Το αλαλούμ και την αδιαφορία της Πολιτείας στην υπόθεση της εξαφάνισης 502 παιδιών Ρομά, στην πλειονότητά τους αλβανικής καταγωγής, από το ίδρυμα "Αγία Βαρβάρα" την περίοδο 1998-2002, επιβεβαιώνει ο Συνήγορος του Πολίτη, σε κείμενο διευκρινίσεων για το θέμα, που απέστειλε στη Διαρκή Επιτροπή Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης. Η ανεξάρτητη Αρχή επισημαίνει ότι έχει εκδώσει σχετικό πόρισμα το 2004 και ότι δεν έχει κάνει καταγγελία στον ΟΗΕ. Αφήνοντας δε έκθετο τον υπουργό Δικαιοσύνης, τονίζει ότι ο αριθμός των παιδιών δεν είναι αυθαίρετος, όπως είχε υποστηρίξει ο Χαρ. Αθανασίου, αλλά προκύπτει από καταλόγους που παραδόθηκαν στον ΣτΠ από το ίδρυμα και τον Εθνικό Οργανισμό Πρόνοιας κατά τη διάρκεια της έρευνας.
Συγκεκριμένα, ο Συνήγορος αναφέρει ότι, έχοντας δεχθεί αναφορά για το ζήτημα το 2003, πραγματοποίησε έρευνα και εξέδωσε πόρισμα τον Μάρτιο του 2004, το οποίο απέστειλε στο αρμόδιο υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Σύμφωνα με τα στοιχεία που συνέλεξε, διέφυγαν 502 παιδιά, παραδόθηκαν σε γονείς 90, μεταστεγάστηκαν σε άλλα ιδρύματα 47 και παρελήφθησαν από την Αστυνομία 22. Τα παιδιά που τοποθετήθηκαν στο ίδρυμα την περίοδο αυτή προέρχονταν από την Αλβανία (560), την Ελλάδα (45), το Ιράκ (40) και άλλες χώρες (16). Για τα παιδιά που διέφυγαν, παραδόθηκε πλήρης κατάλογος ενημερωτικών σημειωμάτων που απεστάλησαν από το ίδρυμα στην Ελληνική Αστυνομία. Ο Συνήγορος δεν εντόπισε ποινικές ή άλλες ευθύνες του προσωπικού για τη διαφυγή των εν λόγω παιδιών, αλλά απέδωσε το γεγονός στην πρόχειρη, "ευκαιριακή και χωρίς κατάλληλη επιστημονική και θεσμική προετοιμασία απόφαση για τη λειτουργία του προγράμματος" εκ μέρους του υπουργείου. Επεσήμανε τις αδυναμίες του προγράμματος και τις βασικές αιτίες διαφυγής των παιδιών και απηύθυνε συγκεκριμένες προτάσεις προς την κυβέρνηση.
"Ο Συνήγορος του Πολίτη δεν έκανε καταγγελία για το θέμα αυτό στον ΟΗΕ, όπως εσφαλμένα αναφέρθηκε από τον υπουργό Δικαιοσύνης, ο δε αριθμός των παιδιών που αναφέρεται ότι διέφυγαν δεν είναι αυθαίρετος, αλλά προκύπτει από τα στοιχεία (κατάλογο) που δόθηκαν από το ίδρυμα και τον Εθνικό Οργανισμό Πρόνοιας στην Αρχή", υπογραμμίζει στο κείμενο διευκρινίσεων. Παράλληλα, αναφέρεται σε πρωτοβουλίες που ανέλαβε στη συνέχεια για τον εντοπισμό των παιδιών και για την προώθηση θεσμικών μέτρων με στόχο την πρόληψη και αντιμετώπιση του φαινομένου της διακίνησης, εμπορίας και εκμετάλλευσης παιδιών.
Μεταξύ άλλων, ο ΣτΠ επισκέφτηκε επανειλημμένα την Αλβανία και συνεργάστηκε με τον εκεί ομόλογό του, καθώς και με δημόσιες αρχές (υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, Κρατική Κοινωνική Υπηρεσία, Εθνικό Κέντρο Υποδοχής Θυμάτων Διακίνησης κ.ά.). Απέστειλε στον Αλβανό ΣτΠ (στις 3.5.2005) τον κατάλογο των ονομάτων των παιδιών που αναφέρονταν ως αλβανικής καταγωγής, επισημαίνοντας ότι τα ονόματα αυτά ήταν "κατά δήλωση" των ίδιων των παιδιών και ορισμένες φορές τα παιδιά δήλωναν άλλα ονόματα όταν εντοπίζονταν εκ νέου από την αστυνομία μετά τη διαφυγή τους από το κέντρο. Συνεργάστηκε επίσης με το υπουργείο Εξωτερικών στο πλαίσιο προετοιμασίας κειμένου διακρατικής συμφωνίας με την Αλβανία σχετικά με την προστασία και τον επαναπατρισμό παιδιών θυμάτων παράνομης διακίνησης.
"Το κρίσιμο ζήτημα σήμερα δεν είναι η αναζήτηση των παιδιών που τότε διέφυγαν και που έχουν πλέον ενηλικιωθεί, αλλά η δέσμευση των κυβερνήσεων των δύο χωρών για την εφαρμογή της νομοθεσίας και τη λήψη όλων των αναγκαίων θεσμικών μέτρων για την προστασία των παιδιών από κάθε μορφή εκμετάλλευσης, παράνομης διακίνησης και εμπορίας", καταλήγει ο ΣτΠ.
