10.000 ευρώ στον καθένα για ηθική βλάβη και να πληρώσει και 2.000 ευρώ για τα δικαστικά έξοδα.
Σημαντικά ακόμα τα προσκόμματα για το άσυλο
Την ίδια ώρα, με κοινό τους δελτίο εννέα οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον χώρο των δικαιωμάτων επισημαίνουν ότι υπάρχουν ακόμα σημαντικά εμπόδια για την πρόσβαση στο άσυλο, παρά τη λειτουργία της νέας ανεξάρτητης υπηρεσίας. Κάνουν λόγο για λίγα περιφερειακά γραφεία που δεν επαρκούν, εκ των οποίων ορισμένα μέσα σε κέντρα κράτησης, γεγονός που δρα αποτρεπτικά.
Έτσι, μεγάλος αριθμός αιτούντων άσυλο υποχρεώνεται να προσέλθει στο Περιφερειακό Γραφείο Ασύλου στην Αθήνα κινδυνεύοντας να συλληφθεί και σχηματίζοντας μεγάλες ουρές αναμονής έξω από τη Νέα Υπηρεσία Ασύλου στην Κατεχάκη, όπως και στο Αλλοδαπών της Πέτρου Ράλλη. Σύμφωνα με τις αυτοψίες των οργανώσεων, πολλοί ήταν αυτοί που περίμεναν ακόμα και μήνες μέχρι να καταγραφούν, σε ουρές που ξεκινούσαν από το βράδυ.
Η έλλειψη ικανοποιητικού μηχανισμού για τον εντοπισμό των ευάλωτων περιπτώσεων, η έλλειψη επαρκούς διερμηνείας σε όλες τις γλώσσες καθώς και η έλλειψη προστασίας από τη σύλληψη για όσους δεν καταφέρνουν να καταθέσουν αίτηση αποτελούν σημαντικά προσκόμματα για την υποβολή του αιτήματος, σημειώνουν και επισημαίνουν πως τόσο η πρακτική της κράτησης αιτούντων άσυλο όσο και η όλη πρακτική των αστυνομικών απέναντι στους ήδη κρατούμενους λειτουργούν αποτρεπτικά τόσο για την υποβολή του αιτήματος ασύλου όσο και για την ολοκλήρωση της εξέτασής του.
Ε.Ζ.
